О́nerkásip jáne qurylys mınıstri Qanat Sharlapaevtyń aıtýynsha, qurylys kodeksin ázirleý ekonomıkanyń eń suranysqa ıe salalarynyń biri – qurylys salasyn qozǵaıtyn jáne onyń odan ári damýyn aıqyndaıtyn negizgi zańnamalyq aktilerdiń biri bolyp sanalady.
«Búgingi forým memleket, bıznes-qurylys salasynyń barlyq qatysýshylary arasyndaǵy dıalogti qamtamasyz etýge arnalǵan. Mundaı is-sharalar «Halyq únine qulaq asatyn memleket» tujyrymdamasyn pármendi jáne tıimdi iske asyrýdyń negizin nyǵaıtady», dedi mınıstr.
Forým barysynda qatysýshylar qurylys qyzmetiniń túrli baǵyttary boıynsha plenarlyq sessııalar men paneldik pikirtalastar ótkizdi, onda qurylys salasynyń ózekti máseleleri talqylandy. Forýmnyń plenarlyq otyrysynda memlekettik organdardyń basshylary negizgi taqyryptar boıynsha (jańa kodeks, retteýdi jetildirýdegi ózin-ózi retteıtin uıymdardyń róli, qurylys sapasy, qoǵamdyq baqylaý) sóz sóıledi.
Qatysýshylar SRO ınstıtýtyn damytý jaıyn, zamanaýı qurylys ındýstrııasyndaǵy saraptama jáne jobalaý máselelerin, sondaı-aq qurylysta FIDIC kelisimshart nysanyn qoldaný tártibin de sóz etti.
FIDIC – ınjenerler men konsýltanttardyń halyqaralyq federasııasy. Sarapshylardyń aıtýynsha, olarda jobany súıemeldeý boıynsha baza bar jáne ol tapsyrys berýshi men merdigerdiń ózara qarym-qatynasy túrindegi dástúrli formattan ózgeshe. Bul tizbektegi jańa adam – ınjener. Qazaqstanda ázirge ondaı sertıfıkatqa ıe adam sany – ekeý.
«Injener, ol – táýelsiz, zańdy tulǵa. Onyń mindeti – jobaǵa kelip, onyń sapasyn táýelsiz qadaǵalaý. Ol merdigerge de, tapsyrys berýshige de ıilmeı, naqty qatelikterdi anyqtap, sonymen ǵana jumys isteýge tıis», deıdi forým sarapshylary.
Respýblıkalyq jobalaýshylar odaǵynyń tóraǵasy Talant Omarbekovtiń aıtýynsha, kodeks eń birinshi kezekte saladaǵy jaýapkershilikti arttyrýdy qamtamasyz etýi kerek.
«Lısenzııalaý ınstıtýty ózin-ózi aqtaǵan joq. Bul kodeks lısenzııalaýǵa qatysty atalǵan qadaǵalaýdy retke keltirýge kómektesedi. 90 myń lısenzııa berilipti. Salada tipti osynshama kompanııanyń jumys istemeıtini belgili. Kodeks adam kapıtalyn arttyrý, lısenzııa men qadaǵalaýdy jaqsartý, qurylysshylardyń, jobalaýshylardyń rólin kúsheıtýge múmkindik berýi kerek», deıdi Talant Omarbekov.
Qazaqstan qurylys salýshylar odaǵynyń basshysy Vıktor Mıkrıýkovtyń sózinshe, biz salany sıfrlandyrý turǵysynan da tym shabandap turmyz.
«Eger ózge eldermen salystyratyn bolsaq, qurylys salasyn, qurylys kompanııalaryn sıfrlandyrý turǵysynan biz aldyńǵy qatarda emespiz. Bálkim, sıfrlandyrý ádisterin qoldaný turǵysynan 100 paıyz múmkindiktiń ári ketse 2 paıyzyn paıdalanǵan shyǵarmyz. Memleket «E-qurylys» jobasyn bastady. Onyń da júzege asý máselesi óte daýly. О́ıtkeni bıznes talaptaryna jaýap berý úshin ol meılinshe jedel jumys istep turýy kerek», deıdi Qazaqstan qurylys salýshylar qaýymdastyǵynyń basshysy Vıktor Mıkrıýkov.
Forýmda jarııa bolǵan jańalyqtyń biri – elimizde lısenzııasy bar qurylys uıymdarynyń biryńǵaı reestri qurylmaq. Sonyń arqasynda «bos» júrgen kompanııalardy anyqtap, árbir profıldi fırmanyń tarıhyn bastan-aıaq baqylaý múmkindigi paıda bolady deıdi mamandar. Jańa qurylys kodeksiniń mańyzdy tarmaqtarynyń biri – mindetti sıfrlandyrý. Bul sátimen júzege asqan jaǵdaıda arhıtektýra jáne qala qurylysy salasynyń ózekti problemalaryn sheshedi deıdi shendiler.
«Qurylys ınspektorlary endi lısenzııa bermeıdi, ol barlyǵyna ashyq bolady. Eger kompanııa tipti jobalaýshy bolsyn, tehnıkalyq qadaǵalaýshy bolsyn, avtorlyq qadaǵalaý bolsyn, qurylys kompanııasy bolsyn zańdy resýrstarmen rastalmasa, demek mundaı kompanııalar bolmaıdy degen sóz. Qazir júz myńdaı lısenzııa bar bolsa, sonyń 30-40 myńdaıy – bos kompanııalar», deıdi О́nerkásip jáne qurylys vıse-mınıstri Tımýr Qaraǵoıshın.
Forým barysynda otandyq qurylys salýshylar sheteldik básekelesterinen qaýiptenetininen de jasyrmady.
«Ekonomıkanyń negizi ispetti qurylys salasy dál qazir tizerlep tur. Men máselen, ózimdi elimniń patrıotymyn dep esepteımin. Sondyqtan salýǵa da belsene aralasýymyz kerek. Alaıda bul jerden sheteldik kompanııalar nápaqa izdemeýi kerek, olar tek bizdiń damýymyzǵa kómekteskeni jón», deıdi Qazaqstan qurylys salasy qaýymdastyǵynyń vıse-prezıdenti Rýslan Imanov.
Degenmen sala ókilderiniń barlyǵy derlik jańa kodeks sheteldikterge tyıym salynýy kerek degen pikirmen kelispeıdi. Birinshiden, sheteldik kompanııalardyń bizdiń naryqqa kelýi básekeni arttyryp, damýǵa septesedi. Ekinshiden, olardyń tarapynan tolyqqandy ekspansııa bolmaıdy da.
«Kórip otyrmyz ǵoı, sheteldik kompanııalarǵa bizdiń naryq qyzyq emes. Eger kodekske engizbesek, qurylys salýdy jalǵastyra beredi jáne eshqandaı táýekel kórmeımiz. Naryqtyń qulaýy múmkin emes. Tipti «altyn» kodeks engizilse de, ahýal ózgermeıdi», deıdi Vıktor Mıkrıýkov.
