Sýretterdi túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Ulttyq akademııalyq kitaphanada fotojýrnalıstıka salasynyń negizin qalaýshylardyń biri, belgili fototilshi Saılaý Pernebaevtyń 85 jyldyǵyna arnalǵan «Aq pen qara» atty fotokitabynyń tanystyrylymy ótip, shyǵarmashylyq kórmesi ashyldy. Alqaly jıynǵa Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi, Arhıv isteri jáne qujattamany basqarý komıtetiniń tóraǵasy Qýat Borash, senator Nurtóre Júsip, Májilis depýtaty Janarbek Áshimjan, Azııadaǵy ózara is-qımyl jáne senim sharalary jónindegi keńesiniń (AО́SShK) bas hatshysy Qaırat Sarybaev, basqa da zııaly qaýym ókilderi qatysty.
Qazaqstan Jazýshylar odaǵy basqarmasy tóraǵasynyń birinshi orynbasary, jazýshy Nurjan Qýantaıulynyń moderatorlyǵymen ótken basqosýda talantty fototilshi týraly estelikter men oramdy oılar aıtyldy.
Kemel Toqaev pen Ákim Tarazı
«Saılaý Pernebaev degende Almatydaǵy HH ǵasyrdyń 60-80-jyldaryndaǵy zııaly qaýym, ádebı orta elesteıdi. Qazaq ádebıetiniń altyn dáýiri sanalatyn sol kezeńniń fotoshejiresi Saılaý aǵamyzdyń arqasynda saqtalyp qaldy. Qyraǵy fototilshi ómirden ótse de, sanaly ǵumyrynda jınaǵan murasy «tiri». On segiz jáshik bolatyn qundy sýretterdi otbasy Saılaý aǵanyń shákirti Asylhan Ábdiraıymulyna tapsyrǵan. Mine, búgingi jańa jınaq sol on segiz jáshik arhıvten bes jyl boıy iriktelgen bir bóligi ǵana. Mundaı ıgi is úshin «Fotoóner» qoǵamdyq birlestiginiń prezıdenti Asylhan Ábdiraıymulyna, óz qarjysyna «Atamura» baspasynan 1000 danamen shyǵarǵan Saılaý aǵanyń balalaryna erekshe alǵys aıtamyz», dedi moderator.
Jınaqtyń qurastyrýshysy, fotojýrnalıst, «Fotoóner» qoǵamdyq birlestiginiń tóraǵasy Asylhan Ábdiraıymuly atalǵan fotokitap osydan bes jyl buryn daıyndalǵanyn aıtty.
«Fotokitaptyń «Aq pen qara» dep atalýynyń sebebi aǵamyzdyń óziniń aıtqan sózi bar, «Aq pen qara sýretiniń ǵumyry uzaq bolady», degen. Al fotokitap dep atalýynyń bir sebebi bul jerde tek qana fotosýretter emes, aǵamyzdyń tapqyrlyqpen aıtqan sózderi de jınaqqa enip otyr. Áriptesteri aıtqan jazbalary men materıaldaryn kitapqa engizdik. Negizi, bul jınaqty osydan bes jyl buryn Saılaý aǵanyń 80 jyldyǵynda shyǵaramyz degenbiz. Biraq ol kezde shyǵýyna eshqandaı qoldaý bolǵan joq. Fotokitapqa Saılaý aǵa arhıviniń 25-30 paıyzy ǵana endi. Áli jáshikte jatqan qanshama qundy sýretter bar. Alda taǵy bir jınaqty shyǵarýǵa daıyndap jatyrmyz. Sol fotokitapqa memleket tarapynan qoldaý bolady degen úmittemiz. Mereıtoıǵa oraı jyl sońynda «Qas qaǵym sát» atty fotobáıge jarııalaımyz. Baıqaý jas fotoshylardyń arasynda ótedi. Sondaı-aq aǵamyzdyń týǵan jerinde kitaptyń tusaýkeserin jasaımyz. Al mereıtoıdyń qorytyndysy retinde keler jyly Saılaý aǵanyń týǵan kúninde Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq ulttyq ýnıversıteti Jýrnalıstıka fakýltetiniń uıymdastyrýymen ǵylymı konferensııa josparlap otyrmyz», dedi Asylhan Ábdiraıymuly.
Eki márte Sosıalıstik Eńbek Eri Jazylbek Qýanyshbaev
Fototilshilik te óner. Aınalańda shyr aınalǵan ómirdiń qaı tusyn, qaı sátin jáne kimdi kadrǵa alý kerektigin talǵam sheshedi. Qazaq rýhanııatyna tarıhı sýretterimen úlken olja salǵan Saılaý Pernebaev jaı ǵana fotoapparatpen jumys isteýdi úırengen joq. Ol oımen, ádebı-mádenı saýatymen, tereń bilimimen, ıntellektimen, qyraǵylyǵymen jumys istedi.
Oralhannyń aýylynda
Rasynda, «Tosynnan túsirgende» degen atpen el esinde qalǵan fototilshiniń olja salmaǵan janry kemde-kem edi. Senat depýtaty Nurtóre Júsip kitaptyń tereńnen tartatyn mazmuny men ataýy toqtaldy. «Jańa fotokitaptyń beınenusqasyn kórgende qazaqtyń birtutas dáýirine saıahat jasaǵandaı boldyq. Charlı Chaplındi bárimiz bilemiz. Sol Charlı túrli tústi dybysty fılmder shyqqan kezde «Men úshin kıno óldi» dep jarııalaıdy. «Aq pen qara» degen kitaptyń ataýy da fılosofııaǵa toly. О́mirdiń ózi aq pen qaranyń arpalysynan turady. Saılaý aǵamyzdyń ańyzǵa aınalǵan tapqyrlyǵyn, sheshendigin áli kúnge estelik qylyp aıtyp kelemiz. Ishi de, syrty da sulý azamat edi. Myna kitapty jaryqqa shyǵarý – úlken jumys. Sondyqtan qurastyrýshylarǵa sheksiz alǵys aıtamyz», dedi senator.
Jas aqyn Qadyr Myrzalıev
Iá, fotokitapty paraqtap otyryp, keshegi ádebıetimizdiń dáýirlep turǵan shaǵyna, jarqyn beınelerge, el damýyndaǵy eleýli sátterge kýá boldyq. Keıipkerlerdiń júzindegi shynaıy emosııa, shynaıy ómir, bári-bári jyp-jyly áser syılaıdy. Kóptegen aqyn-jazýshy, óner adamynyń beımálim sýretterin de ushyrattyq. Atap aıtsaq, bıyl mereıtoılary atap ótilip jatqan Kemel Toqaev, Ákim Tarazı, Oralhan Bókeıdiń buryn jarııalanbaǵan sýretteri bar. Qadyr aqynnyń da jas kezindegi obrazy tańǵaldyrdy. Sýrettegi sáýleli sátter oı-qııalymyzdy sharyqtatyp, sonaý qııanǵa sapar shektirgendeı boldy.
