Foto: aqorda_resmi
Jyl saıyn sanaýly adamdarǵa ǵana beriletin «Halyq qaharmany», «Halyq ártisi», «Halyq jazýshysy», «Qazaqstannyń Eńbek Eri» ataǵyn alǵan qaıratkerlerge qandaı jeńildikter bar? Tólenetin járdemaqy mólsheri qansha?
2023 jylǵy 20 sáýirde qabyldanǵan Áleýmettik kodekste «Qazaqstannyń Eńbek Eri» atanǵan tulǵalarǵa ataýly memlekettik járdemaqy tólenedi dep bekitilgen. Ol 138,63 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde. Elimizde 2023 jyldyń 1 qańtarynan bastap aılyq eseptik kórsetkish (AEK) – 3 450 teńge bolyp bekitildi. Iаǵnı, marapatqa ıe bolǵan tulǵalarǵa beriletin arnaýly memlekettik járdemaqynyń mólsheri – 478 276 myń teńge. Aıta ketý kerek, Keńes Odaǵynyń batyrlaryna, «Qazaqstannyń ǵaryshker-ushqyshy» qurmetti ataǵyna ıe bolǵan adamdarǵa, Sosıalıstik Eńbek erlerine, úsh dárejeli Eńbek Dańqy ordenderiniń ıegerlerine, «Halyq qaharmany» ataǵyna ıe bolǵan adamdarǵa da dál osy mólsherdegi (138,63 AEK) járdemaqy tólenedi.
Qazaqstannyń halyq jazýshysy degen ataq 1984 jyldan 1999 jylǵa deıin ádebıettiń damýyna orasan úles qosyp, súbeli shyǵarmalar jazǵan jazýshylarǵa tabystaldy.
Bıyl Túrkistan qalasynda ótken Ulttyq quryltaıda Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyń halyq jazýshysy ataǵyn qaıta engizý jóninde tapsyrma bergen bolatyn. Budan bylaı bul ataqqa ádebıet salasynda Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri atanǵan, Memlekettik syılyqty alǵan aqyn-jazýshylar ıe bolady. Osy kúnge deıin bul marapat 39 qalamgerge berilipti.
Prezıdent Q.Toqaev Respýblıka kúnine oraı memlekettik nagradamen marapattaý jıynynda jazýshylar Tólen Ábdik, Beksultan Nurjekeuly, Smaǵul Elýbaı, Sofy Smataev, Ahmetjan Ashırov, Lıýbov Shashkovaǵa Qazaqstannyń halyq jazýshysy ataǵyn saltanatpen berdi.
Araǵa 24 jyl salyp oralǵan halyq jazýshysy ataǵyn alǵan qalamgerlerge qandaı kómek kórsetiledi?
Birneshe kún buryn Senatta «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine memlekettik nagradalar, memlekettik avıasııa, qorǵanys ónerkásibi jáne memlekettik qorǵanystyq tapsyrys máseleleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» zań qaralyp, qabyldandy. Osy zańnyń aıasynda Mádenıet jáne aqparat mınıstriniń orynbasary Arman Júdebaev jýrnalıster saýalyna jaýap bergende halyq jazýshylaryna ústemaqy tólenetinin aıtqan-dy.
«Qazaqstannyń halyq jazýshysy ataǵyn alǵan tulǵalar Mádenıet jáne aqparat mınıstrligine qarasty mekemede jumys isteıtin bolsa, arnaıy qabyldanǵan qaýly boıynsha 17 950 teńge ústemaqy alady», dedi vıse-mınıstr.
Osy jyldyń sáýir aıynda Úkimet «Qazaqstannyń halyq ártisi» ataǵyn alǵan mádenıet salasynyń qyzmetkerlerine ústemaqy kólemin eki ese arttyrý jónindegi qaýlyny bekitti. Qaýlynyń negizinde osy ataqqa ıe mádenıet qyzmetkerleriniń bazalyq laýazymdyq eńbekaqysyna 100% ústemaqy qosyldy.
Qazaqstannyń halyq ártisi ataǵyn berý 1999 jyly toqtady. 1991 jyldan bastap 49 adamǵa halyq ártisi berilgen, olardyń kópshiligi memlekettik mádenıet mekemelerinde jumys istep keledi. Bıyl qaıta oralǵan halyq ártisi ataǵyn ánshiler Ramazan Stamǵazıev, Dımash Qudaıbergen, kúıshi Aıgúl Úlkenbaeva, teatr jáne kıno akterleri Dýlyǵa Aqmolda, Dinmuhammed Ahımov, Mıhaıl Tokarev, opera ánshileri Talǵat Kúzenbaev, Shahımardan Ábilov aldy.
«Maǵan «Qazaqstannyń halyq ártisi» degen ataqty 1992 jyly berdi, 44 jasymda aldym. Almatydaǵy Ortalyq klınıkalyq aýrýhanada tirkeýde turamyz, tegin emdelemiz. Jyl saıyn bir márte shıpajaıǵa tegin barýǵa bolady. Memleket basshysynyń tapsyrmasymen qaıta jańǵyrǵan «Qazaqstannyń halyq ártisi» ataǵynyń oralýy óner, shyǵarmashylyq adamdarynyń mereıin ósiretini anyq. Buǵan deıin «Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri» degen ataqty berip keldi. «Halyq ártisi», «Halyq jazýshysy» degen ataqtardyń qaıta tabystalýy zor tabys dep sanaımyn», deıdi Qazaqstannyń halyq ártisi Tuńǵyshbaı Jamanqulov.
«Qazaqstannyń Eńbek Eri» ataǵyn tuńǵysh alǵan bilim salasynyń ardageri Aıagúl Mırazova memlekettik mereke qarsańynda ár mamandyq ıeleriniń jumysy laıyqty baǵalanýy olardyń ónimdi eńbek etýine serpin beretinin aıtady.
«Qazaqstannyń Eńbek Erlerine memleket tarapynan beriletin arnaýly járdemaqy bar. Shúkirshilik, buryn mınıstrler keńesiniń aýrýhanasy bolǵan Almatydaǵy ortalyq klınıkalyq aýrýhanaǵa tirkelgenbiz. Tegin emdelemiz, shıpajaıǵa da baramyz. Kórshi Reseıde joǵary marapat ıelerine ushaqta ushýǵa, temirjol tasymalynda, basqa da áleýmettik tólemderge aıtarlyqtaı jeńildik qarastyrylǵan», deıdi A.Mırazova.
