«Tyńdasań meıiriń qanatyn
Jastaryń ǵıbrat alatyn,
Qudireti sózdiń mende bar»,
dep jyrlaǵan Jańabergen shaıyr Syrdyń quıar saǵasyna jaqyn jatqan «Amanótkel» jerinde ómir súrgen. El qurmetine bólengen úlken ónerpaz. Ol jyraýlyq ónerdi ákesi Bitimbaı shaıyrdan úırengen. Jańabergenniń eskishe saýaty bolyp, ákesiniń jyrlaryn qaǵaz betine túsirip otyrǵan. 1940 jyly KSRO Ǵylym Akademııasy Qazaq fılıalynyń ekspedısııasy múshesi Asaıyp Hangeldınge ákesi Bitimbaı jazyp, ózi jyrlaǵan «Qarabek batyr», «Kenesary-Naýryzbaı» jyrlaryn tapsyrǵan. Osy «Qarabek batyr» jyry 1987 jyly basylyp shyqqan «Batyrlar jyrynyń» 3-tomyna engizilgen. Jańabergen osy «Qarabek batyr», «Kenesary-Naýryzbaı» jáne «Nurtýǵan» jyrlaryn jyrlaǵan. Jyraý daýsynyń keńdigi «Myrzas» elinen «Aqshataýǵa» jetetin, daýsy 25 shaqyrymnan estiletin bolǵan. Sonda aýyl adamdary «Aqshataýdyń» janyndaǵy «Sorǵaqta» otyryp aıtqan jyryn tań aldynda «Myrzasta» otyryp esteıtinbiz dep jyraýdyń ánshilik ónerine súısinetin edi.
Jyraý keshqurym otyryp, án bastaǵanda aıtqan saıyn alqymy isip, daýsy ashyla túsip, tań aldynda kóılektiń joǵarǵy ilgekteri óz ornyna jetpeı, túımelenbeı qalyp otyrǵan.
Ysymov Qýanyshbaı qarııanyń esteliginde: «1930-32 jyldardaǵy úlken asharshylyqtan keıin el áli de esin jııa qoımaǵan kezi. «О́zen jaǵalaǵannyń ózegi talmaıdy» dep, balyq-shabaq mol bolǵanmen astyq joq bolatyn. 1935 jyly bala-shaǵaǵa astyq izdep kórshiles Qazaly aýdanynyń 3-kolhozyn aralap eshteńe tappaı, 4-kolhozǵa kelgenimde Jańabergen kezdese ketti. Qysqa amandyqtan keıin ózimniń júrgen jónimdi aıtqanymdy: «Bala astyq qaıda keter deısiń,búgin menimen birge bol», degen aǵanyń ýájinen asa almaı, únsiz kelistim. Túnimen aıtqan jyrynyń arasynda: «Myna otyrǵan meniń inim, osynyń sharýasyn bitirińder», dep tapsyryp ta qoıdy. Erteńgisin jyraýdyń sózin syılap, aýyl adamdary taýyp bergen 4 qap astyqty alyp, elge jettim», dep qarııa rızashylyqpen eske alypty.
Jyraý 1946 jyly «Jańatalap» kolhozynda basqarma tóraǵasy bolyp turǵanda qaıtys bolady. Búginde saqtalǵan murasy - magnıtofon taspasyna jazylǵan eki áni ǵana.
Tumar QAIRATQYZY,
L.N.Gýmılev atyndaǵy EUÝ stýdenti
