Alaıda Ranking sarapshylary jaǵdaıdyń shynaıylyqtan birshama alshaq ekenin aıtady. 2023 jyldyń naýryz aıynyń sońyna qaraı Ulttyq qor aktıvi 58,4 mlrd dollardy quraǵan. Iаǵnı 7 jyldan az ýaqytta Ulttyq qordyń aktıvteri 71% nemese 41,6 mlrd dollarǵa ósýi kerek dep boljanyp otyr. Eger 2014 jyldan bergi jeti jylda Ulttyq qor aktıvteri óspek túgili azaıyp ketkenin eskermeseńiz, jospar oryndaýǵa ońaı sekildi kórinedi. Naqtyraq aıtqanda, 2014 jylǵy tamyzda (eń joǵary ósken kezi) Ulttyq qordyń aktıvi turaqty ósim kórsetip, 77,2 mlrd dollarǵa jetti, biraq odan keıin aıtarlyqtaı quldyraý baıqaldy. Búginde Ulttyq qordyń aktıvteri sol kezdegimen salystyrǵanda 24,4% nemese 18,8 mlrd dollarǵa tómendep ketken.
«Taǵy bir qyzyqty derek: jańa tujyrymdamada atap ótilgendeı, 2016 jyldyń ózinde Ulttyq qor aktıvterin basqarý tásilderin jetildirý boıynsha jumys júrgizildi. Ulttyq qor qarajatyn qalyptastyrý men paıdalanýdyń jańa tujyrymdamasy ázirlendi jáne bekitildi. Turaqtandyrý portfeliniń maksımaldy kólemine 10 mlrd dollar sheginde shekteý qoıyldy. 2019 jyly Ulttyq qordyń jınaq portfeliniń aktıvin konservatıvti bólýden teńgerimdi bólýge kóshý bastaldy. Alaıda bul sharalardyń barlyǵy alys qashyqtyqtaǵy teris úrdisti qalpyna keltire almady. Iá, keıde ósý boldy, biraq jalpy kórsetkish tómendep jatyr. Tıisinshe, jańa tujyrymdama qysqa merzimde osyndaı órshil maqsattarǵa qol jetkize alady deýge eshqandaı kepildik te, negiz de joq», deıdi sarapshylar.
Jańa tujyrymdamada atap ótilgendeı, aktıvterdiń bulaısha qysqarýynyń bir sebebi – Ulttyq qorǵa munaıdan túsetin tabystan góri respýblıkalyq bıýdjetke alatyn qarajattyń kóp bolýy. Eń joǵary mánder 2017 jáne 2020 jyldary tirkeldi: 2017 jyly 2,1 trln teńge túsim bolsa, alynǵan aqsha 4,4 trln teńgeni qurady, 2020 jyly 1,4 trln teńge túsim bolsa, alynǵan aqsha 4,8 trln teńgeni qurady. Degenmen bul jalǵyz sebep emes ekenin atap ótken jón. Ulttyq bank júzege asyryp jatqan ınvestısııalyq qyzmet te mańyzdy ról atqarady. Sońǵy 10-15 jyl ishinde aktıvterdi basqarýdan alynǵan kiris álemdegi uqsas táýelsiz ál-aýqat qorlarynyń tabysynan tómen boldy.
«Ulttyq qordyń búkil tarıhynda (2000-2022 jyldary) onyń ortasha jyldyq tabystylyǵy – 3,02%, shetel valıýtasyndaǵy aktıvterdi basqarýdan túsken ınvestısııalyq kiris 15,1 mlrd dollar boldy. Aıtalyq, Norvegııa qorynyń 1998 jyldan bastap 2022 jyldyń sońyna deıin ortasha jyldyq jıyntyq kirisi 5,7%-dy qurady. Sonymen qatar sońǵy 10 jylda Qazaqstanda Ulttyq qordy basqarýdan shyǵyn da boldy. Onyń eń úlkeni 2022 jyly tirkeldi. Byltyr jyl sońynda Ulttyq qordy basqarýdan 1,4 trln teńge kóleminde rekordtyq shyǵyn paıda boldy», dep málimdeıdi Ranking.
Osy jaǵdaılardy eskersek jáne basqarýdyń qazir de oıdaǵydaı júzege asyp jatpaǵanyn esepke alsaq, onda 2030 jylǵa qaraı 100 mlrd dollarlyq kórsetkishke jetý ońaı bolmaıtynyn ańǵaramyz.
