Fermerler únemi jeńildikpen bólingen dızel otynynyń qymbattyǵyna shaǵymdanady. Ulttyq agroqozǵalys tóraǵasy Almasbek Sadyrbaıdyń aıtýynsha, sharýa úshin janarmaı quny óte mańyzdy, óıtkeni astyqtyń ózindik qunynda otyn 25-ten 30%-dy alady. Qazirdiń ózinde sharýalar dızel otynyn naryqtyq baǵamen alyp jatyr deýge bolady.
Máselen, Aqmola oblysy Aqkól aýdanyndaǵy «Zemlıane» ShQ basshysy Nıkolaı Shýlga arzandatylǵan otynnyń quny joǵary ekendigin aıtady. «200 gektarǵa bıdaı, astyq, arpa, suly egemiz. Al 1 gektarǵa kez kelgen tehnıkaǵa orta eseppen 10 lıtr dızel otyny qajet. Janarmaıdyń quny joǵary. Eger janarmaı quıý beketterinde dızel otyny 230 teńgeden satylsa, arzandatylǵan otyn bizge lıtrine 217 teńgemen beriledi. Iаǵnı aıtarlyqtaı aıyrmashylyq joq jáne sharýaǵa budan keletin kómek az», deıdi ol.
Ulttyq agroqozǵalys ókilderiniń pikirinshe, kóktemgi dala jumystary kezinde dızel otynyna aksızdiń tómendetilýi máseleni sheshýi múmkin. Mysaly, ótken jyldan bastap aksızder tonnasyna 9300 teńgeden 35726 teńgege deıin qymbattaǵan. Sondyqtan dızel otynynyń baǵasy memleket tarapynan rettelýi kerek.
Sol sekildi sharýalardy tolǵandyryp otyrǵan taǵy bir jaıt ‒ alǵan ónimderin ótkizetin naryqtyń bolmaýy. Sonyń saldarynan dıqandar baptap kútken bıdaıyn qaıda sataryn bilmeı dal. Aqmola oblysynyń Shortandy aýylyndaǵy «Aıan» JShS basshysy Baýyrjan Muhamedıaev jyl saıyn bıdaıdan jaqsy ónim alatynyn, biraq ónimdi ótkizý ár kez qıyndyq týdyratynyn aıtady. Oǵan qosa Reseıden keletin sur eksport ta sharýalardyń qadamyna tusaý bolyp otyr. «Byltyr biz Reseı bıdaıynan qatty qysym kórdik. 2-3 jyldan keıin ǵana memleket kólikpen ákelinetin sur ımportty jabý jaǵyn oılastyra bastady. Biraq áli de máseleni sheshýdiń tolyqqandy tetigi joq. Bul da – biz úshin úlken problema», deıdi seriktestik basshysy.
Sondaı-aq fermerlerge uzaqmerzimdi qarjylandyrý jetispeıdi. Máselen, Agrarlyq nesıe korporasııasy men Azyq-túlik korporasııasynan túsetin qarjyny olar qańtar-naýryz aılarynda alyp, qazan aıynda qaıtarýy kerek. Aýyrtpalyq túsirip otyrǵan taǵy bir másele – kepildiń bolmaýy. ANK kepildikke qoıatyn sharýanyń úıin nebári 200 teńgege baǵalaıdy. Al olardyń kepilge usynatyn jarytymdy múlki joq.
Ulttyq agroqozǵalys jetekshisi shaǵyn fermerlerge jyl saıyn memleket tarapynan kóktemgi egis jumystaryna bólinetin qarajat mólsheri az dep esepteıdi. «Bıyl kóktemgi dala jumystaryna 140 mlrd teńge bólindi. Qarajattyń negizgi kólemi iri agroholdıngterge kepilmen qamtamasyz etilýine baılanysty ketedi. Sondyqtan shaǵyn fermerler úshin nesıe alý kezinde talaptardy qaıta qaraý jáne jeńildetý qajet. Mysaly, óndiristiń besjyldyq tarıhyn eskere otyryp, shaǵyn fermerlerge kepildikpen nesıe berýdi usynamyz», deıdi agrosarapshy.
Problemalar qatarynda fermerler aýylsharýashylyq tehnıkasynyń tozýyn jáne tym qymbattyǵyn aıtady. Saldarynan sharýalar eskirgen jabdyqtarmen jumys istep, aýylsharýashylyq tehnıkasyn jóndeýge qosymsha qarajat jumsaýǵa májbúr. Oǵan qosa agrotehnıkaǵa kádege jaratý alymy taǵy bar. Qozǵalys basshysynyń aıtýynsha, munyń bári ónimdilikke, agrarlyq salanyń damýyna teris áser etedi.
