Kollajdy jasaǵan Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Wildberries jetekshisi Maksım Gýbanovtyń aıtýynsha, platformada jergilikti bıznestiń ókildigi tek óse túsedi, oǵan Almatyda ınvestısııalyq quny 100 mln dollar bolatyn kólemi 100 myń sharshy metrdi quraıtyn iri logıstıkalyq ortalyqtyń qurylysy da yqpal etedi.
«Qazir biz Batys, Shyǵys jáne Ortalyq Qazaqstannyń barlyq mańyzdy qalalarynda barmyz. Astana men Almatyda eki qoıma keshenimiz jumys isteıdi. Budan bólek Reseıden Batys jáne Shyǵys Qazaqstanǵa jetkizýlerdi qamtamasyz etemiz. Batys jáne Shyǵys Qazaqstan jetkizýshileri úshin logıstıkalyq ınfraqurylymdy damytýdy josparlap otyrmyz. Sonda osy óńirdegi óndirýshiler óz bıznesterin Wildberries arqyly júrgize alady. Tıisinshe, sol úshin Astana men Almatyǵa barý qajettiligi joǵalady», deıdi ol.
Otandyq kompanııalardyń market-pleıske degen qyzyǵýshylyǵy óte joǵary. INFOLine kompanııalar tobynyń bas dırektory Ivan Fedıakovtyń aıtýynsha, Qazaqstandaǵy marketpleısterdiń damýy kóparnaly oıynshylardaǵy onlaın-satylym ósiminiń aldyn orap kele jatyr – 90/30%.
El kásipkerleri men tutynýshylary arasyndaǵy taǵy bir tanymal platforma – Alibaba. Qazir bul onlaın-alańqaıdaǵy otandyq kompanııalar sany birshama artqan. Alibaba-nyń TMD men Reseıdegi servıs-seriktesi, MD-Insight kompanııasynyń basshysy Marııa Kadansevanyń sózinshe, bıyl qytaılyq marketpleıste 7 000 otandyq taýar usynyldy. Bul kórsetkish jyl saıyn 20-25 paıyz deńgeıimen óse bermek. Atalǵan platformadaǵy otandyq taýarlar kategorııasynda tamaq pen sýsyndar eń joǵary úleske ıe. Bul taýarlar jalpy ónimderdiń 40,7 paıyzyn quraıdy. Aýylsharýashylyq taýarlarynyń úlesi – 14,3, qurylys pen jyljymaıtyn múlik úlesi – 7,7 paıyz. Bizdiń tarapymyzdan usynylyp otyrǵan taýarlardyń ishindegi eń az úles – jıhaz, aıaqkıim jáne turmystyq tehnıkalarǵa tıesili.
Sarapshylardyń baǵalaýynsha, bizdiń eldegi e-commerce naryǵy bólshek saýda naryǵyna qaraǵanda óte jyldam qarqynmen damyp keledi.
«Sońǵy tórt jylda Qazaqstandaǵy elektrondy saýda naryǵy tórt ese ósti. 2019 jyly onyń aınalymy 300 mlrd teńge bolsa, qazir – 1,3 trln teńge. Bıyl Qazaqstandaǵy bólshek saýdadaǵy ınternet-satylym kórsetkishi 10-11 paıyz deńgeıinde tur. 2025 jylǵa taman bólshek saýdadaǵy elektrondy naryq úlesi jalpy saýdanyń 15 paıyzyn quraıdy», deıdi Ivan Fedıakov.
Forým barysynda aıtylǵan taǵy bir sony jańalyq – óndirýshilerdiń basym bóliginiń (77 paıyz) aldaǵy úsh aıda taýar baǵasyn 10 paıyzǵa kóterýin josparlap otyrǵany boldy. NielsenIQ Kazakstan kompanııasynyń habarlaýynsha, saýalnamaǵa qatysqan satyp alýshylardyń 48 paıyzy jaqyn arada brend pen ónimder baǵasy qymbattaıdy dep kútedi.
«Árbir besinshi tutynýshy jaqyn aılarda baǵa ósetinine senimdi. Olar aldaǵy 3 aı kóleminde kúndelikti suranysqa ıe ónimder baǵasy kem degende 20 paıyzǵa ósedi dep kútedi. Azyq-túlik kategorııasyndaǵy taýardyń kóbiniń satylymy quldyrap jatyr. Byltyrmen salystyrǵanda tek 12 kategorııa ósim kórsetýde. Eń jyldam ósip kele jatqan kategorııalar – shokolad batondary (+14,8 paıyz ) men bıskvıtter (+14,7 paıyz ). Jórgek (23,5 paıyz) pen maılyq (25,2 paıyz) satylymy eń kóp tómendedi», deıdi kompanııanyń kommersııalyq dırektory M.Seısenǵalıeva.
Sarapshynyń aıtýynsha, halyqtyń kirisi baǵa sekildi ósip jatqan joq. Sondyqtan el turǵyndary qandaı da bir saýda jasaý kezinde tym qatty únem jasaýǵa májbúr.
«Statıstıka agenttiginiń habarlaýynsha, qazirgi baǵa ósimi turǵyndar qaltasyna tym qatty salmaq túsirip otyr. Biz kórip otyrǵan ózgerister ázirge basy ǵana. 2022 jyly tutyný úderisiniń dál bulaı quldyrap ketkenin biz baıqamaǵan edik. Al bıyl jyl basynda keıbir kategorııalar boıynsha qulaýdyń bar ekenin ańǵaryp otyrmyz. Bizdiń pikirimiz boıynsha, adamdar endi birtindep arzan baǵa segmentine óte bastaıdy», deıdi ol.
Zertteý nátıjesine qarasaq, tutynýshylar úshin qazir birinshi kezektegi krıterıı – baǵa turǵysynan qoljetimdisi. Osylaısha, ónimniń qunary men ekologııalyq qundylyǵy ekinshi planǵa yǵysty. Suraýǵa qatysqandardyń 61 paıyzy arzan ónimderdi kóbirek satyp ala bastaǵandaryn rastaǵan. Biraq osyǵan qaramastan óndirýshilerdiń 77 paıyzy jańa ónimder shyǵarýǵa qulshynyp otyr. Tipti kóbi premıým segmentke arnalǵan ónimderdi naryqqa jibermekshi.
«2023 jyly assortımentti basqarý boıynsha strategııa ózgeriske ushyraıdy. Bólshek jelilerdiń kóbi eksklıýzıvti ımportty ulǵaıtý esebinen óziniń qazirgi assortımentin keńeıtpek. О́ndirýshiler men bólshek saýda jelileri arasynda júrgizilgen saýalnama qorytyndysyna súıensek, olardyń 32 paıyzy oflaın-saýda oıynshylarynyń jutylýy nemese birigýin kútedi. 26 paıyzy aldaǵy tutyný kólemi aıtarlyqtaı qysqarady dep, 16 paıyzy kúndelikti tutyný taýarlary naryǵy men salada memlekettik retteý kúsheıedi dep kútedi», deıdi Mádına Seısenǵalıeva.
Sondaı-aq sarapshylar bıyl Qazaqstandaǵy bıýdjet tapshylyǵynyń 4 paıyzdan asyp túsetinin de atap ótti.
«Reseıde 2022 jyly ádettegi profısıttik bıýdjetten ájeptáýir tapshylyq baıqaldy. Ol tapshylyq ishki jalpy ónimniń 2,3 paıyzyn qurady. Qazaqstanda bul kórsetkish áli joǵary – 3 paıyz. Ekonomıster boljamy boıynsha 2023 jyly Reseıde bıýdjet tapshylyǵy 2 paıyz deńgeıinde saqtalady, ol Qazaqstanda 4 paıyzdan artyq bolýy múmkin. Bul rette memleket tutynýshyǵa nemese bızneske kómektesedi dep kútý beker. Memlekette aqsha azaıyp bara jatyr, al shyǵys kiristen asyp túsýde. Reseı men Qazaqstannyń qarjylyq bıligi aldaryndaǵy táýekeldermen kúresip jatyr. Eger Reseıde paıyzdyq mólsherlemeniń kúrt ósiminen keıin onyń tómendeýi baıqalsa, Qazaqstanda 2023 jyly paıyzdyq mólsherleme óz tarıhyndaǵy joǵary (16,75 paıyz) mánge jetti. Jaqyn arada Qazaqstandaǵy sharýashylyq sýbektileriniń ekonomıkalyq belsendiligin kóre almaımyz. Onda problema tolyp jatyr. Sol sebepti qarjyǵa jaýapty bılik ókilderi ońtaıly sheshim qabyldaýǵa tıis. Áıtpese biz bıznestegi ınvestısııalyq qyzmettiń kúrt toqtaýyna kýá bolyp qalýymyz yqtımal. Ondaı jaǵdaıda jańa jobalardyń joly kesiledi», deıdi Ivan Fedıakov.
Osylarǵa qaramastan, elimizdegi bólshek saýda taýar aınalymy 2 paıyzǵa artqan. Al halyqtyń shynaıy tabysynyń tómendeý kórsetkishi 13 paıyzdan asyp ketken. Bul óz kezeginde nesıe júktemesiniń artýyna ákelip soqty. Inflıasııa halyq tabysyna aýyz salyp jatyr.
«Reseıde ınflıasııa 2022 jyly naýryzda órshidi. Sol kezde dúrbeleń suranys týyndap, baǵa aspandap ketti. Sol kezde Qazaqstandaǵy ahýal birshama jaqsy edi. Alaıda odan keıin reseılikter satyp alýdy kúrt azaıtty, ımport dereý qysqardy, keı taýarlar tapshylyǵy ornady, nátıjesinde olardyń baǵasy túzetile bastady. Qazaqstanda, kerisinshe, 2022 jyldyń ekinshi jartysynan bastap ınflıasııa údeı tústi. 2022 jyldyń sońynda baǵa ósimi 20 paıyzdan asty. Dabyl bıyl da jalǵasyp jatyr. Baǵa ósimi toqtaıtyn emes», deıdi INFOLine kompanııalar tobynyń bas dırektory.
Sarapshylardyń paıymynsha, makroekonomıkalyq táýekelder áserinen Reseı men Qazaqstan qarym-qatynasy aıtarlyqtaı transformasııaǵa ushyrady.
