Qýyrshaqtar sóılesin
Mádenı kúnderdiń alǵashqy keshi balalarǵa arnaldy. Mańǵystaý oblystyq Qýyrshaq teatrynyń «Dastarqan» qoıylymy jas urpaqqa ulttyq negizdi sińirý maqsatynda daıyndalǵan. Týyndy avtory – Nadejda Nasyrova. Qoıylym Astana qalasynyń Qýyrshaq teatry sahnasynda jáne qaıyrymdylyq maqsatynda «Jansaıa» áleýmettik qyzmet kórsetý ortalyǵynda kishkentaı kórermenderge kórsetildi.
«Dastarqan» – repertýarymyzdaǵy eń úzdik spektakldiń biri. Ony qoıýdaǵy maqsatymyz – qazaqtyń ulttyq qundylyǵyn balalar boıyna sińirý, baldyrǵandarǵa kıiz úıdegi buıymdardyń qalaı jasalatynyn, shyǵý tórkinin, as bólmedegi ydys-aıaqtyń qandaı maqsatta paıdalanatynyn kórsetip, túsindirý. Jalpy, bul – trılogııany túıindeıtin týyndy. Onyń alǵashqysy «Aıjan ájeıdiń ertegisi» dep atalady. Ekinshisiniń ataýy – «Qaıta jańǵyrǵan órnekter». Al úshinshisi – osy «Dastarqan», – deıdi teatr dırektory Farıda Atakeeva.
Mańǵystaý oblysy Mádenıet, arhıvter jáne qujattama basqarmasynyń basshysy Ábilqaıyr Baıpaqovtyń aıtýynsha, bul is-sharalardyń barlyǵy ulttyq naqyshta, qazaq óneriniń, qazaq mádenıetiniń talǵamy bıik, basqa órkenıetti elderdiń eshqaısysynan kem emes ekenin dáleldeıdi. Qýyrshaq teatry usynǵan «Dastarqan» da osy údeden shyǵa bilgeni anyq.
Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda ótken Astanadaǵy Mańǵystaýdyń mádenı kúnderiniń saltanatty túrde ashylýyna Senat, Májilis depýtattary, qoǵam qaıratkerleri, zııaly qaýym ókilderi jáne qala turǵyndary men qonaqtary qatysty. Merekelik keshtiń shymyldyǵy Abyl Taraquly atyndaǵy qazaq orkestriniń «Mereke dýman» shyǵarmasymen ashyldy.
«Qashaǵan, Abyl, Súgir babalarymyz shyqqan, Ábish pen Serjan aǵamyz, Sabyr men Svetqalı inimiz, Tamara men Aıgúl qaryndasymyz sekildi maıtalman ádebıet, óner adamdary shyqqan mańǵaz Mańǵystaýymyzdyń ónerin tamashaladyq. Mańǵystaýlyq óner adamdaryna rahmet! О́ner sahnasynda sáttilik tileımin», dedi Májilis depýtaty, Qazaqstannyń Eńbek Eri Baqtyqoja Izmuhambetov.
О́ner keshine kelgen kórermen myń boıaýly Mańǵystaýdyń sálemin ala kelgen Mádenıet salasynyń úzdikteri, Abyl Taraquly atyndaǵy qazaq orkestri, halyqaralyq, respýblıkalyq baıqaýlardyń laýreattary, «Jorǵa» bı ansambli, «Aqshaǵyl» etno-folklorlyq ansambli, Murat О́skinbaev atyndaǵy oblystyq fılarmonııasynyń ónerpazdary, sondaı-aq estrada juldyzdarynyń ónerin tamashalady.
Kúı sherte me, syr sherte me?
Mańǵystaýlyqtar kelgende kúı shertilmeýi áste múmkin be? Ásirese Mańǵystaý maqamy tyńdaýshynyń delebesin qozdyra túsetin bir erekshe qasıetke ıe. Bul joly da solaı boldy. Qazaq ulttyq óner ýnıversıtetinde «Maqamy máshhúr Mańǵystaý» atty kúı keshi ótti. Keshte óńirdiń Ázirbaı О́skinbaev bastaǵan jyrshy-termeshileri men kúıshileri óner kórsetip, atalǵan ýnıversıtet ustazy Jumabek Qadyrqulovtyń «Mańǵystaýdyń 100 kúıi» hrestomatııasynyń jáne Sultanbek Qudaıbergen men Aqylbek Tasqaraulynyń «Mańǵystaýdyń dástúrli jyrshylyq oryndaýshylyq úlgisin oqytý ádistemesi» oqý-ádistemelik quraly kópshilikke tanystyryldy.
«Maqamy máshhúr Mańǵystaý» jobasy týrne bolyp ótti. Osy jobamen ónerpazdarymyz Túrkııa, Ázerbaıjan, О́zbekstan, Qaraqalpaqstan elderine baryp, «Qyrymnyń qyryq batyryn» jyrlap, kúı ónerin dáriptedi. Negizgi maqsatymyz – osy jyrdy IýNESKO-nyń materıaldyq emes qundylyqtary qataryna engizý, – deıdi Ábilqaıyr Baıpaqov.
«Maqamy máshhúr Mańǵystaý» jobasynyń ıdeıa avtory – kórnekti aqyn, halyqaralyq «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty Svetqalı Nurjan. Ol Mańǵystaýdy meken etken jeti jurttyń búkil úni men muńy dombyra men qobyzda saqtalǵan deıdi. Bul jobanyń «Muń qııannyń myń kúıi» atalatyn ekinshi aty da bar eken.
Al N.Jantórın atyndaǵy Mańǵystaý oblystyq mýzykalyq-drama teatry astanalyqtarǵa belgili jazýshy, dramatýrg Ermek Amanshaevtyń Frans Kafkanyń «Qubylý» áńgimesi jelisimen qoıylǵan plastıkalyq dramasyn usyndy. Dına Jumabaeva sahnalaǵan atalǵan qoıylym transformasııaǵa ushyraǵan adamnyń ómirinen syr shertedi. Spektakl kórermendi tereń oıǵa jetelep, ómirdiń keı qubylystaryn túsinýge áser etedi.
О́ner ujymynyń qorjynynda taǵy bir súıekti týyndy bar. Zańǵar jazýshy Muhtar Áýezovtiń «Qorǵansyzdyń kúni» áńgimesi jelisimen sahnalanǵan shyǵarma (qoıýshy rejısseri – Gúlsına Mırǵalıeva) M.Gorkıı atyndaǵy Memlekettik akademııalyq orys drama teatrynyń sahnasynda qoıyldy.
Marsty kózben kórdik
Aýqymdy baǵdarlamanyń bir bóligi – kórmeler. Osy oraıda Dostyq úıinde Mańǵystaý oblysy týrızm salasynyń «Mars peızajdary» atty kórmesi ótti. Kórmege kelýshiler qoınaýy ǵajaıypqa toly mańǵaz meken, mań dala Mańǵystaýdyń tabıǵatyn, qaıtalanbas kórinisin tamashalady. Sonymen qatar Mańǵystaý óńiriniń kórme-jármeńkesinde shubat iship, balqaımaq jedik. Qurt pen irimshik, balyq ónimderi de usynyldy. Munda oblystan 21-ge jýyq kásipker kelgen, onyń ishinde ulttyq naqyshtaǵy kıim, kólóner jáne toqyma buıymdary óndiretin 11 kásipker qatysty.
Al «Mańǵystaý – ulttyq qundylyqtar qundaqtalǵan meken» atty rýhanı-is-shara barysynda sálem salý, tusaý kesý, bata berý syndy ulttyq salt-dástúrler kórsetildi.
Sondaı-aq Beıbitshilik jáne kelisim saraıynda Á.Kekilbaev atyndaǵy Mańǵystaý oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıiniń «Mańǵystaý qazaqtarynyń ulttyq kıim úlgileri» kórmesi men «Ǵasyrlar qoınaýyndaǵy Mańǵystaý» arheologııa kórmesi ashyldy. Onda HIH ǵasyrdyń aıaǵy men HH ǵasyrdyń basynda Mańǵystaý qazaqtary kıgen ulttyq kıim úlgileri men kúmisten soǵylǵan áshekeı buıymdary qoıyldy. Odan bólek «Dala órkenıeti – kóshpeliler qolónerinde» atty qolónershi Aldabergen Tilenbaevtyń súıekten jasalǵan buıymdar kórmesi men «Kúmbirleıdi kúmister» ataýymen Nurnııaz Muhanovtyń jeke kolleksııasynan jasaqtalǵan kórme usynyldy. Al «Mańǵystaýdan myń sálem, Alash tóri!» gala-konsertinde óńirdiń belgili óner maıtalmandary men úzdik shyǵarmashylyq ujymdary óner kórsetti.
Mańǵystaý oblysynyń Astanadaǵy mádenı kúnderi «Aqıyq ólke, alǵı jyr» ádebı-sazdy keshimen jalǵasyp, «Mereıli meken – munaraly Mańǵystaý» atty úlken konsertpen jabyldy.
