Saýmal – saýlyǵymyzǵa sep

Almatyda ótken gastro­enterologterdiń halyq­aralyq konferensııasynda medısına mamandary ulttyq sýsynnyń kól-kósir paıdasy týraly aıtty. Ta­bıǵı sýsyndardyń emdik qasıetin kóbimiz kórmesek te, ara-tura estıtinimiz bar. Sóıtsek, búginde ulttyq ónimderimiz zerttelip, paı­dasy dáleldengen. Sý­syn­dar asqazan-ishek aýrý­laryn emdeýde taptyrmaıdy. Qazir bilesizder, as qorytý júıeleri syr bergen naýqastar kóbeıip keledi. Keıbir jaǵdaıda aýrýdy hımııalyq jolmen emdegende onyń janama áseri paıda bolýy ábden múmkin. Sondyqtan dárigerler em­niń janama áserin azaıtý­dy oılap, naýqastarǵa ult­tyq ónimderdi jıi usyna bastaǵan. Prezıdent Is basqarmasynyń medı­sı­na­lyq ortalyq aýrý­hana­synyń bas gastro­en­te­rologi Baqytjan Beıim­betov te ulttyq sý­syn­­dar­dyń emdik qasıe­tin rastap otyr.

– Saýmal, qymyz, shu­battyń paıdasyn bizge deıin zerttep bilgender bar. Emdik qasıetin kórgender de jetedi. Eger osy sýsyndardy emdik protokoldarǵa engizetin bolsaq, onda onyń paıdasyn kóretinder kóbeıetin edi. О́mirdi uzar­tatyn sýsyn. Onyń paı­dasyn men emes, gastro­enterologııanyń negi­zin qalaǵan, Nobel syıly­ǵynyń laýreaty, áıgili Ilıa Mechnıkov aıtqan, – deıdi ol.

Emdik qasıeti dálel­dengen sýsyndar búginde ozyq úlgidegi tehnologııamen óńdeledi. Onyń paıdasy týraly áıgili professor Abaı Jańǵabylovtan bas­tap, eldiń jáne sheteldiń ǵalymdary ǵylymı eńbek­terinde birneshe ret jazdy. Endigi mindet tabıǵı sýsyndardy emdik hattamaǵa engizý ǵana bolyp tur.

Konferensııada Qazaq­stan-Reseı medısınalyq ýnıversıtetiniń kafed­ra meńgerýshisi Karamıat Zordınova Abaı Jańǵaby­lovtyń eńbekterin erekshe baǵalaıtynyn aıtty. Sonyń ishinde profes­sor­dyń antıhelı­kobak­ter­lik emdi ońtaılan­dy­rý­ǵa qatysty jumysta­ry­n­a toqtaldy. Sebebi bul ta­qy­ryp búgingi medı­sına­daǵy basty proble­malar­dyń biri sanalady. Helı­ko­bakter pılorı antıbıotıkterge tózimdirek bolyp barady. Karamıat Zordınova tabıǵı ónim hattamaǵa ense, keıbir aýrýlarmen kúresýge septeser edi degen pikirin aıtty.

Keıinirek sheginsek, úsh jyl buryn halyqty ábigerge salǵan pandemııa kezinde keıbir dárigerler naýqastarǵa saýmaldyń paıdasyn aıtyp, keńes bergen eken. Esesine sol naýqastardyń birqatary saýmaldyń kómegimen juq­paly dertten qulantaza aıyqqan desedi. Ulttyq sý­syndardyń asqazan-ishek aýrýlaryn jáne pe­dıatrııalyq dertti emdeýge septesetinin bildik. Keı­bir aqparattarda qa­terli isiktiń de aldyn alady degen habar aıtylady. Osy­ǵan qaramastan saýmal, qy­myz ben shubattyń taǵy qan­daı aýrýǵa em ekeni áli tolyq zerttelmepti. Bál­kim, tabıǵı sýsynnyń me­dısınalyq hattamaǵa engi­zilmeýiniń birden-bir sebebi de zertteý jumystarynyń azdyǵynan bolar. Kim bil­sin?