Bala qaýipsizdigi – basty másele

Jıyn barysynda elimizdegi balalar quqyqtaryn qorǵaýdyń ózekti máseleleri jáne olardyń sheshý joldary, sondaı-aq Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar mınıstrliginiń azamattardyń qolaıly qorshaǵan ortada ómir súrý quqyqtaryn qamtamasyz etý jónindegi qyzmeti tal­qy­landy. Osy máseleler boıynsha Oqý-aǵartý mınıstri Ǵanı Beısembaev, Ekologııa jáne tabıǵı resýrstar vıse-mınıstri Mansur Oshýrbaev baıandama jasady. Komıssııa jumysyna Mádenıet jáne aqparat mınıstri Aıda Balaeva, memlekettik organdardyń ókil­deri, Parlament depýtattary, ombýdsmender, halyqaralyq jáne úkimettik emes uıymdardyń, adam quqyqtaryn sottan tys qorǵaý ıns­tı­týt­tarynyń, bilim berý jáne den­saý­lyq saqtaý uıym­da­rynyń ókil­deri qatysty.

Komıssııa otyrysynda balalar  qu­qyn qorǵaýdyń ózekti aspek­tileri, onyń ishinde bilim alý, qosymsha bilim berý arqyly balanyń damýy, erekshe bilim berý qajettilikteri bar ba­la­lardyń jáne jetim balalardyń mem­leket tarapynan qamqorlyq alý quqyqtary talqylandy. Balalardyń qa­ýipsizdigi men olardyń áleýmettik ke­pil­dikterin talqylaý otyrystyń ne­giz­gi taqyrybyna aınaldy.

– Elimizde 6,8 mıllıon bala bar jáne bul kórsetkish únemi ósý ústinde. Ár jyly 400 myńnan astam sábı dú­nıege keledi. Qazir elimizdegi 7 myń­nan astam mektepte 3,8 mln bala bilim alyp jatyr. Olardyń ishinde qamqorlyqqa muqtaj balalarǵa aı­ryq­­sha kóńil bólinedi. Oqý-aǵartý mı­nıstrligi balalardyń qolaıly jáne qaýipsiz bilim alýlary úshin barlyq jaǵdaıdy jasap otyr. Sońǵy 3 jylda úsh aýysymdy oqý jáne oryn jetispeý máselesin sheshý úshin elimizde 626 jańa mektep salyndy. Bıyl taǵy da 130 myń oqýshyǵa arnalǵan 154 mektep salynyp jatyr, – dedi Ǵanı Beısembaev.

Budan bólek, oqý-aǵartý mınıstri elimizde «Jaıly mektep» ulttyq jobasy aıasynda 740 myń oryndyq 369 mektep qurylysy josparlanyp otyrǵanyn jetkizdi. Sondaı-aq mınıstrlik «Bilim berýdegi ózgeristiń 1000 kóshbasshysy» jobasy aıasynda jaıly mektepter úshin dırektorlar korpýsyn ázirleý ju­mys­taryn júrgizip jatqanyn aıtty. «Ulttyq jobany iske asyrý, eń aldy­men, jańa formattaǵy mektepterdi qurýǵa, jaıly jáne qaýipsiz jaǵdaı týdyrýǵa, bilim berý qyzmetteriniń sapasyn art­ty­rýǵa baǵyttalǵan. Salynyp jatqan mektepterdi qural-jabdyqtarmen, jı­hazdarmen jabdyqtaýda otandyq ónim­der­ge basymdyq beriledi. Bul sharalar ulttyq jobada qarastyrylǵan», – dedi ol.

Memleket basshysynyń tapsyrmasyna sáıkes, Úkimet balalardy zor­lyq-zombylyqtan qorǵaý, sýısıdtiń aldyn alý, olardyń quqyqtary men salamattylyǵyn qamtamasyz etýdiń 2023-2025 jyldarǵa arnalǵan keshendi josparyn qabyldady. Oqý-aǵartý mı­nıstri Ǵanı Beısembaev atap ótkendeı, memlekettiń basty mindetteriniń biri – balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý. «Jospardy ázirleý kezinde balalar ortasyndaǵy jaǵdaıǵa egjeı-tegjeı taldaý jasaldy. Biz statıstıkany zerttedik, balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyq týraly derekterdi jınadyq, qaýip faktorlaryn anyqtadyq jáne zorlyq-zombylyq jaǵdaıynda balalarǵa qandaı resýrstar bar ekenin bildik. Bul taldaý bizge basym baǵyttardy naqtyraq anyqtaýǵa múmkindik berdi», – dedi mınıstr.

Balalarǵa qatysty zorlyq-zombylyq pen sýısıdtiń tıimdi aldyn alý úshin qu­jatta 53 shara qarastyrylǵan. Oqý-aǵartý mınıstri osy baǵyttaǵy profı­lak­tıkalyq jumystardy júzege asyrý týraly egjeı-tegjeı aıtyp berdi, sondaı-aq keshendi jospar sheńberinde ótkiziletin negizgi is-sharalarǵa toq­tal­dy.

Adam quqyqtary jónindegi komıs­sııanyń tóraǵasy Igor Rogov balabaq­sha­larda, mektepter men kolledjderde balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý jónindegi sharalar bilim berý uıym­darynyń jumysyndaǵy birinshi ke­zek­tegi mindetter bolýǵa tıis ekenin atap ótti. Sonymen birge balalardy býl­lıng pen qorqytýdan qorǵaýdyń ózekti máselelerine, ata-analarmen, tıisti memlekettik qurylymdarmen, qo­ǵam­dyq uıymdarmen tyǵyz qarym-qatynas jasaý qajettigine erekshe nazar aýdardy.

Azamattardyń qolaıly qorshaǵan ortada ómir súrý quqyqtaryn qam­ta­masyz etý máseleleri sheńberinde Mansur Oshýrbaev lastaýshy zattar qal­dyqtaryn azaıtý, 94 kásiporynda keshendi tehnologııalyq aýdıt júrgizý boıynsha atqarylyp jatqan jumystar týraly baıandady. Osy baǵytta zańna­malyq deńgeıde ınfraqurylymdy jolǵa qoıý máselelerin sheshý boıynsha qa­byldanǵan sharalarǵa toqtaldy.