Quryltaıdyń bir qanatynda – el aǵalary men zııalylar, ekinshi qanatynda – álem tanyǵan ǵalymdar, sanatkerler, keýde tusynda – is adamdary men oıly jastar, etek tusynda – «týǵan elim, týǵan jerim» degen etnos ókilderi qaýmalap, bir aǵzaǵa aınalǵanyn kózimiz kórgen. Sol joly tarıh, búgingi shaq hám keleshek tutasqandaı-tyn. Kókeıdegi kóp suraqqa jaýap tabyldy, bolashaq aıqyndaldy, ásire saıasat pen eldik saıasat sabaǵy baıyptaldy. Prezıdent: «Quryltaı – keń aýqymdy jıyn. Bul jerde shyn máninde halyqtyń úni estilýge tıis. Jurttyń muń-muqtajyn, talap-tilegin jetkizetin azamattar bas qosýy kerek», dep qadaý-qadaý úsh mindetti belgilegen edi. Olar: 1) jalpyulttyq birlikti nyǵaıtý; 2) reformalardyń mán-mańyzyn halyqqa túsindirý; 3) jańa tehnologııalar arqyly halyqty aýqymdy reformalarǵa qatystyrý.
Endi siz ben biz kýá bolyp, tipti qoǵam múshesi retinde túrli deńgeıde ishinde júrý buıyrǵan, aralasqan, oı bólisken, tipti atsalysqan reformalarǵa keleıik. Birinshi, sońǵy 27 jylda tuńǵysh ret jalpyulttyq referendým ótip, konstıtýsııalyq reforma bastaldy. Ata zańnyń úshten biri jańartyldy. Qanshama eldik mańyzy bar zańǵa ózgeris pen tolyqtyrý endi. Ekinshi, jańa saıası reformanyń izashary retinde Prezıdent 7 jyldyq merzimge bir ret saılandy. Parlament pen máslıhattardy saılaý tártibi jańaryp, olardyń ókilettigi artty. Partııalardy tirkeý jeńildetildi. Konstıtýsııalyq sot qurylyp, zańdyq qyzmetin bastady. Úshinshi, memlekettik ınstıtýttar júıesi qaıta quryldy. Prezıdent, Senat, Májilis, máslıhat saılaýlary jańa arnada ótti. Májilis pen máslıhat saılaýynda aralas júıe (partııalyq tizim men majorıtarlyq) júzege asty. Tórtinshi, elimizdiń ákimshilik-aýmaqtyq júıesi qoǵam suranymy men tarıhı ádilettikke saı qaıta qurylymdalyp, Abaı, Jetisý, Ulytaý oblystary dúnıege keldi. Halyq tyǵyz qonystanǵan Almaty oblysynyń ortalyǵy – Qapshaǵaı qalasyna kóship, bul shahar D.Qonaev atyn ıelendi. Besinshi, memleket pen qoǵamnyń áriptestik qarym-qatynasy senim men birlikke quryla bastaǵanyna kózimiz jetti. Onyń bir dáleli – Ulttyq quryltaı jáne sonyń aıasyndaǵy túrli mańyzdy komıssııalar, qoǵamdyq ınstıtýttar qyzmeti.
О́zderińizge málim, Ulttyq quryltaı – qoǵam birligin nyǵaıtyp, halyqtyń múddesimen sáıkesetin syndarly ıdeıalardy kóterý, júıeleý, iske asyrý úshin qurylǵan dıalog alańy. Saıası turǵydan ol – Prezıdent janyndaǵy eleýli keńesshi qurylym. Quramyna elge tanymal qoǵam qaıratkerleri, bilikti kásibı mamandar, sarapshylar, óńirlerdegi salmaqty tulǵalar, elshil jastar endi. Bir jyldyń ishinde ár baǵyttaǵy komıssııalar jumys istep, oı-qorytyndylar, paıdaly jobalar, mańyzdy pikirler usynyldy. BAQ-ta, áleýmettik jelilerde materıaldar jarııalandy. Túrli deńgeılerdegi suhbat, talqylaý alańdaryna spıker retinde qatysty. Quryltaı qazynasy – el jáne álem danalyǵy, tájirıbesi. Saıası mektep te, adamı mektep te – osynyń qaınarynda.
Memleket basshysy Ulytaý bıiginen: «Biz – tarıhtan taǵylym ala bilgen halyqpyz. Osy Quryltaı erteń ult shejiresiniń bir belesine aınalatyny anyq», dep birshama ýaqyt umytylǵan Egemendik deklarasııasy kúnin (25 qazan) eldiń basty merekesi qataryna engizýdi usynsa, bul bastama da júzege asty. Sondaı-aq ol osy alqaly jıynda: «Memlekettik rámizderimizge, ana tilimizge degen qurmet árqashan joǵary bolýǵa tıis. Qazaq tiline qatysty alańdaýshylyq eldegi jaǵdaıdy durys túsinbegennen týyndap otyr», dep kúrdeli máseleniń túıinin zań jáne el damýy aıasynda aqylmen sheshetin joldy da nusqady. Taıaýda ótken halyq Assambleıasynyń 32-sessııasynda memleketshil pátýa aıtyldy. Ras, biz álemdik tájirıbege saı ult pen memleket uǵymdarynyń tutastanatyn, Qazaqstanda qazaq tiliniń kúlli etnos ókilderin biriktirýshi rýhanı kúshke aınalatyn kezeńine aıaq bastyq. Qoǵamdyq mindet pen adamı paryz – barshamyzdyń moınymyzda.
16-17 maýsym kúnderi ekinshi Ulttyq quryltaı tarıhı Túrkistanda ótetini jurtshylyqqa málim. Munda quryltaı músheleri ulttyq uıysý, mádenı jáne rýhanı óristeý, bilim-ǵylym, t.b. baǵyttaǵy seksııalarda pikir almasyp, mańyzdy máselelerdi talqylamaq. Buıyrsa, Quryltaı minberinen jarııa etiletin Memleket basshysynyń baıandamasy qoǵam birligi men izdenisine eleýli qozǵaý salady dep úmittenemiz.
Qazir – qoǵamnyń uıysýy men berekesin arttyrýǵa qatysty ıdeıalar men qadamdardy tujyrymdaý kezeńi. Halyq sózimen aıtsaq, «birimiz – bas, ekinshimiz – moıyn» bolatyn shaq. Iske sát!
