Jıyndy júrgizgen Prezıdent janyndaǵy UǴA ǵylym departamentiń dırektory Rýslan Nurlybaev zań jobasyn talqylaý barysynda ǵylymı konkýrstar ótkizý, qarjylandyrý túrleri, jas ǵalymdarǵa jaǵdaı jasaý, ǵalymdardyń mártebesine qatysty usynystar aıtylǵanyn jetkizdi. Endigi kezekte osy aıtylǵan usynystar tıisti mınıstrlikke joldanatyn bolady.
– Memleket basshysy ǵylymdy damytý máselelerine erekshe kóńil bóle otyryp ár Joldaýynda ǵylymı-zertteýlerdiń deńgeıin arttyrý, ony damytýda jańa tásilderdi qoldaný qajettigin únemi aıtyp keledi. Bul zań jobasy Prezıdent tapsyrmasyna oraı ázirlenip, qoǵamdyq mańyzy joǵary sıpatqa ıe bolyp otyr. Osyǵan baılanysty Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi qoǵamdyq keńesiniń tapsyrmasymen zań jobasy qoǵamdyq talqyǵa salynyp, ǵalymdar úshin mańyzdy qujattyń zaman údesinen shyǵýyna baılanysty pikirler aıtylýda. Endigi kezekte osy aıtylǵandardy qaperge ala otyryp, árbir usynys nazarǵa alynatyn bolady, – dep atap ótti osy jıynda Prezıdent janyndaǵy UǴA prezıdenti bıologııa ǵylymdarynyń doktory, professor Kúnsulý Zakarııa.
Atalǵan zań jobasynyń ázirlenýi ǵylymı qaýymdastyq ózderin tolǵandyryp otyrǵan kóptegen túıtkildi máselelerdi tereńnen talqylaýǵa múmkindik aldy. Osy oraıda pikirin bildirgen Qarýly kúshter ǵylymdarynyń doktory, professor, polkovnık Dosaı Ábdiraıymov UǴA bastamasymen áskerı ǵalymdardyń da zań jobasyn talqylaýǵa belsendi atsalysyp otyrǵanyn jetkizdi. Professor zań jobasynyń ataýyna qatysty syn-pikirin jetkizip, birqatar baptarǵa, sondaı-aq osy qujat aıasynda Ulttyq ǵylym akademııasy qyzmetiniń naqtylanbaǵandyǵyna qatysty kópshiliktiń nazaryn aýdardy.
Professor aıtqan eskertpelerge oraı Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstrligi Ǵylym komıteti tóraǵasynyń orynbasary Asylhan Bıbosynov jaýap berdi. Ol zań jobasyn ázirlemesten buryn keńesshi qujattardyń jınaqtalyp, jumys toby qurylǵanyn jetkizdi. Alǵashqyda zań jobasynda 90 bapta qarastyrylǵan. Ol keıinen talqylana kelip, keıbir baptardyń zańnamalyq aktilerge biriktirilgenin jetkizdi. Zań jobasyn ázirleý barysynda ǵylymdy qoldaý, qarjylandyrý, kadr máselesi, ǵylymǵa jas ǵalymdardy tartý sııaqty keleli máselelerge basty nazar aýdarylyp otyr.
«QazBioPharm» Ulttyq holdıngi» AQ Bas dırektory, veterınarııa ǵylymdarynyń doktory, professor Erǵalı Ábdiraıymov zań jobasy elimiz ǵylymyn damytý úshin mańyzdy qujat ekenin jetkizdi. Ol buǵan deıin de jumys tobynyń talqysyna birqatar usynystar berilgenin atap ótti.
Bul jıynǵa shetelde oqyp, jumys istep jatqan ǵalymdar da belsendi atsalysty. Nıý-Iork qalasyndaǵy Kolýmbııa ýnıversıtetiniń zertteýshi professory, hımııa ǵylymdarynyń kandıdaty Erkin Abbasov zań jobasynda UǴA qyzmetin anyqtaý men ǵylymı kadrlar áleýetin kúsheıtýge nazar aýdarý qajettigin alǵa tartqan bolsa, Gonkong polıtehnıkalyq ýnıversıtetinde jáne Kanadadaǵy Ýaterloý ýnıversıtetinde kvanttyq fızıka jáne oftalmologııa salasy boıynsha zertteýshi, MD, PhD Muhıt Qulmaǵanbetov zań jobasynda qarastyrylǵan tehnıkalyq bankke, onyń ishinde medısınalyq jáne farmasevtıkalyq zertteýlerge qatysty oıyn bildirdi. Osy oraıda ol ǵalymdarǵa zań keńesin qarastyrý qajettigin alǵa tartty. Zań keńesi óz kezeginde ǵalymdardyń ázirlemelerin iske asyrýǵa, tirkeýge oń yqpalyn tıgizetin bolady. Sonymen qatar elimizde medısına salasy qarqyndy damıtyndyǵyna senim bildire kelip, ǵylymı pasport tujyrymdamasyn engizýdi usyndy. Bul medısınalyq nemese salalyq ǵylymǵa qatysy joq mamandardyń ambýlatorııalarda jáne stasıonarlarda naýqastarmen ózara yqpaldastyǵyn qamtamasyz etedi. Iаǵnı, ǵylymı servısterdi, ınjener tehnologtardyń qatysýymen jańa tehnologııalardy engizýge múmkindik beredi. Sonymen qatar ol Amerıka, Qytaı tájirıbesindegideı kvanttyq tehnologııalar tranfertin qarastyrý qajettigin alǵa tartty.
Q.Sátbaev atyndaǵy Qazaq ulttyq tehnıkalyq zertteý ýnıversıtetiniń O. Baıqońyrov atyndaǵy taý-ken metallýrgııa ınstıtýty dırektorynyń orynbasary, PhD Tilepbaı Qýandyqov elimizdegi ǵylymnyń deńgeıi salystyrmaly túrde alǵanda órkenıetti eldermen salystyrǵan áldeqaıda tómen ekenin aıtyp ótti.
– Kóptegen elderde ǵalymdarǵa zııaly qaýym retinde qurmet kórsetilip keledi. Sondyqtan da osy mańyzdy qujattyń qabyldanýymen ǵylym damýdyń dańǵyl jolyna túsedi degen senimdemiz. Desek te, Prezıdent basymdyq berip otyrǵan ǵylymdy damytýǵa qatysty kóptegen máseleler iske aspaı keledi. Mysaly, memlekettik satyp alý rásimderinde kóptegen qıyndyqtar bar. Iаǵnı, zamanaýı tehnıkalar bylaı tursyn, keńse taýarlaryn satyp alýdyń ózine 3-6 aı ýaqyt ketedi. Al ǵalymdarǵa jabdyqtar jyldyń basynda qajet bolatyny anyq. Saldarynan tıisti nátıjege qol jetkizý múmkin bolmaı otyr. Sonymen qatar ǵylymı mekemelerdiń óndiris bazasy sapaly qural-jabdyqtarmen qamtamasyz etilmeıinshe, ǵylymı jumystar nátıje bermeıdi. Munymen qosa jas ǵaymdardyń áleýmettik jaǵdaıyna da jete kóńil bólgen jón, – dedi ol.
Matematıka jáne matematıkalyq modeldeý ınstıtýtynyń dırektory, UǴA korrespondent múshesi, fızıka-matematıka ǵylymdarynyń doktory, professor Mahmud Sadybekov atalǵan zań jobasynda qarastyrylǵan 17, 25-baptarǵa nazar aýrý qajettigin alǵa tartyp, Ulttyq ǵylymı keńestiń quramy, jobalardy saraptaý máselesine toqtaldy. Onyń aıtýynsha, ǵylymǵa qatysty máselelerdi sheshý barysynda sheneýnikterden góri ǵalymdardyń ara-salmaǵy basym bolǵany jón.
Ǵylymnyń nátıjeli bolýy teorııalyq bilimniń óndirispen ushtasýyna baılanysty. Osy oraıda S.Asfendııarov atyndaǵy Ulttyq medısınalyq ýnıversıteti otorınolarıngologııa kafedrasynyń professory, medısına ǵylymdarynyń doktory, balalar otorınolarıngologi Amangeldi Kúlimbetov jas dárigerler úshin klınıkalarda óndiristik bazany jetildirý máselesin qozǵady. Professordyń aıtýynsha, qazirgi kezde jas mamandardyń tájirıbe jınaý isinde óndiristik baza múldem syn kótermeıdi.
– №5 klınıkalyq aýrýhanada balalar bólisshesinde bar-joǵy 30 tósek qarastyrylǵan. Onyń ózi Qazaqstan-Reseı jekemenshik medısınalyq ýnıversıtetiniń óndiristik bazasy bolyp sanalady. О́tken ǵasyrdyń 70-jyldary bul kórsetkish 120 tósekke deıin jetken. Sonymen qatar aýrýhanalarda jedel járdem sıkli ótkizilmeıdi. Onyń sebebi, qabyldaý bólimshesine medısına ýnıversıeteti rezıdentterin kirgizbeıdi. Infeksııa joǵarǵy tynys alý joldaryna shoǵyrlanatyndyqtan, COVID-19 kezinde oǵan jetkilikti mán berilmedi, vırýs tómengi tynys joldaryna ótip, adam aǵzasyna aýyrzardabyn tıgizdi. Sondyqtan shetelderdegideı jeke bolyp sanalatyn bas, moıyn hırýrgııasyna arnalǵan ǵylymı-zertteý ınstıtýty klınıkasymen birge elimizde ashylyp jatsa, nur ústine nur bolar edi, – deıdi professor.
Jıyn barysynda Prezıdent janyndaǵy UǴA vıse-prezıdenti, fızıka-matematıka ǵylymdarynyń doktory Asqar Jumadildev, UǴA vıse-prezıdenti aýyl sharýashylyǵy ǵylymdarynyń doktory Aqylbek Kúrishbaev sóz sóılep, búgingi ǵylymnyń ahýaly, onyń túıtkildi máselelerimen bólisti. Ashyq mıkrofon alańynda sonymen qatar taý-ken salasy, áskerı ǵylymdardy damytý máselesi de ǵalymdar nazaryna tys qalǵan joq. Osylaısha usynystaryn jetkizgen ǵalymdar kókeıkesti máselelerdiń jańa zań jobasy aıasynda qamtylatynyna senim bildirdi.
