Ádebıet • 16 Qańtar, 2023

Gúlfaırýzdyń úzdik kartınasy

740 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Qazaq qyzdarynyń arasynan shyqqan alǵashqy sýretshi Aısha Ǵalymbaevadan keıin oıymyzǵa birden Gúlfaırýz Ismaıylova túsedi. Qazirgi Sankt-Peterbýrg qalasyndaǵy I.E.Repın atyndaǵy keskindeme, músin jáne sáýlet óneri ınstıtýtyn bitirgen kórnekti qylqalam sheberi otandyq beıneleý óneriniń damýyna zor úles qosty.

Gúlfaırýzdyń úzdik kartınasy

Jalpy, bizdiń keıipkerimizdi san qyr­ly talant ıesi dep aıtýǵa bolady. О́ıtke­ni halqymyz Gúlfaırýz­dy aktrısa retin­de de jaqsy bile­di. «Alastalǵan Alıtet», «Botakóz», «Qyz Jibek» sekildi birqa­tar fılm­derge túsip, tamasha talantymen ǵana emes, asqan sulýlyǵymen de kórermen kózaıymyna aınaldy. Alaıda onyń ónerdegi juldyzy beıneleý ónerinde jandy. Joǵary oqý ornyn bitirgen­nen keıin eki-úsh jyl Almaty kórkem­sýret ýchılıshesinde sabaq berdi. Odan soń qazirgi Abaı atyndaǵy Qazaq memle­ket­tik akademııalyq opera jáne balet ­teatrynda bas sýretshi bolyp istedi. Osy jyldary ol birqatar opera jáne ­balet qoıylymdaryn kórkem bezendir­di. Sahna kostıýmderiniń eskızin jasady. Ásirese syrshyl sýretkerdiń qyl­qalamynan týǵan qazaq qyzdary­nyń ǵajaıyp portretteri birinen-biri ótedi. Sonyń ishinde Kúlásh Baıseıitova, Sholpan Jandarbekova, Bıbi­gúl Tóle­genova sekildi qazaq ónerinde aıshyqty orny bar biregeılerimizdiń beınesin shynaıy somdaǵan. Biz búgin osy týyndylar arasynan ataqty bıshi Shara Jıenqulovany salǵan «Qazaq valsi» atty kartınasyn sóz etsek deımiz. Qazaq bı óneriniń hanshaıymy atanǵan Shara apamyz 1936 jyly Máskeýde ótken Qa­zaq ádebıeti men óneriniń onkúndiginde ulttyq bıi­men ózge jurtty tańǵaldyr­ǵan. 1938 jyly qazaqtyń tuńǵysh baleti «Qal­qaman – Mamyr» qoıylymyn­daǵy bas­­ty keıipker Mamyrdyń partııa­syn oryn­dady. Odan keıin baletmeıster L.A.Jýkovpen birlesip, 1940 jyly I.N.Nadırovtyń «Kóktem» baletin sahna­lady. Sondaı-aq talantty tulǵa ulttyq bı ónerin ǵylymı turǵyda zerttep, oǵan jańa tynys berdi. Osyn­daı daryn ıesiniń beınesin salý sýret­shige ońaı bolmaǵany anyq. Ony týyndyger óz esteliginde aıtady.

«Lenıngradtaǵy I.E.Repın atyn­daǵy keskindeme, músin jáne sáýlet ınstıtýtyn bitirip, Almatydaǵy Abaı atyndaǵy opera jáne balet teatryna bas sýretshi bolyp ornalastym. Ol kezde Shara apaı­dyń jasy qyryq­tan asyp ketken. Biraq halqymyzdyń «Syr­ly aıaqtyń syry ketse de, syny ket­peıdi» degen sózi bar emes pe, ol kisi sol kezde de sulý bolatyn. Bul ju­­my­sym – qazaq qyzdary portretteri­nen turatyn galereıamnyń alǵashqysy. Osy eńbegimdi salý kezinde qys qatty bol­dy. Biz bastapqyda Shara apaıdyń úıin­de jumys istep júrdik. Biraq úıde ju­mys isteý qolaısyzdyq týdyrdy. Bir jaǵynan, qajetti qural-jabdyqtar­dy úıge tolyq ákele almaımyn. Al sheberhananyń ishi sýyq. Sonda da oǵan sheberhanada jumys isteý týraly usynysymdy uıala jetkiz­dim. Birden kelisip, sheberhanaǵa keldi. Apaı «óner qurbandyqty talap etedi» dep, ústin­de juqa kóılek bolsa da sýyqqa shydap otyrdy. Qazir osyndaı jaǵdaı­da jumys isteýge bireý keliser me edi? Aıta almaımyn. Shara apaıdyń júzi óte jyly edi. Portretti salýǵa bir jyl ýaqyt ket­ti. Keıde ol kisi: «Ájimderim kórinip qal­masyn» dep qaljyńdap qoıatyn. Kartına­nyń sońǵy shtrıhyn salý kezinde ony baıqamaı búldirip aldym. Úıimiz jaqyn bolǵandyqtan júgirip Shara apaıǵa kel­dim. Eshqandaı qabaq shytpastan sheberhanama kelip, jumysymdy aıaqtaýyma múm­kindik berdi. Qysqasy, osy eńbegimniń Shara apaıǵa unaǵany sonshalyq, ol kisi «men halqymnyń júreginde osy beınem­men qalamyn» dep rızashylyǵyn bil­dirdi».

Bul kartına 1958 jyly Máskeýde búkilodaqtyq komsomol kórmesine qo­ıyl­dy. Odan keıin «Ogonek», «Iskýsstvo» jáne taǵy basqa birneshe odaq kóleminde jaryq kóretin jýrnal­darǵa basylyp, el arasyna keń taraldy.

Kórnekti keskindemeshi kózi tirisinde bel­gili qalamger, ǵalym Saýytbek Abdrah­­ma­novqa bergen suhbatynda: «Men qazaq áıe­liniń ózindik bólek beınesin, onyń jan sulýlyǵyn, tán sulýlyǵyn, júre­giniń daladaı darqandyǵyn, seziminiń son­shalyqty náziktigin kórsetýdi óz ómi­rimniń mán-maqsaty retinde ustanyp kele jatqan adammyn. Qazaq qyzdarynyń jan jomarttyǵyn men ómirimniń qıyn jyldarynda da óz kózimmen kóre aldym» depti. (Abdrahmanov S. «О́ner ólkesi» 456-bet).

Qazaqstannyń halyq sýretshisi Gúl­faırýz Ismaıylova «Qazaq valsin» – «shyǵarmashylyǵymdaǵy eń úzdik týyndym» dep baǵalapty. Avtor ony beker aıtpaǵan bolar. Shabytty kóńil kúıden týǵan kartına áli de talaı urpaqty tań­daı qaqtyryp turady.

 

Sońǵy jańalyqtar