Jol aıqyn, maqsat bireý

Elbasy qoıǵan basty talap – álemniń eń damyǵan 30 eliniń qataryna ený. Onyń basym qaǵıdattaryn Prezıdent “Qazaqstan -2050” Strategııasynda naqty belgilep berdi. Halyqaralyq sarapshylar Qazaqstandy álemniń eń jyldam ósetin ekonomıkalar úshtigine engizdi. Sheteldik ınvestısııalardyń kóp kólemin tarta biletin 20 kóshbasshy memleketter sapyna qosty. Osyndaı joǵary maqsattarǵa óz úlesin qosýdy murat tutqan Mamlıýt aýdany turǵyndarynyń kúsh-jigeri “Qazaqstan joly – 2050: bir maqsat, bir múdde, bir bolashaq” Joldaýynyń talaptaryn oryndaýǵa jumyldyrylǵan. Osyǵan oraı áleýmettik máselelerdi sheshý, agroónerkásip keshenin jetildirý, shaǵyn jáne orta kásipkerlikti qoldaý, qoljetimdi baspana salý, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyqty jańǵyrtý, ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý, jalpyǵa ortaq eńbek qoǵamyn qurý baǵyttary boıynsha júıeli jumystar atqarylyp keledi. Aýdannyń áleýmettik-ekonomıkalyq damý barysyn taldaý memlekettik baǵdarlamalardy oryndaý boıynsha keshendi sharalardyń báseńdemegenin, kerisinshe, shıraı túskenin kórsetedi. 2013 jyly qabyldanǵan “Agrobıznes- 2020” agroónerkásip keshenin damytý jónindegi baǵdarlama básekege qabiletti, ishki naryq qajettilikterin óteý, eksport resýrstaryn qurastyrý úshin jetkilikti aýyl sharýashylyq ónimderin óndirýdi odan ári ulǵaıtýǵa múmkindik berdi. Aýyl sharýashylyǵyn kóterýge baǵyttalǵan memlekettik saıasattyń arqasynda aýyl sharýashylyq qurylymdaryn tehnıkalyq qaıta jaraqtandyrý, ozyq agrotehnıkany engizý, mıneraldyq tyńaıtqyshtar men hımııalyq qorǵaný zattaryn qoldaný deńgeıi aıtarlyqtaı jaqsardy. Egistik alqaptarynyń qurylymy ártaraptandyrylyp, maıly jáne jemazyq daqyldaryn kóptep egýge betburys jasaldy. Aýyl sharýashylyǵynyń negizgi kapıtalyna 1,9 mıllıard teńge ınvestısııa quıylyp, agroónerkásip keshenine 255,6 mıllıon teńge sýbsıdııa bólindi. Joǵary sapaly astyq óndirýdi qalyptastyrý kóptegen faktorlarǵa baılanys­ty ekenin jyldaǵy tájirıbe anyq baıqatyp júr. Solardyń bastylaryna jer óńdeý sapasy men eginshilik mádenıetin jatqyzýǵa bolady. Bıyl ylǵal únemdeý tehnologııasy 137,8 myń alqapqa qoldanyldy. Búgingi kúni aýdan ekonomıkasyndaǵy aýyl sharýashylyǵynyń úlesi 60 paıyzdy qamtıdy. Azyq-túlik óndirýmen 30 kásiporyn aınalysady. Negizgi óndirýshilerdiń biri sanalatyn Mamlıýt un úgý kombınaty bir jyl ishinde 18 myń tonna undy, aqshaǵa shaqqanda 947 mıllıon teńgeniń sapaly ónimin tutynýshylarǵa jetkizdi. Munda zyǵyrdy, rapsty qabyldaý, keptirý jumystary ozyq tehnologııalarmen atqarylady. Agroónerkásip kesheniniń mańyzdy bir býyny– mal sharýashylyǵy. Bul salany damytýdyń 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan strategııasyn júzege asyrý maldyń barlyq túrlerin jáne birinshi kezekte azyq-túlik taǵamdarymen qamtamasyz etý múmkindigin ulǵaıtty. “Sybaǵa” baǵdarlamasy sheńberinde jáne jeke qarajat esebinen 340 mıllıon teńgege 1030 bas ákelindi. Maldyń etti tuqymynyń genetıkalyq áleýetin jaqsartý maqsatymen “Beloe Agro” JShS-inde 300 basqa shaqtalǵan asyl tuqymdy reprodýktor iske qosyldy. Amerıkadan angýs tuqymdas 300 bas iri qara satyp alyndy. “Jıtnısa” JShS asyl tuqymdy ferma ashý úshin 100 bas iri qara malyn ósirýdi josparlap otyr. Elbasy mindettegen sharalardyń biri shaǵyn jáne orta bıznesti qoldaý, olarǵa barynsha jaǵdaı jasaý bolyp tabylady. Búgingi kúni aýdanda qurylǵan 1076 kásipkerlik sýbektiniń bólshek taýar aınalymy úsh ese ulǵaıdy. “Talapker” aýyldyq nesıe seriktestigi eki júz mıllıon teńgeniń nesıesin úlestirdi. “Bıznestiń Jol kartasy-2020” baǵdarlamasy boıynsha tórt kásipker 33 mıllıon teńge qarjylyq qoldaýǵa ıe boldy. 2 naý­baıhana, 4 dúken, jarma óndiretin, dızeldik janarmaı apparatýrasyn jóndeıtin jáne 2 aǵash óńdeıtin sehtar ashyldy. Indýstrııalyq-ınnovasııalyq damý baǵdarlamasy sheńberinde “Kaholong Kazahstan” JShS Mamlıýtka qalasynda 676 mıllıon teńgeniń jemazyq zaýyty men maı kásipornynyń qurylysyn júrgizýdi belgilep otyrǵanyn aıta ketken jón. Jurtshylyqty tolǵandyratyn máselelerdiń biri aýyzsý jaıy ekeni aıan. 42 eldi mekenniń 24-i toptyq sý qubyrlaryn jáne 13-i tereń skvajınalardy paıdalanady. Qalǵan aýyldarǵa tirshilik nári tasymalmen jetkiziledi. “Aq bulaq” baǵdarlamasy boıynsha Meńgeser aýylynda 243 mıllıon teńgeniń sýmen qamtý júıesi jańartyldy. Shýche eldi mekeninde jerasty sýlaryn tazartý qurylysy aıaqtaldy. Avtomobıl joldary júıesin jaqsartý máselesine de úlken kóńil bólip kelemiz. Bul salaǵa 276,8 mıllıon teńge baǵyttalsa, aýdandyq mańyzdaǵy avtomobıl joldaryn jóndeýge 46 mıllıon teńge jumsaldy. Voskresenovka-Ledenovo avtojolyna – 50 mıllıon, Mamlıýtka qalasynyń ishki joldaryna 20 mıllıon teńge nysanaly transfert bólindi. Budan tysqary, Bekseıit jáne Meńgeser aýyldarynyń joldaryn qalpyna keltirý úshin jobalaý-smetalyq qujattar daıyndalyp, “Jumyspen qamtý Jol kartasy-2020” baǵdarlamasyna engizildi. Elbasy tapsyrmalaryna sáıkes jumyspen qamtý baǵdarlamasy aıasynda áleýmettik jumys oryndaryn qurýǵa – 6,8 mıllıon, jastar tájirıbesine 3,2 mıllıon teńge qarastyryldy. 33 adam jumysqa ornalastyryldy. 31 jumyssyz kásiptik qaıta daıarlyqtan ótti. Barlyǵy 530 jańa jumys oryndary uıymdastyrylyp, 212 adam qoǵamdyq jumystarǵa tartyldy. Degenmen, ortasha aılyq jalaqy mólsheri óskenimen, qazirgi jaıy qanaǵattandyrmaıdy. Sol sebepti ony kóbeıtýdiń múmkindikterin jan-jaqty izdestirýdemiz. Elbasy Úkimetten bastap, jergilikti ákimderge deıingi barlyq memlekettik organdardyń múmkindigi shekteýli jandarmen jumysty kúsheıtý, kedeılik deńgeıin odan ári tómendetip, jumyssyzdyqtyń ósýin tejeý, masyldyq pıǵyldyń óristeýine jol bermeý talabyn qoıǵany málim. Az qamtylǵan azamattardy qoldaý maqsatymen 44 otbasyǵa jáne 18 jasqa deıin balalary bar 173 otbasyǵa járdemaqy tólendi. 142 múgedek janǵa arnaıy tehnıkalyq jabdyqtar áperildi. Saýyqtyrý ortalyqtaryna – 20, sanatorlyq-kýrorttyq emdelýge 37 adam jiberildi. “Arnaýly áleýmettik qyzmetter týraly” Zań talaptaryn oryndaý boıynsha áleýmettik kómek kórsetý bólimshelerimen birlese otyryp, múgedekter men qarttarǵa úıde qolushyn berý sharalaryn jalǵastyra beretin bolamyz. Joldaýda “HHI ǵasyrdaǵy damyǵan el degenimiz – belsendi, bilimdi jáne densaýlyǵy myqty azamattar” dep atap kórsetildi. Shynynda da, salamatty ómir saltyn ustanǵan, aqyl-sezimi tolysqan, oń-solyn tanyǵan, jaqsylyqqa úıir, qysylshań sátte kómek qolyn sozýǵa ázir urpaq tárbıeleı bilsek, erteńgi el qorǵanyna laıyq izbasarlardyń kóptep shyǵary daýsyz. Bul oraıda memlekettiń, jumys berýshilerdiń jáne medısına qyzmetkeriniń densaýlyq úshin ortaq jaýapkershiligin umytpaǵan lázim. Medısınalyq qyzmettiń basty qaǵıdattarynyń biri sportpen shuǵyldaný, durys tamaqtana bilý, júıeli profılaktıkalyq tekserilý, osynyń bári, aınalyp kelgende, kez kelgen aýrýdyń aldyn alýǵa negiz salary anyq. Aýdanda ornalasqan ortalyq aýrýhanada, 7 feldsherlik-akýsherlik jáne 27 medısınalyq pýnktterde 24 dáriger men 136 meıirbıke eńbek etedi. Ýaqytynda dıagnostıkalaý jáne alǵashqy medısınalyq kómek kórsetý úshin barlyq jaǵdaı jasalǵan. Bul ólim deńgeıin – 3,5, týberkýlezdi 19,5 paıyzǵa tómendetýdi qamtamasyz etti. Balalar men jasóspirimder arasynda obyr keselimen aýyratyndar tirkelgen joq. Tutastaı alǵanda, densaýlyq saqtaý uıymdaryn ustaýǵa 418 mıllıon teńge bólinip, qarjylandyrý mólsheri artyp keledi. Elbasynyń halyqtyń 30 paıyzyn sportpen aınalysýǵa tartý jónindegi tala­by udaıy nazarymyzda. Bul rette múmkindigi shekteýli sport­shylarymyzdyń “Úmit” oblystyq spartakıadasynda tórt jyl qata­rynan birinshi oryndy ıelenip júrgenin aıtsaq ta jetkilikti. Bilim berý, mádenıet salalarynda da tabystar joq emes. Elimiz áleýmettik-ekono­mı­ka­lyq jańǵyrtýlardyń jańa bele­sine aıaq basty. Qazaqstan, Reseı jáne Belarýs memleketteri Prezı­dentteriniń Eýrazııalyq ekono­mıkalyq odaq qurý týraly shartqa qol qoıýy aldymyzdaǵy ulan-ǵaıyr mindetterdi aıqyndap berdi. Maqsat aıqyn, ol – qýatty da ósip-órkendegen Qazaqstanǵa qyzmet etý. Erbolat BEKShENOV, Mamlıýt aýdanynyń ákimi. Soltústik Qazaqstan oblysy.