Kollajdy jasaǵan – Almas MANAP, «EQ»
Rasynda da Qorqyt pen qobyz aspaby qazaq halqy úshin egiz uǵym. Áýelde baqsylardyń aspaby dep dáriptelgen qobyzdyń shanaǵynan tógilgen kúı baıyrǵy kóshpeli jurttyń búkil bolmysymen sabaqtasyp jatqandaı. Qalaı bolǵan kúnde de ishegi men ysqyshyna attyń qyly taǵylǵan aspapty kóshpeli jurttan bólip qaraýdyń qısyny da joq.
Kompozıtor Ramazan Taımanov pen aqyn Ońtalap Nurmahanov shyǵarmashylyq tandemi qazaq estradasyna «Qorqyt-qobyz» ánin ákelgeni málim. Talǵampaz kompozıtordyń júregin jaryp shyqqan ánniń tabıǵatyndaǵy jyrshy men jyraýlardyń saryny men kúńirengen qudiretti qobyzdyń úni kimdi de bolsa beıjaı qaldyrmaıdy. Qaıta ón boıyńda alapat bir sezimdi oıata túsedi.
«Qorqyt babamyzdan qalǵan,
Qobyz – ókinish pen arman.
Tyńdasań syr aıtady,
О́kinip muń aıtady.
Oǵyz – urpaqtary tiri,
Qobyz zamanynyń úni.
Bozingen bozdaǵany,
Júrekti qozǵaǵany»,
dep bastalatyn ánniń alǵashqy shýmaqtarynyń ózinen-aq kóne dáýirdiń kózindeı bolǵan qasıetti aspapty mátin avtory Qorqyttyń zamanymen baılanystyryp otyrǵanyn anyq ańǵara túsesiń. Ánshi Gúlnur Orazymbetovanyń oryndaýynda «Azııa daýsy» baıqaýynda úzdik shyǵarmalardyń qatarynan kóringen án rasynda da áýeni men áleminiń bólektigimen adam janyn baýraıtyny aqıqat.
Qazaq halqynyń án qorjynyna qosylǵan tańdaýly týyndyny mýzyka áleminiń mamandary da asa joǵary baǵalaǵany belgili. Shyǵarmanyń ereksheligine den qoıǵan olar ánniń tabıǵatyn asha túsken melızmder de tyńdarman júregin birden jaýlaıtynyn aıtypty. Rasynda da týyndyny kóp shyǵarmadan bólektep turǵan da osy aıyrmashylyqtar sekildi.
Kompozıtor Ramazan Taımanov keltirgen derekterge sensek, ol jazǵan áýen áýelde bólekteý bolypty. Aıtýynsha shyǵarma ánshiniń daýysymen tolyqtaı úlesim tappaǵan sekildi. О́ıtkeni ánde jyrshy men jyraýdyń saryny jáne Qorqyt kúıiniń bolmysy tutasyp tur. Ándi nebir myqty ánshiler shyrqasa da, sol saryndy oryndaýshylardyń eshbiri boıyna sińire almaǵan.
Shırek ǵasyrǵa jýyq ýaqyt buryn jazylǵan ǵajap án rasynda da tyńdarmannyń oıyn oıran etetini anyq. Ánshiniń kómeıinen shyqqan qobyzdyń zarly úninde qazaq dalasy men Alash balasynyń búkil tragedııasy tutasyp turǵandaı seziledi. Qobyz úni qaıtalanǵan saıyn kókirektegi búkil sher kómeıge kelip tyǵylatyndaı áserge bólenesiń.
Ýaqytynda elimizde Qorqyt baba jyly jarııalanǵany málim. Qobyzshylardyń deni Qorqyt baba murasymen sýsyndaǵanyn eskersek, elimizde ańyz tulǵa álemin zerdeleý úshin de Qorqyt jylynyń jarııalanýy zańdylyq edi. Bul án dál sol jyldary jazylǵany málim. Bir dúnıeniń ekinshi bir dúnıege sebep bolatynynyń dáleli de osynda jatsa kerek.
Ánniń sózin jazǵan aqyn Ońtalap Nurmahanov tilshilerge bergen suhbatynda shyǵarmanyń jylǵa jýyq tartpada jatyp, Qorqyt jyly jarııalanǵan soń ǵana jaryq kórgenin aıtypty. Sátti shyqqan týyndy ýaqyty kelgende álemniń birqatar memleketinde shyrqalyp, qazaq óneriniń qaı deńgeıde ekenin dáleldegen.
«Qorqyt-qobyz» shyǵarmasy ánshi, kompozıtor, aqynnan turatyn shyǵarmashylyq úshtiktiń de juldyzyn jaqqan án ekenine eshkimniń talasy joq. Áýelde «Azııa daýsy» men «Jas qanat» sekildi óner baıqaýynda shyrqalǵan án úsh avtordyń da mereıin tasytty. Úsheýi de júldegerlerdiń qatarynan kórindi. Tamasha týyndynyń avtorlaryna kórsetilgen laıyqty qurmet ónerdiń baǵasyn bıiktete túskeni sózsiz.
Qalaı desek te «Qorqyt-qobyz» áni qazaq estradasyna qubylys bolyp kelgen shyǵarma ekeni daýsyz. Oǵan eshkimniń talasy da joq shyǵar dep paıymdaımyz. Jıyrma tórt jyl buryn jazylǵan án Gúlnur Orazymbetovanyń tólqujatyna aınalyp qana qoıǵan joq, talaı jas ánshi sol týyndyny áli kúnge deıin túrli deńgeıdegi baıqaýlarda sharyqtaý shegine jetkizip oryndap júr.
Bir anyǵy, «Qorqyt-qobyz» áni áli talaı oryndaýshynyń oryndaýynda túrli daýysta jańǵyra beretini anyq. О́ıtkeni ǵajap shyǵarma jas býyn talǵampaz ánshilerdiń de kóńiline qonatynyna eshbir kúmán joq.
Kóńilden kóshpeıtin, tarıhtan óshpeıtin shyǵarmalar qaı kezde de ulttyń janyna jaqyndyǵymen erekshelenedi. Qobyz sarynymen tarıhtyń tereńine tamyr tartqan «Qorqyt-qobyz» ánindegi ulttyq tanym men tarıhı úılesim de ádemi ánniń kóshin ǵasyrlarǵa jalǵap turǵandaı kórinedi.
