- Myqty bilim ordalaryna túsý úshin qazir oqýshylar mindetti túrde oqý ortalyqtarynda daıyndalady. «Zerdeli» de nátıjeli jumys istep jatqan oqý ortalyqtarynyń biri. Shákirtterińiz túrli olımpıdalarda júldeli bolyp júr. Jalpy «Zerdeli» oqý ortalyǵynyń jumysy týraly aıtyp berińizshi? Qandaı artyqtyqshylyqtary bar?
- «Zerdeli» aqyl-oı ortalyǵy 2014 jyly Astana qalasynda ashylǵan. Qazir respýblıka boıynsha 21 fılıaly bar. 6 myńnan astam oqýshysy, 500-den astam qyzmetkeri bar úlken bilim ordasyna aınaldyq. Onyń syrtynda 4 mektep ashtyq. «Zerdeliniń» basty artyqshylyǵynyń biri ol - kadrlar qosyny. Máselen, respýblıka boıynsha eń myqty degen halyqaralyq muǵalimder olımpıdasynan oryn alyp júrgen, halyqaralyq olımpıdalarǵa bala tárbıelep, shyǵaryp júrgen 100-den astam matematık bar. Al «Bolashaq» baǵdarlamasymen oqyp kelip, «Zerdelide» jumys istep jatqan on shaqty matematık bar. Ekinshi artyqshylyq - materıaldyq baza. Bizde ózimizdiń avtorlyq kitaptarymyz ben oqýlyqtarymyz bar. 1-11 synyptardyń matematıkasy men aǵylshynyna deıin bar. Barlyǵy joǵary deńgeıde jazylǵan. Úshinshi artyqshylyq - biz tek bilim berýmen aınalyspaımyz, avtorlyq olımpıadalarymyz da bar. Búkil respýbılıkaǵa Bilim jáne Ǵylym mınıstrligi, Daryn ǵylymı-praktıkalyq ortalyǵy jáne oblystaǵy bilim basqarmalary arqyly birlesip ótkizetin «Altyn saqa», «Altyn túlek», bastaýysh synyp muǵalimderine arnalǵan «Altyn tuǵyr» degen olımpıdalarymyz bar. Bul da bizdiń keremet jumystarymyzdyń biri dep aıtýǵa bolady.
- Oqýshylardy tek emtıhandardyń bazasy negizinde daıyndaısyzdar ma? Qandaı júıe bar jalpy?
- Iá, UBT, NZM basqa da emtıhandar boıynsha daıyndaımyz. Olardyń óz erekshelikteri bolady. Biraq báribir ol jerde de bazalyq bilim kerek. Mysaly, NZM-ǵa daıyndaý barysynda úshinshi, tórtinshi synyptaǵy bilim negiz bolady. Logıkalyq baǵyta da basqalarǵa qaraǵanda bizdiń avtorlyq ádistememen jasalǵan erekshelikterimiz bar. UBT-da da emtıhan bazasymen jumys isteımiz. Máselen, emtıhanda kezdesetin suraq, kezdespeıtin suraq, qamtylatyn taqyryp, qamtylmaıtyn taqyryp degen bolady. Osy jaqtaryn eskerý kerek. Arnaıy baǵytymyz sol bolǵannan keıin osyndaı tustaryn kóbirek zertteımiz. Materıaldyq bazany jyldaǵy ózgeristerge baılanysty tolyqtyramyz. Sondyqtan bizdiń nátıjelerimiz joǵary bolady. Mysaly NZM-ge túsken 3 oqýshynyń ekeýi bizdiń oqýshylar dep maqtanyshpen aıta alamyz. Ony kózimiz kórip júr. Byltyr búkil respýblıka boıynsha Nazarbaev zııakerlerlik mektebine 200-den astam oqýshymyz tústi. UBT-dan da nátıje joǵary. Osy joly qańtardaǵy UBT-dan 138 ballǵa deıin alǵandar boldy.
- Qandaı tásildermen oqytasyzdar? Mekteptegi oqytý júıesinen aıyrmashylyǵy qandaı sonda?
- Osyndaı jaqsy nátıje bolýyna birinshi sebep muǵalimderdiń qosyny. Sebebi myqty muǵalim balaǵa óte jaqsy túsindirip jetkize alady, nátıje kórsete alady. Ekinshisi, materıaldyq bazanyń arqasy. Basqalarǵa qaraǵanda erekshe tásilder paıdalanýdyń arqasynda úlken nátıjeler bolady. Úshinshisi, osy baǵytta jumys istegennen keıin emtıhannyń júıesi zertteledi. Tórtinshiden, qaı emtıhanda bolsyn balanyń logıkasy óte mańyzdy. Biz tómengi synyptardan bastap, sol nársege qatty mán beremiz. Sondyqtan da bizdegi balalardyń nátıjesi tez kórinedi dep aıtýǵa bolady.
Al mekteptegi aıyrmashylyq bizde endi qosymsha bilim bolǵannan keıin «balamdy oqytaıyn» degen ata-ana keledi. Aqshasyn salyp, tólegennen keıin ol jerde jaýapkershilik bolady.
Mektepte jetispeýshilik degen másele bar. Máselen, bir synypta 30-dan asa bala otyratyn jaǵdaılar bolady. Muǵalim barlyq balaǵa úlgermeıdi. Bizde bir topta eń kóp degende 12 bala otyrady.
Sodan keıin aıtylyp júrgen baǵdarlama máselesi, oqýlyqtyń qıyndyq deńgeıi degen sııaqty kóp másele bar. Osy oqýlyq jasaý prosesine ózim de qatysyp júrmin. Sondyqtan mekteptegi oqytýdan osy jaqtarynan aıyrmashylyq bar. Odan keıin oqý ortalyǵynda deńgeı boıynsha bólinedi. Mysaly, oqýshynyń deńgeıi tómen bolsa, óziniń deńgeıinde oqytý óte mańyzdy. Bireýi tez ıgerip ketip, bireýi ıgere almaı jatýǵa bolmaıdy. Iаǵnı eki bólek deńgeıdi birge oqytýǵa bolmaıdy.
- Al ortalyqtyń qyzmetine ata-analar tarapynan suranys kóp pe? Jylyna shamamen qansha oqýshyny daıyndap shyǵasyzdar?
- Ortalyqtyń qyzmetine ata-analar tarapynan suranys óte joǵary. 2014 jyly kishigirim jertólede jumys istegen bolsaq, qazirgi tańda búkil respýblıkada 21 fılıal bar. 6 myńnan astam oqýshysy bar úlken bilim ordasyna aınalý – suranystyń joǵarylaýyna baılanysty bolyp otyr. Qazir biz búkil respýblıkanyń 11 oblysy men qalasynan «Zerdelini» ashtyq. Biraq basqa oblystardan da surap jatyr. Ata-analar tarapynan suranys óte kóp. О́ıtkeni kelgen balalardan nátıje kórinip jatyr. Bizde daıyndalyp, NZM-ǵa túsken, UBT-dan jaqsy nátıje kórsetken balalardyń ata-analarynan basqalary estip jatady. Bizdiń marketıng sol ata-analar dep aıtsaq ta bolady. Osyndaı úlken bilim oshaǵyna aınalýymyz ata-analardyń rızashylyǵynyń arqasynda dep aıta alamyz.
- Balalar mektepte oqyp, bilim alady. Onymen qosa, ata-analar balasyn qosymsha kýrstarǵa beredi. Bul balaǵa aýyr bolyp ketýi múmkin ǵoı. Jalpy ortalyqtaǵy oqýshylardyń óz yntasy men qyzyǵýshylyǵy qalaı?
- Iá, qazir balasyn qosymsha matematıka, aǵylshyn basqa da sporttyq úıirmelerge aparatyn ata-analar kóp dep aıtýǵa bolady. Oqýshy túske deıin mektepte oqysa, tústen keıin qosymsha kýrstarǵa keledi. Bul aýyrlyq etpeıdi dep oılaımyn. Sebebi qosymshaǵa kelgen bala mekteptegi sııaqty 5-6 saǵat boıy oqymaıdy. Mysaly matematıka men aǵylshynǵa bir-bir saǵattan kelgen bala kúnine 2 saǵat qana aptasyna 3 ret kelip ketedi. Odan bos ýaqyttarynda basqa da kýrstarǵa qatysyp jatady. Balaǵa quıǵan ınvestısııaǵa saı nátıje shyǵyp jatqanyn biz kózben kórip júrmiz. Al balalar kerisinshe bizdiń ortalyqtarǵa sondaı qyzyǵýshylyqpen keledi. Bul mektepten basqa orta ári oqytý tásili bólek. Sondyqtan laıyqty kómegi tıip jatyr dep oılaımyz.
