Kollajdy jasaǵan Amangeldi Qııas, «EQ»
Sanksııaǵa sáıkes RF arqyly ótken tasymaldarǵa túbegeıli tyıym salynady.
«Atameken» UKP Logıstıka jáne tasymaldaý departamentiniń basqarýshy dırektory Murat Amrınniń aıtýynsha qazirgi ýaqytta Polsha men Belarýs arasyndaǵy júk tasymalyna arnalǵan shekara beketteri jabyq tur.
«Aqpannyń sońǵy kúnderindegi aqparat boıynsha qazaqstandyq transport kompanııalarynyń 407 kóligi Polsha terrıtorııasynda qalyp qoıdy. Qazaqstan men Lıtvanyń transportqa qatysty ókiletti organdary arasyndaǵy kelisim aıasynda júk kólikteri EO aýmaǵynan Lıtva arqyly shyǵarylatyn bolady. Qazir 100-ge jýyq transport quraly Polsha aýmaǵynan shyǵyp úlgerdi jáne Qazaqstanǵa qaraı attanyp ketti. Lıtvadaǵy ótkizý beketterinde kezek aýqymy óte úlken bolǵandyqtan 300-den astam kóligimiz áli Polsha jáne Lıtva aýmaǵynda qalyp otyr. Qazir Polshadaǵy Qazaqstan elshiligi atalǵan ýchaske arqyly Belarýs terrıtorııasyna kirýge baılanysty qazaqstandyq tasymaldaýshylardan shekteýlerdi alyp tastaý úshin ókiletti organdarmen kelissóz júrgizýde. Ol ýchaske tikeleı qurlyq joly jáne Eýropaǵa kirý jáne Eýropadan taýar tasymaldaý úshin yńǵaıly. Qazaqstan men Eýropa elderi arasynda 43 mlrd dollar kóleminde taýar aınalymy bar. Biz 35 mlrd dollardyń ónimin eksporttaımyz jáne 8 mlrd dollardyń taýaryn ımporttaımyz», deıdi.
Sarapshynyń aıtýynsha, tasymal jasaıtyn basqa da marshrýttar joq emes, bar. Bul rette Lıtva jáne Baltyq elderin, sondaı-aq Transkaspıı baǵytyn (Aqtaý portynan Bakýge deıin jetkizip, odan ári Eýropaǵa tasymaldaý – red.) aıtýǵa bolady. Biraq bul baǵyttar tasymal ýaqyty men tasymal qunyn arttyrady. Qara teńiz ben Kaspıı teńizindegi aýa raıy táýekeli de tasymaldy kúrdelendire túspek. Naqtylap aıtar bolsaq, balama marshrýttar Eýropaǵa jetetin qashyqtyqty 1,5 ese uzartyp jiberedi, tıisinshe tasymaldaý quny shamamen 2, 3 ese kóteriledi.
Endi «Atameken» palatasy zardap shekken kásipkerlerge kómek kórsetý máselesin qarap jatyr.
«Qazir Polsha men Belarýs arasyndaǵy shekaranyń jabyq turýyna baılanysty syrtqy saýda palatasymen birlesip fors-major týraly kýálik berý máselesin qarastyryp jatyrmyz. О́ıtkeni shekara belgisiz merzimge jabyldy jáne sonyń saldarynan bıznes shyǵynǵa batty. Sonyń ishinde taýardy jetkizip berý boıynsha kelisimshart mindettemeleriniń de oryndalmaı qalǵanyn aıta ketý kerek. Mundaı jaǵdaıda seriktester tarapynan renish týyndaıtyny da belgili. Osyǵan baılanysty atalǵan oqıǵany fors-major dep taný máselesin oılastyryp jatyrmyz», deıdi Murat Amrın.
«Atameken» UKP ókiliniń sózinshe, ondaı kýálik berilgen jaǵdaıda bıznes sýbektisinen shartty ýaqytynda oryndamaǵany úshin salynatyn ákimshilik aıyppuldar alynyp tastalady. Sondaı-aq atalǵan sertıfıkat kómegimen senimsiz jetkizýshi nemese tasymaldaýshy retinde «qara tizimge» salýy yqtımal sanksııa sharalarynyń da kúshin joıýǵa múmkindik týmaq.
Indýstrııa jáne ınfraqurylymdyq damý mınıstrligi qazaqstandyq tasymaldaýshylar qaýymdastyǵymen birlesip, júk kólikteriniń tizimin jasaǵan.
«Bul otandyq júk tasymaldaýshylardyń jol júrisin qamtamasyz etý úshin qolǵa alynǵan shara. Sondaı-aq Varshava men Vılnıýstegi elimizdiń elshilikterimen jumylyp, atalǵan kólikterdiń shyǵyp ketýine ruqsat alý úshin polshalyq jáne lıtvalyq ýákiletti organdarmen kelissózder júrgizildi», dep habarlady vedomstvo.
Eske salaıyq, buǵan deıin júk tasymaldaýshylar EO elderinen taýardy Belarýske, odan keıin Reseı arqyly Qazaqstanǵa jetkizip otyrdy. Týra bir jyl buryn «KAZLOGISTICS» odaǵynyń bas dırektory Erlan Ábsatov tasymal shtatty rejimde júrip jatyr dep habarlaǵan edi.
«Avtomobıldi transport boıynsha tranzıt kedergisiz júrip jatyr. Árıne, kesheýildeý bar, biraq olar aıtarlyqtaı emes. Sondyqtan Eýropa elderinen kele jatqan qazaqstandyq avtokólik kompanııalarynyń tranzıtinde tótenshe ahýal baıqalmaıdy», degen edi.
ATI.SU halyqaralyq júk tasymaly bırjasy Qazaqstan ókildiginiń dırektory Renata Zobovanyń aıtýynsha, tek Reseı, Belarýs, Qazaqstan júk kólikterimen qatar, qıyndyqqa Túrkııa, Kavkaz, Ortalyq Azııa elderiniń de tasymaldaýshylary dýshar bolyp otyr. Sarapshy, sondaı-aq balama marshrýttar týraly saýalymyzǵa da jaýap berdi.
«Batys baǵytta Latvııa shekarasyndaǵy shekaralyq ótkelder bar. Sonymen qatar Fınlıandııa jáne ári qaraı teńiz jolymen tasymaldaý múmkindigi saqtalady. Reseılik tasymaldaýshylar Túrkııa arqyly marshrýtty ıgerip alǵan, ol jolmen qazaqstandyq tasymaldaýshylar da júre alady. Sonymen qosa alternatıvti baǵyttar belsendi damyp jatyr. 2022 jyldyń qorytyndysy boıynsha Transkaspıı dálizi (Qazaqstannan Kaspıı teńizimen Ázerbaıjan jáne Grýzııa arqyly Túrkııaǵa, odan ári Eýropaǵa) arqyly júk tasymaly 2,5 ese ósip, 1,5 mln tonnany qurady. «Atameken» deregi boıynsha Transkaspıı arqyly Qazaqstannan EO-ǵa tasymal jasaý Reseı arqyly tasymal jasaý qunynan 2-3 ese qymbatqa shyǵady. Sondyqtan bul baǵyttyń ótimdilik qabiletin arttyrý, port ınfraqurylymynyń sapasyn jaqsartý, shekara prosedýralaryn jeńildetý jáne sıfrlandyrý óte mańyzdy. Zamanaýı sıfrlyq servısterdi paıdalaný júk jiberýshiler men tasymaldaýshylarǵa júkterdi tasymaldaý kezindegi ósken shyǵyndardy óteı otyryp, óz shyǵyndaryn azaıtýǵa múmkindik beredi», deıdi Renata Zobova.
Aıta keteıik, jaqynda ǵana Eýroodaq Reseıge qarsy kezekti sanksııa paketin jarııalady. Oǵan 121 adam men uıym engen. Sanksııalardy aınalyp ótýdi boldyrmaý úshin EO-dan Reseı arqyly eksporttalatyn qos maqsattaǵy taýarlar men tehnologııalardyń da tranzıtine tyıym salyndy. Polshadaǵy tranzıttiń jabylýy osy paketpen tikeleı baılanysty. Sondyqtan RF-ǵa qarsy jarııalanǵan sanksııanyń salqyny bizge de sezile bastady deýge tolyq negiz bar.
