– Marat Talǵatuly, ekonomıkalyq ósim halyqtyń ómir súrý sapasyna tikeleı áser etetini belgili. Sondyqtan ekonomıkalyq órkendeýdiń baǵyt-baǵdary men «Ádiletti Qazaqstan» qurý jolynda QDB-nyń búgingi mıssııasy jóninde keńinen atyp berseńiz?
– Qazaqstannyń Damý Banki – áleýmettik-ekonomıkalyq qaıtarymy joǵary, el ekonomıkasyna serpin beretin, negizinen tereń jáne ortasha óńdelgen ónim shyǵaratyn ári eksporttyq áleýeti joǵary jobalardy qarjylandyratyn negizgi damý ınstıtýttarynyń biri.
Prezıdenttiń ekonomıkany ártaraptandyrý jáne ınvestısııa tartý jónindegi tapsyrmasyna sáıkes Úkimet ınvestısııalyq jobalarǵa qarjy ınstıtýttary arqyly qoldaý kórsetip otyr. Solardyń qatarynda Qazaqstannyń Damý banki de bar. Bizdiń basty mindetimiz – shıkizattyq emes sektordy jáne eldiń ónerkásiptik damýyna jol ashatyn jobalardy qarjylandyrý.
Qolǵa alǵan jumystardy eńserýde «Báıterek» ulttyq ınvestısııalyq holdıngimen úılesimdi is-qımyldyń mańyzy zor. Búginde Holdıngtiń jumys isteý tásilderi jańaryp, mazmuny túbegeıli ózgerdi. Bul iri ınvestısııalyq bastamalardy aldyn ala iriktep, júıeli túrde qalyptastyrýǵa múmkindik berdi. Ekonomıkalyq ósimdi qoldaý jáne Úkimettiń ishki jalpy ónimdi ulǵaıtý jónindegi maqsatty kórsetkishterine qol jetkizý úshin Banktiń 2024–2033 jyldarǵa arnalǵan jańartylǵan damý strategııasy qabyldandy. Onda qarjylandyrýdyń jalpy kólemin shamamen 3 esege, ıaǵnı 21,6 trln teńgege deıin ulǵaıtý kózdelgen. Sonymen qatar óndiristen ótkizýge deıingi tutas tizbekterdi qoldaıtyn klasterlik tásildi engizý, bıznes-prosesterdi jeńildetý, ótinimderdi qaraý merzimin qysqartý úshin sıfrlandyrýdy kúsheıtý qarastyrylǵan.
– Prezıdent jedel ındýstrııalyq-tehnologııalyq damý mindetin qoıyp otyr. QDB-ny búginde tek nesıe beretin uıym ǵana emes, el ishinde tutas tehnologııalyq tizbekter qalyptastyrýǵa úles qosatyn biregeı ınstıtýt deýge bola ma?
– Búginde Bank elge ondaǵan jyl boıy qyzmet etetin, negizi berik qalanǵan uzaqmerzimdi jobalarǵa basymdyq beredi. Bular – zaýyttar, logıstıka, kólik, energetıka, óńdeý kásiporyndary. Mundaı jobalar óńirlerde jańa jumys oryndaryn ashady, jergilikti bıznes pen óndiristiń damýyna yqpal etedi, jol, energetıka, kommýnaldyq jeliler sekildi ınfraqurylymdy jaqsartady. Dúken sórelerinde qazaqstandyq taýarlardyń úlesi artyp, ekonomıka ornyqty bola túsedi.
Mysal retinde Banktiń el ekonomıkasy úshin serpindi sanalatyn 17 jobany qarjylandyrýǵa qatysqanyn atap ótýge bolady. Bul jobalar metallýrgııadan bastap, týrızmge deıingi negizgi salalardy qamtıdy.
Qomaqty qarjy talap etetin jáne tehnologııalyq turǵydan kúrdeli ári iri bastamalardyń táýekeli de joǵary bolady. Mundaı táýekeldi jobalardy jeke kapıtaldyń bir ózi kóterýi árdaıym múmkin bola bermeıdi. QDB-nyń mańyzdy salalardy qarjylandyrýy jalpy qosylǵan qundy arttyrýǵa jáne eksportty keńeıtetin jobalardy iske asyrýǵa jol ashady. Osy turǵydan alǵanda QDB ulttyq ekonomıkanyń máni zor strategııalyq jobalardy iske asyratyn qural ǵana emes, naqty maqsattary aıqyndalǵan, ınfraqurylymdyq, óndiristik bastamalardy ózara baılanystyratyn mańyzdy býynǵa aınaldy. Túptep kelgende, munyń bári halyqtyń ómir sapasyn arttyrýǵa, ekonomıkanyń turaqtylyǵyn kúsheıtýge jáne eldiń álemdik baǵa qubylysyna táýeldiligin azaıtýǵa qyzmet etedi.
– Siz Prezıdenttik jastar kadr rezerviniń ókilisiz. Memleket basshysy aıtyp júrgen «jańa damý ádebi» men pragmatızm qaǵıdattary QDB-nyń korporatıvtik mádenıetine qalaı engizilip jatyr? Rezerv ókilderiniń jańasha kózqarasy qarjy sektoryndaǵy bıýrokratııalyq kedergilerdi azaıtýǵa kómektese me?
– Rezervke qatystylyq – eń aldymen úlken jaýapkershilik. Bul jańa basqarý ádebin ornyqtyrýdy bildiredi. Onyń túp-tamyrynda pragmatızm, ashyqtyq jáne nátıjege baǵdarlaný tur. Basty mindet – bıýrokratııalyq rásimderdi qysqartyp, Bankti bıznes úshin barynsha ashyq etý, qoǵam aldyndaǵy eseptilik mádenıetin kúsheıtý.
Bul ózgerister Damý bankinde basqarý tásilderiniń jańarýymen qatar júrip jatyr. Eń aldymen ashyqtyq qaǵıdatyna negizdelgen zamanaýı korporatıvtik mádenıet qalyptastyrý týraly aıtyp otyrmyz. Biz nátıjege, tıimdilikke jáne prosesterdiń ashyqtyǵyna baǵyttalǵan basqarý tájirıbesin júıeli túrde kúsheıtip kelemiz.
Jalpy, bul jańarý Banktiń ózgermeli ekonomıkalyq jaǵdaılarǵa jedel jaýap bere alatyn, el úshin basym jobalardy tıimdi qoldaıtyn ıkemdi ári ornyqty ınstıtýt bolyp qalýyna baǵyttalǵan.
– 2025–2026 jyldardaǵy memlekettik kún tártibinde basymdyq shıkizat eksportynan tereń óńdeýge aýysty. Keıingi bir jylda QDB portfeli qalaı ózgerdi? Qazir onda ishki jalpy ónimniń ósýine yqpal etetin óńdeý ónerkásibi jobalarynyń úlesi qandaı?
– QDB portfeli ekonomıkanyń qazirgi damý basymdyqtaryn kórsetedi. 2025 jyly negizgi nazar óńdeý ónerkásibine, sonyń ishinde mashına jasaýǵa, munaı-hımııaǵa jáne energetıkaǵa bólindi. Maqsat – qazaqstandyq ónimniń álemdik naryqtaǵy básekege qabilettiligin arttyrý.
Búginde Banktiń nesıe portfeli shamamen 5,6 trln teńgeni quraıdy. Qaryz alýshylardyń 40%-y – jańa klıentter. Tek ótken jyly Bank jalpy somasy 2,3 trln teńge bolatyn 77 jobany qarjylandyrdy. Onyń ishinde 41 ınvestısııalyq joba men 36 eksporttyq operasııa bar. Bul somanyń 333,8 mlrd teńgesi kepildikterge tıesili. 10 joba iske qosyldy. Bul kásiporyndarda 4 myńnan astam jumys orny ashyldy. Olardyń qatarynda Qazaqstannyń Batys aımaǵyndaǵy biryńǵaı elektr energetıka júıesin kúsheıtý, Ekibastuzdaǵy ferroqorytpa zaýyty, «Ulttyq aqparattyq tehnologııalar» AQ bar.
QDB-nyń búgingi eń mańyzdy jobalarynyń biri – Almaty JEO-2 jáne JEO-3 nysandaryn gazǵa kóshirý arqyly jańǵyrtý. Bul joba energııa tıimdiligin arttyryp, qorshaǵan ortaǵa túsetin salmaqty azaıtýǵa baǵyttalǵan.
Sondaı-aq Bank Kókshetaý qalasynda kópbeıindi aýrýhana salý jobasyna qoldaý kórsetip otyr. Bul – óńirdegi densaýlyq saqtaý salasyndaǵy alǵashqy MJÁ jobasy. Buǵan qosa «QazAvtoJol» AQ-men birlesip respýblıkalyq mańyzy bar 5100 shaqyrym avtojolyn qalpyna keltirý jumystary júrgizilip jatyr.
Kalsıılendirilgen soda – elimizde de, syrtqy naryqta da shyny, metallýrgııa jáne hımııa ónerkásibine qajet mańyzdy shıkizat bolyp sanalady.
Sonymen qatar Bank Atyraý oblysyndaǵy Qashaǵan ken ornynda jylyna 1 mlrd tekshe metrge deıin gaz daıyndaıtyn gazdy keshendi daıyndaý qondyrǵysyn salý jónindegi «GPC Investment» JShS jobasyn qarjylandyrady.
Agroónerkásip keshenindegi serpindi bastamalardyń biri – Makınsk qus fabrıkasy. Bul joba ishki naryqtaǵy ımportqa táýeldilikti azaıtý jáne eksportqa turaqty ónim kólemin qalyptastyrý úshin óndiristi keńeıtýdiń naqty úlgisin kórsetedi. Kásiporyn ónim ósirýden bastap, ony óńdeýge deıingi tolyq óndiristik tizbekti qamtıdy. Búginde onyń qýaty jylyna 90 myń tonnadan astam qus etin óndirýge jetedi.
Eldegi eń aýqymdy aýyl sharýashylyǵy jobalarynyń biri – Túrkistan oblysyndaǵy «Ecoculture-Eurasia» JShS-nyń 51,88 gektarlyq jylyjaı kesheni de QDB qoldaýymen iske qosyldy. Munda jyl saıyn 27 myń tonna kókónis óndirilip, onyń 90%-yna deıin eksportqa shyǵarylady. Zaýyt jylyna 250 myń tonna bıdaı jáne 80 myń tonna burshaq óńdeıdi. О́ndiriste shamamen 400 jańa jumys orny ashylady.
Bank jylyna 265 myń tonna ónim shyǵaratyn Qazaqstan elektrolız zaýytynyń qurylysyna da qoldaý kórsetti. Bul – eldegi bastapqy alıýmınıı óndiretin jalǵyz kásiporyn. QEZ eksportpen qatar ishki naryqty da shıkizatpen qamtamasyz etip, qaıta óńdeý tizbegin iske qosty. Shymkentte jylyna 12 mln alıýmınıı quty jáne seksııalyq qaqpa óndirisi, Pavlodarda kabel ónimderin shyǵarý, Almaty oblysynda tereze men alıýmınıı konstrýksııalaryn óndirý, Qaraǵandyda radıatorlardyń jańa zaýytyn iske qosý – osy tizbektiń naqty kórinisi.
Bank «Energetıkalyq jáne kommýnaldyq sektorlardy jańǵyrtý» ulttyq jobasyn iske asyrýǵa da qatysyp otyr. Qazir elektr jelilerin jańǵyrtý boıynsha jalpy somasy 145 mlrd teńge bolatyn 64 joba qaralýda. Olardy iske asyrý eldegi ınfraqurylymnyń tozý deńgeıin edáýir tómendetýge múmkindik beredi. Máselen, Qaraǵandy oblysynda «Qaraǵandy Jaryq» JShS QDB qoldaýymen elektr jelisi ınfraqurylymyn jańǵyrtyp jatyr.
– Dástúrli metallýrgııa men munaı-hımııadan bólek, Qazaqstannyń Damý banki búginde qandaı jańa baǵyttarǵa basymdyq berip otyr? Álemdik naryqtar ózgerip jatqanda QDB mashına jasaý men energetıkany qanshalyqty belsendi qoldaıdy?
– Sonymen qatar Bank energetıkalyq jáne ınfraqurylymdyq jobalardy qarjylandyrýǵa belsendi qatysyp keledi. QDB jańartylatyn energııa salasyndaǵy eki nysandy – Rýdnıchnyı GES-1 jáne GES-2 jobalaryn qarjylandyrady. Olardyń jalpy qýaty 190 794 MVt/saǵat dep belgilengen. Taǵy bir joba: qýaty 150 MVt quraıtyn qazir jumys istep tur. Bul jobalar – energetıkany «jasyl» baǵytqa kóshirý jáne jańartylatyn elektr energııasyn óndirý kólemin arttyrý jónindegi keshendi baǵdarlamanyń bir bóligi.
Olar jasandy ıntellektini engizý men ekonomıkany sıfrlandyrýdyń negizin qalaıdy.
– Eń kóp talqylanǵan bastamalardyń biri – sırek jáne sırek jer metaldaryn óndirý men óńdeý jobalaryn qarjylandyrý baǵdarlamasy. Bul Qazaqstanǵa tek ken óndirýmen shektelmeı, akkýmýlıatorlar men elektronıka bólshekterin de shyǵarady ǵoı?
– Iá, quny 1 mlrd dollar turatyn baǵdarlamanyń iske qosylýy – álemdik energetıkalyq betburysqa jáne asa mańyzdy materıaldarǵa suranystyń artýyna berilgen naqty jaýap. Elektronıka, akkýmýlıator ónerkásibi, jańartylatyn energetıka jáne joǵary tehnologııaly mashına jasaý dál osy materıaldarsyz damı almaıdy.
QDB lıtıı, kobalt, volfram jáne basqa da keleshegi bar metaldardy óndirý men óńdeýdi qarjylandyrady. Sırek jáne sırek jer metaldaryna arnalǵan baǵdarlamada qatysýdyń eń tómengi shegi – 5 mlrd teńge, al kredıtteý merzimi 20 jylǵa deıin belgilengen. Bul qural kúrdeli tehnologııalyq jobalardy iske asyrýǵa daıyn, biraq uzaqmerzimdi ári boljamdy qarjyǵa muqtaj orta bıznes úshin qoljetimdi bola túsedi. Mundaı qarjylandyrý, ásirese, ınvestısııalyq kezeńi uzaq salalar úshin mańyzdy. Sebebi munda kapıtaldyń tez qaıtýy múmkin emes, al ekonomıkaǵa beretin áseri uzaqmerzimdi ári júıeli bolady.
Buǵan qosa, Eksporttyq-kredıttik agenttikpen birlesken keshendi qyzmet jáne klasterlik tásil boıynsha bekitilgen reglamentter jobany qarjylandyryp qana qoımaı, ony sabaqtas baǵyttarmen baılanystyrýǵa múmkindik beredi. Nátıjesinde baǵdarlama jekelegen kásiporyndarǵa ǵana emes, Qazaqstan ekonomıkasynyń qurylymdyq jańarýyna da qyzmet etedi. Mundaǵy basty basymdyq – óńdeý, tehnologııalyq damý jáne qosylǵan quny joǵary ónim shyǵarý.
– 2026 jyl elimizde Sıfrlandyrý jáne jasandy ıntellekt jyly dep jarııalandy. QDB prosesterinde jasandy ıntellekt qalaı qoldanylyp jatyr? Táýekeldi baǵalaýdan bastap jobalardyń oryndalýyn naqty ýaqyt rejiminde baqylaýǵa deıingi jumystar sıfrlandy ma? Qarjylandyrý alý rásimi tolyq sıfrlyq formatqa ótti deýge bola ma?
– QDB damý banki retinde sıfrlyq sheshimderdi júıeli damytyp keledi. Bizde jobalardy baǵalaý jáne monıtorıngti avtomattandyrý kezinde jasandy ıntellektini engizý jumystary burynnan júrgizilip jatyr. Biz úshin sıfrlyq ınfraqurylym Bank klıentterine jobalaryn jyldam ári tıimdi iske asyrýǵa kómektesýi mańyzdy.
Qazir Bank klıentterdiń qarjylyq eseptiligin jasandy ıntellektiniń kómegimen burynǵydan jyldam tekseredi. Júıe qujattardy ózi oqyp, derekterdi ózi tanıdy. Osy maqsatta KDB Document Service atty jańa servıs iske qosyldy. Oǵan Banktiń qorǵalǵan ishki jelisinde jumys isteıtin aqyldy JI kómekshileri engizilgen. Bul derekterdiń tolyq qaýipsizdigin qamtamasyz etedi.
Sonymen qatar KDB Product Space platformasy paıda boldy. Bul – kredıtteý prosesine qatysýshylardyń barlyǵyna arnalǵan biryńǵaı sıfrlyq keńistik. Onda jobanyń qozǵalysyn naqty ýaqyt rejiminde baqylaýǵa bolady. Aıta ketý kerek, Bankte jasandy JI qaıtalanatyn qarapaıym prosesterdi avtomattandyrý arqyly ýaqytty qysqartý úshin qoldanylady. Al túpkilikti sheshimdi burynǵydaı sarapshylar qabyldaıdy.
Budan bólek, QDB qarajat qozǵalysynyń ashyqtyǵyn arttyrý úshin Qazaqstan Ulttyq bankiniń sıfrlyq teńgeni engizý jónindegi pılottyq jobasyna qatysty. Bul qural qarajattyń qozǵalysyn baqylaýǵa jáne onyń maqsatsyz jumsalýyna jol bermeýge múmkindik beredi.
– Qazaqstan damyǵan naryqtarǵa shyǵý úshin halyqaralyq standarttarǵa saı bolýǵa umtylady. Jasyl klımat qorymen yntymaqtastyq jáne ESG qaǵıdattaryn engizý QDB-ǵa joǵary halyqaralyq reıtıngterdi saqtap, elge tómen mólsherlemeli kapıtal tartýǵa qalaı kómektesedi?
– 2025 jyly Banktiń kóptegen qarjylyq kórsetkishi jaqsardy. Nesıe portfeli 3,5 trln teńgege, lızıng portfeli 2,4 trln teńgege jetti. Investorlardyń QDB-ǵa joǵary senimi, eń aldymen, ınvestısııalyq deńgeıdegi kredıttik reıtıngtermen baılanysty. Fitch agenttiginiń BBB/turaqty jáne Moody’s agenttiginiń Baa1/turaqty reıtıngteri sovereign deńgeımen shamalas jáne Banktiń qarjylyq ornyqtylyǵy men qyzmetiniń ashyqtyǵyn rastaıdy. Tamyz aıynda Standard & Poor’s halyqaralyq reıtıng agenttigi Banktiń kredıttik reıtıngteri boıynsha boljamdy «Turaqtydan» «Pozıtıvtige» kóterdi.
Jeltoqsanda Banktiń ornyqty damý salasyndaǵy belsendi jumysy Sustainable Fitch halyqaralyq reıtıng agenttigi tarapynan joǵary baǵalandy. Búginde bul – atalǵan agenttik baǵalaıtyn qarjy ınstıtýttary arasyndaǵy eń joǵary ESG reıtıng.
Jyldyń mańyzdy oqıǵalarynyń biri – Banktiń Jasyl klımat qorynan tikeleı qol jetkize alatyn ulttyq uıym retinde akkredıtasııa alýy.
– Álemdik saýda joldary qaıta qurylyp jatqan jaǵdaıda QDB 2025–2026 jyldary otandyq óndirýshilerge eksporttyq operasııalardy kepildendirý jáne saqtandyrý boıynsha qandaı jańa quraldar usyndy?
– Bank 2024–2029 jyldar aralyǵynda óńdeý ónerkásibi men ınfraqurylymdy damytýǵa shamamen 19,7 trln teńge baǵyttaýdy kózdep otyr. Bul rette biz el ekonomıkasyna barynsha joǵary mýltıplıkatıvtik áser beretin jobalarǵa basymdyq beremiz. Osy maqsattarǵa jetý úshin Bank ártúrli quraldardy paıdalanady. Olardyń qatarynda orta jáne uzaqmerzimdi kredıtteý, sındıkattalǵan qarjylandyrý, lızıng jáne kepildik berý bar.
Táýekeldi bólisý quraldaryn, sonyń ishinde kepildendirýdi damytý mańyzdy baǵytqa aınalyp keledi. Bul bızneske túsetin salmaqty azaıtyp, eksportqa baǵdarlanǵan jobalar úshin qarjylandyrýdyń qoljetimdiligin arttyrady.
QDB men «Báıterek» holdıngi bızneske qolaılyraq qoldaý júıesin qalyptastyryp jatyr. 2025 jylǵy maýsymda Bank biryńǵaı qarjylandyrý sharttaryn jarııalady. Al «Damý» qory janyndaǵy jańa kepildik qory joba qunynyń 30%-yna deıin jaba alady. Bul kredıtorlar úshin táýekeldi tikeleı tómendetip, kompanııalardyń uzaqmerzimdi qarjyǵa qol jetkizý múmkindigin keńeıtedi.
Shyn máninde, «Báıterek» holdınginiń ınvestısııalyq ınstıtýt retinde qaıta jańarýy top ishindegi qoldaý tizbegin tolyq qalyptastyrýǵa múmkindik berdi. Bas kompanııa deńgeıinde ınvestısııalyq basqarý modeline kóshý sýbsıdııa, kepildik, QDB-nyń iri qaryz kapıtaly qatar qajet bolatyn kúrdeli mámilelerdi qurylymdaýdy edáýir jeńildetti. Bul óńdeý ónerkásibi jobalary boıynsha sheshim qabyldaý jyldamdyǵyn arttyryp, elimizdi ınstıtýsıonaldyq ınvestorlar úshin áldeqaıda tartymdy etedi.
Sondaı-aq 2025 jyly QDB jalpy somasy shamamen 2,48 mlrd dollaryna teń 5 jergilikti oblıgasııa shyǵarylymyn, 5 eýrooblıgasııa shyǵarylymyn ornalastyrdy. Negizgi mámilelerdiń qatarynda Ortalyq Azııadaǵy ıýanmen shyǵarylǵan alǵashqy eýrooblıgasııa bar. Bul Banktiń jobalardy qarjylandyryp qana qoımaı, ekonomıka úshin uzaqmerzimdi ári ártaraptandyrylǵan qorlandyrýdyń ornyqty negizin qalyptastyryp otyrǵanyn kórsetedi.
Budan bólek, QDB memlekettik-jekeshelik áriptestik formatyndaǵy jobalardy iske asyrý úshin halyqaralyq qarjy ınstıtýttaryn tartýda mańyzdy ról atqarady. Prezıdent tapsyrmasyna sáıkes sheteldik áriptesterdiń qatysýymen tolyq qarjylandyrylatyn, súıemeldenetin bastamalar portfeli qalyptastyrylyp, iske asyrylyp jatyr.
О́tken jylǵy mańyzdy jetistikterdiń biri – Qytaıdyń qarjy ınstıtýttarymen yntymaqtastyqtyń belsendi damýy. Qytaıdyń Memlekettik damý banki men Eksport-ımport bankinde árqaısysy 1 mlrd dollaryn quraıtyn, AQSh dollarymen jáne qytaı ıýani arqyly ıgerýge bolatyn eki kredıttik jeli ashyldy. Sonymen qatar Bank Bank of China-dan 1 mlrd ıýani jáne Alatau City Bank AQ-dan 50 mlrd teńge kóleminde qaryz qarajatyn tartty.
Jalpy, sońǵy jyldary QDB shıkizattyq emes sektor men ınfraqurylym úshin 8 trln teńgeden astam qaryz resýrsyn tartty. Olardyń qatarynda J.P. Morgan, JBIC, BNP Paribas, China Development Bank, Sinosure sııaqty jetekshi halyqaralyq qarjy ınstıtýttary bar.
– Memleket basshysy 2028 jylǵa qaraı «sıfrlyq ult» qalyptastyrý jáne fıskaldyq ornyqtylyqqa qol jetkizý maqsatyn qoıdy. Úsh jyldan keıingi QDB-ny qalaı elestetesiz? Bank Qazaqstannyń Ortalyq Azııadaǵy kóshbasshylyǵyn bekemdeýge kepil bolýǵa daıyn ba?
– Birinshiden, QDB zamanaýı ınfraqurylymdy – energetıka, logıstıka, kólik, sıfrlyq sheshimder júıesin qalyptastyrýda sheshýshi ról atqarýǵa tıis. Bul otandyq ónerkásiptiń tıimdi jumys isteýine qajetti negiz bolady. Sonymen qatar halyqaralyq kompanııalar úshin elimizdi bıznes pen óndiris júrgizýge tartymdy el retinde tanytady.
Ekinshiden, biz otandyq ónerkásiptiń serpindi damýyn qamtamasyz etýge mindettimiz. Kompanııalarǵa tek ónim óndirýge emes, jahandyq naryqta básekege túsýge, eksportty ulǵaıtýǵa, jańa tehnologııalar men jumys oryndaryn qurýǵa kómektesýimiz kerek.
Eń bastysy, munyń bári árbir turǵynǵa sezilýge tıis. Jaıly qalalar, senimdi joldar, energııaǵa jáne sapaly qyzmetterge qoljetimdilik – bizdiń jumysymyzdyń túpki nátıjesi osy.
Áńgimelesken –
Qymbat TOQTAMURAT,
«Egemen Qazaqstan»
