Investısııa – óńir damýynyń ózegi

Jergilikti ónimniń úlesi joǵary

Bul oraıda Túrkistan oblysynda ındýstrıaldy aımaqtarǵa ınvestısııa tartý jumystaryna erekshe mán berilip jatyr. О́ńirde qajetti ınfraqurylymdarmen qamtamasyz etilgen 9 ındýstrıaldy aımaq jumys isteıdi. Bul aımaqtarda 88,2 mlrd teńgeni quraıtyn 74 kásiporyn óz jobalaryn júzege asyryp jatyr. Osy jyldyń 10 aıynda ındýstrıaldy aımaqtarǵa 46 mlrd teńgege ınvestısııa tartyldy.

«О́ndiristi damytý arqyly tabys kózin ulǵaıtý jáne jańa jumys oryndaryn ashý úshin ındýstrıaldy aımaqtardy damytýǵa basymdylyq berýdemiz. Bul maqsatta oblys kóleminde qosymsha 6 – Shardara, Saıram jáne Báıdibek aýdandarynda agro-ındýstrıaldy, Túrkistan qalasynda jáne Keles aýdanynda óndiristik ındýstrıaldy aımaqtar qurylyp jatyr. Osy oraıda ortalyq taraptan oblysqa negizgi kapıtalǵa salynǵan ınvestısııa kólemi 2023 jylǵa 908,2 mlrd teńge bolyp bekitildi. Bıyldyń 10 aıynyń qorytyndysymen 751,4 mlrd teńge kóleminde nemese jospar 82,7% oryndaldy. Onyń ishinde 532,6 mlrd teńge jeke ınvestısııa bolsa, bıýdjettik ınves­tısııa 178,3 mlrd teńgeni qurady. Jyl sońyna deıin josparlanǵan mejeni oryndaý maqsatynda ákimdik tarapynan tıisti jumystar atqarylyp jatyr», deıdi oblys ákimi Darhan Satybaldy.

Buǵan qosa 2023 jylǵa óńirge tikeleı shetel­dik ınvestısııalar kólemi 451 mln dol­lar kóleminde bekitilgen. Bıyldyń II toqsanynyń qorytyndysymen óńirge sa­lynǵan tikeleı sheteldik ınvestısııalar kólemi 225,3 mln dollardy qurady. О́ńirde 2023-2026 jyldar aralyǵynda júzege asyrylatyn jalpy quny 3,3 trln teń­gege 16 467 jumys ornyn qurýmen 194 ınvestısııalyq jobanyń pýly bar. Jyl sońyna deıin jalpy quny 103,2 mlrd teńge bolatyn 1 959 jańa jumys or­nyn qurýmen 51 ınvestısııalyq jobany júzege asyrý josparlanǵan. 10 aıdyń qory­tyn­dy­synda 85 mlrd teńgege 1 230 jumys ornyn qurýmen 39 ınvestısııalyq joba iske qosyldy. Sonymen qatar Qytaı Ha­lyq Respýblıkasyna issapar aıasynda, ekijaqty yntymaqtastyqty odan ári da­mytý jáne qytaılyq ınvestorlardy ob­lys­qa tartý maqsatynda 2,6 trln teńgeni qu­raı­tyn 10 kompanııamen kelisimge qol qo­ıyl­ǵan.

Túrkistanda ótken halyqaralyq fo­rým­­da da ınvestısııa tartý joldary qaras­tyryldy. Qazaqstan, Túrkııa, Qyr­ǵyz­stan, О́zbekstan, Ázerbaıjan jáne Qytaı, Reseı eliniń bedeldi saıasatkerleri, yqpal­dy kásipkerler, sala kóshbasshylary men sarapshylary, ınnovatorlary qatys­qan­ halyqaralyq forým Túrkistan oblysynda alǵash ret ótkizilip otyr. TIF’23 – «Túrkistan: Týrızm. Investısııa. Eko­nomıka» halyqaralyq forýmynda óńir­di damytýdyń mańyzdy aspektileri, stra­te­gııa­lyq mańyzdy salalary, onyń ishinde týrızm, ınvestısııa jáne ekonomıka baǵyt­tary týraly baıandama jasaǵan oblys ákimi Darhan Satybaldy oblysta 170 myńnan asa shaǵyn jáne orta bıznes ókili jumys isteıtinin atap ótti.

«Onyń ishinde 70 myńnan asa sharýa jáne fermer qojalyǵy bar. О́ńirimiz arqyly ótetin «Batys Eýropa – Batys Qytaı» halyqaralyq kólik dálizi álemdik naryqtarǵa shyǵýdyń jańa múmkindikterin ashady. Qolaıly klımattyq jaǵdaılar aýyl sharýashylyǵymen jyl boıy aına­ly­sýǵa múmkindik beredi. О́ńirde «Turan» kóp­fýnksıonaldy arnaıy ekonomıkalyq aımaǵy men ındýstrıaldy aımaqtar ınves­tor­larǵa qoldaý kórsetýge daıyn», degen oblys ákimi ınvestorlardy birlese jumys isteýge shaqyrdy.

Keıingi bes jylda Túrkistan óńirine ınvestısııalar tartý boıynsha aýqymdy jumystar atqaryldy. 2018 jyldan bas­tap oblysqa shamamen 6,3 mlrd dollar kóleminde ónerkásip, jyljymaıtyn múlik, aýyl sharýashylyǵy, týrızm jáne jańartylatyn energııa kózderi sııaqty salalarǵa ınvestısııalar baǵyttaldy. Qarjylandyrýdyń basym bóligi – jeke ınvestorlar esebinen júzege asyp jatyr. Máselen, bıyl 437,7 mlrd teńgeni quraıtyn 30 ınvestısııalyq joba iske qosylyp, 5 951 jańa jumys orny ashyldy.

Jańa ınvestısııalyq múmkindikterdi usynýǵa, yntymaqtastyqty keńeıtýge jáne túrkitildes memleketterdi jańa álem­niń ekonomıkalyq, iskerlik ortalyq­ta­ry­nyń birine aınaldyrýǵa, sondaı-aq jahandyq korporasııalardy, rıteıl saýdagerlerdi strategııalyq naryqqa biriktirýge baǵyttalǵan halyqaralyq is-sharada birneshe sala boıynsha ple­nar­lyq sessııalar ótkizilip, mańyzdy keli­simder jasaldy. Forým aldynda ınvestorlar men kásipkerler oblystaǵy ónerkásiptik alańdardy aralady. Ol jerde óndiris oryndary tanystyrylyp, ınvestısııalyq múmkindikteri týraly aıtyldy. Halyqaralyq forým aıasynda kelissózder júrgizilip, jalpy quny 1 trln 55 mlrd teńgeni quraıtyn 20-ǵa jýyq memorandýmǵa qol qoıyldy. Atap aıtqanda, Saýran aýdanynda tońazytqysh qondyrǵylar óndirisin keńeıtý, Sozaq aýdanynda fosfatty taý jynystary kenderin óńdeý zaýytynyń qurylysy, «Shardara» eksporttyq agroónerkásiptik, Maqtaaral aýdanynda toqyma klasterlerin qurý jáne Keles aýdanynda ındýstrıaldy park qurylysy, Saıram aýdanynda qýaty 1000 MVt bolatyn ıkemdi generasııalaý rejimi bar aralas sıkldi gaz stansasynyń negizinde elektr stansasyn salý, tústi rýdalardy jáne metallýrgııa óndirisiniń ónerkásip qaldyqtaryn qaıta óńdeý boıynsha Kentaý baıytý kombınatyn iske qosý, Jetisaı aýdanynda toqyma, Báıdibek aýdanynda qus fabrıkalaryn qurý jáne taǵy basqa baǵytta yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıylyp, kelisimder jasaldy. Al «Aýyl sharýashylyǵy jáne tamaq ónerkásibin damytý» jaıynda paneldik sessııasy otyrysynda salanyń damý perspektıvalary men syrtqy naryqtarǵa shyǵý joldary talqylandy.

«Agroónerkásiptik keshen oblystyń jalpy óńirlik óniminiń 30%-yn quraıdy. Geografııalyq ornalasýy, klımattyq jaǵdaılary boıynsha oblys agrarlyq salany damytý úshin, sondaı-aq jumys kúshimen qamtamasyz etý turǵysynan eń qolaıly óńir bolyp esepteledi. Oblysta 100 myńǵa jýyq agroqurylym jumys isteıdi, sonymen qatar mıllıonnan asa halyqtyń áleýmettik-ekonomıkalyq jaǵ­daıy aýyl sharýashylyǵymen tikeleı baı­la­nysty. Memlekettik qoldaýdyń kóme­gi­men salanyń ınvestısııalyq tartym­dylyǵy aıtarlyqtaı ósti. 5 jyl ishinde agrarlyq salaǵa shamamen 1 mlrd dollar kóleminde jeke ınvestısııa tartyldy. Álem­de halyq sanynyń ósýine, sapaly azyq-túlik taýarlaryna suranystyń artýy­na­ baılanysty agroónerkásiptik keshendi ja­ńa formatta damytý ózekti máselege aı­nal­dy. Osyǵan baılanysty óńirde bul sala­nyń birneshe baǵytyn damytýǵa kúsh salyp jatyrmyz», dedi oblys ákiminiń oryn­basary Ermek Kenjehanuly.

О́ńirde aýyl sharýashylyǵy daqyl­da­ryn ártaraptandyrýǵa basymdyq beriledi. Sýar­maly sýdy tıimdi paıdalaný, sý únem­­deý tehnologııalaryn keńinen engizý jumys­­taryna kúsh salynǵan. Sony­men qatar básekege qabiletti eks­port­qa baǵ­dar­lan­­ǵan qaıta óńdeý salasy damyp jatyr. Oblys úlesine respýb­lı­kanyń sýarmaly jer­­leriniń 1/3 bóligi tıesili. Respýblıka hal­qyn otandyq ónim­men qamtamasyz etý­degi oblystyń úles salmaǵy joǵary. My­sa­ly, oblys úle­si­ne óndirilgen shıki maq­ta­nyń 100%-y, júzim­niń 74%-y, baq­sha­ da­qyl­darynyń 59%-y, jemis­terdiń 35%-y, júgeriniń 25%-y, kókó­nis­terdiń 23%-y tıe­sili. Jylyjaı sharýa­shylyǵy jáne qar­qyn­dy baý-baqsha sharýa­shylyǵy júıe­l­­i túr­de damyp keledi. Jyl saıyn oblysta 3 mln tonnadan asa kókó­nis jáne baqsha da­qyl­­dary, 800 myń tonna dándi daqyldar, 200 myń tonna jemister men júzim, 300 myń tonna shıtti maqta óndiriledi. Mal­ sharýashylyǵy kórsetkishteri bo­ıyn­sha oblys – respýb­lıkada aldyńǵy qa­tar­da. Elimizde oblys úlesine iri qara mal ba­synyń 14%-y, usaq maldyń 23%-y,­ jyl­qy­nyń 11%-y, túıeniń 14%-y, óndi­ril­gen et­tiń 11%-y jáne súttiń 12%-y tıe­sili. Son­daı-aq oblys úlesine elden eks­port­ta­la­tyn iri qaranyń 85%-y, qoı eti­niń 60%-y tıesili. Bıyldyń 10 aıynda 10 ton­na iri qara eti, 4,6 myń tonna qoı eti eks­­porttaldy.

­

Jumyspen qamtý kórsetkishi

Investısııa tartý nátıjesinde ashyl­ǵan árbir kásiporyn nemese óndiris jergi­likti turǵyndardy jumyspen qamtýǵa sep­tigin tıgizeri anyq. Buǵan qosa júzege asyrylyp jatqan túrli baǵdarlamalardyń jumyssyzdyqpen kúreste alar orny erekshe. Oblysta bıyl 109,7 myń jumys ornyn ashý boıynsha «О́ńirlik jumyspen qamtý kartasy» bekitilgen. Onyń 72,4 myńy – turaqty, 37,4 myńy – ýaqytsha jumys oryndary. Bıyl «Kásipkerlikti damytýǵa arnalǵan ulttyq jobany» júzege asyrýǵa jalpy 109,6 myń adam jumyspen qamtý sharalaryna joldandy. Onyń ishinde 39,1 myń adam turaqty, 35,9 myń adam sýbsıdııalanǵan ýaqytsha jumys oryndarymen qamtylǵan. Oblystyq jumys­pen qamtýdy úılestirý jáne áleý­met­tik baǵdarlamalar basqarmasynyń málime­tinshe, bıylǵy 17 qarashadaǵy derek boıyn­sha respýblıka kóleminde ulttyq jobalar negizinde 47,5 myńnan asa jumys orny ashylsa, onyń ishinde Túrkistan oblysy boıynsha 3 myńnan asa jumys orny quryldy. Jumysqa ornalasqandardyń 82 paıyzyna zeınetaqy aýdarymdary túsip, 97 myńnan asa azamatpen elektron­dyq eńbek kelisimsharty túzilgen. Bul kór­set­kish boıynsha Túrkistan óńiri elimizde birinshi orynda tur.

Bıyl 466 ınfraqurylymdyq jobany júzege asyrý barysynda 5 myń jumys ornyn ashý kózdelgen. Onyń búgingi tańǵa 411 jobasy bastalyp, jalpy 3 myń jańa jumys orny ashyldy. «Eńbek» baǵyty aıasynda jalpy 75,1 myń azamat turaqty jáne sýbsı­dııalanǵan jumyspen qamtý shara­la­ry­na joldandy. Jańa bıznes ıdeıalardy júzege asyrýdy qoldaý maqsatynda 2,3 mlrd teńge qarjy qaralyp, 1 688 turǵynǵa memlekettik grant berý kózdeldi. Grant berýdiń 3 kezeńi ótkizilip, 11,3 myń adam ótinish qaldyrǵan. Nátıjesinde, 1 688 adam grant alyp, óndiris salasy, tehnıkalyq qyzmet kórsetý, mal sharýashylyǵy, qus sharýashylyǵy, kókónis ónimderi, qolóner buıymdary, tamaq óndirisi salalary bo­ıynsha óz kásipterin ashyp jatyr. Bıyl qanat­qaqty joba retinde grant alýshylarǵa bir baǵytta kásip ashý usynylǵan. Atap aıt­qanda, Saıram aýdanynda bir kósheniń boıynda ornalasqan 20 azamat kúrke ta­ýyq­ asyraýmen, Saryaǵash aýdanynda 40 tur­ǵyny tamshylatyp sýarý ádisimen qul­py­­naı óndirýmen, Shardara aýdanynda 20 aza­­mat tiginshilikpen, Túrkistan qala­syn­da 11 tur­ǵyn qolóner buıymdaryn óndi­rý­men aına­­lysyp jatyr. Prezıdenttiń saı­laý­aldy tapsyrmasy negizinde bıyl 35 jas­qa tol­maǵan 594 turǵynǵa 2,5 paıyzdyq ósim­men 5 mln teńgege deıin jeńildetilgen ne­sıe­ berý josparlanǵan edi. Osy maqsatta 2,9 mlrd teńge qarjy qaralǵan. Búginde 933 joba konkýrstyq komıssııa qaraýyna usy­­­­nylyp, nátıjesinde 583 adamnyń jo­ba­­sy 2772,7 mln teńgege maquldandy, 490 adamǵa 2236,7 mln teńgege qarjysy aýda­­­ryl­ǵan. Osy jáne ózge de jumystar ar­qy­ly bıyl óńirde AÁK alýshylardyń sany ótken jylmen salystyrǵanda 22%-ǵa­ tómendegen.

О́ńirdiń ındýstrııalyq-ınnovasııalyq, onyń ishinde aýmaqtyq damýyna, halyqty jumyspen qamtýǵa aýdandarda júzege asyrylyp jatqan jobalar oń septigin tıgizip keledi. Mysaly, Ordabasy aýdanynda jyldyq qýaty 10 myń tonna alıýmınıı profıl buıymdaryn shyǵaratyn «Gold Aluminium» zaýyty bar. «Badam» ındýs­trıaldy aımaǵynda ornalasqan zaýyttyń ınvestısııalyq quny – 3 mlrd teńge. Jobanyń qurylys-montajdaý jumystary óz qarjysy esebinen júrgizilip, bıyl memlekettik qabyldaýdan ótti. Kásiporyn jyl sońyna deıin 100 jańa jumys ornymen iske qosylady. Zaýytta boıalǵan jáne boıalmaǵan alıýmınıı profılderi shyǵarylady. Al Aqbulaq aýylynda «Kazkioti» zaýyty jylyna 2000 dana tehnıka shyǵarýǵa qaýqarly, 50 adam jumys isteıdi. Zaýyt «Údemeli ındýstrııalyq-ınnovasııalyq damý» memlekettik baǵdar­la­masy aıasynda iske qosylǵan edi.

Búginde Ordabasy ındýstrıaldy aıma­ǵyn­da qurastyrylatyn traktorlarǵa sura­nys joǵary. Kásiporyn basshysynyń aı­týynsha, zaýyt traktordyń 5 túrin jınap shyǵaryp jatyr. Bıyl 200 traktor jı­na­lyp, onyń 175-i satyldy. «Kazkioti» kom­pa­nııasy iske qosqan baǵdarlama sharttary boıynsha 15 paıyzdan bastap aldyn ala tólem jasalady. Lızıng merzimi – 3 jyl­dan 10 jylǵa deıin. Zaýyt qazirgi tańda Túrkistan oblysyna ǵana emes, Shymkent, Taraz, Almaty, Qyzylorda, Oral men Aqtóbe qalalaryna traktorlaryn­ jóneltýde. Sondaı-aq Badam aýylynda «Bokei» tolyq avtomattandyrylǵan qysh­ zaýyty jumys isteıdi. О́ndiris orny búginde táýligine 100 myń dana qysh óndi­re­di. Italııa, Japonııa, Fransııa, Reseı sııaq­ty memleketterde jasalǵan zamanaýı­ qon­dyrǵylarmen jabdyqtalǵan zaýyt Túr­kistan oblysymen qatar elimizdiń ózge de aımaqtaryn sapaly kirpishpen qamtýǵa qaý­qarly. О́ndiris ornynda búginde 30 adam jumyspen qamtylǵan. Al Saıram aýdanynda jýyrda 1000 MVt bý-gaz qondyrǵysynyń kapsýlasy salyndy.

«Túrkistan BGQ» JShS-nyń manevr­lik generasııalaý rejimi bar bý-gaz qon­dy­r­­ǵysy bazasynda elektr stansasy­nyń qury­lysyn júzege asyrýǵa 700 mlrd teńge kóleminde ınvestısııa tartylady. Biregeı joba tek Túrkistan óńi­rinde ǵana emes, jalpy elimizdegi elektr ener­gııasynyń qýatyn arttyrýǵa múm­kin­dik­ beredi. Jobany oblys ákimdigi men «Samuryq-Qazyna» AQ birlese júzege asy­ryp jatyr.

«Oblys tarıhyndaǵy eń iri joba Mem­­le­ket basshysy Qasym-Jomart Toqaev­tyń Joldaýyn iske asyrý jónin­de­gi jalpyulttyq is-sharalar jospary­ negizinde júzege asady. Mańyzdy joba júzege asqanda óńirimizde energııa tap­shy­lyǵy tolyq sheshiledi. Sonymen qatar iri kásiporyndar men óndiris te qarqyndy damytýǵa múmkindik beredi», dedi óndiris ornynda bolǵan oblys ákimi D.Satybaldy.

Búginde oblysqa qajetti elektr qýaty 320 MVt bolsa, atalǵan joba arqyly qajet­ti­likten úsh ese artyq elektr óndirilmek. Osy arqyly óńir energııa tapshylyǵyn rettep qana qoımaı, ózge aımaqtardy da qamtamasyz ete alady. Jańa bý-gaz elektr stansasynyń ereksheligi – qorshaǵan ortaǵa zııany joq. Elektr stansasynyń negizgi jabdyqtary Eýropadan, ıaǵnı Germanııa, Italııa, Chehııa elderinen ákelinedi. Stansa qurylysyn kelesi jyly bastap, 2026 jyly tolyq iske qosý josparlanyp otyr. Elektr stansasynyń qurylysy úshin Saıram aýdanynan 60 gektar jer bólindi. Qurylys jumysy kezinde 2000-nan asa ýaqytsha jumys orny ashylsa, qondyrǵy tolyq iske qosylǵanda 370-ke jýyq adam turaqty jumyspen qamtylady. Sondaı-aq Saıram aýdanynda «Tukistan maı» saýda markasymen kúnbaǵys maıyn óndiretin kásiporyn jumys istep jatyr. Jylyna 1 200 tonna maı óndiretin óndiris ornynda 30 adam jumyspen qamtylǵan. Seriktestik óniminiń 70%-yn elimizdiń qalalaryna, qalǵan 30%-yn О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Qytaı elderine eksporttaıdy.

Sapaly ınfraqurylymnyń ıgiligi

О́ńirdiń ekonomıkalyq damýyn­da­ tur­ǵyndardyń ınjenerlik ınfra­qu­ry­lym­men, ıaǵnı sapaly aýyz sý, tabıǵı gaz­­ben qamtamasyz etý de mańyzdy ról atqarady. Prezıdent Joldaýynda ınfra­qu­ry­lym­nyń ábden tozýy halyqtyń turmys sapasyna tikeleı áser etetini aı­tyl­ǵan jáne bul baǵytta birqatar mindet júk­telgen bolatyn. Bul oraıda oblystaǵy eldi mekenderdi ınfraqurylymmen qamtý baǵy­tyn­daǵy jumystar júıeli júrgizilip jatyr.

Búginde aýyz sýmen, tabıǵı gazben tolyq qamtylǵan aýyl, aýdandar qata­ry­ kóbeıip keledi. Mysaly, jýyrda Tóle­bı aýdanyndaǵy Qasqasý aýyldyq okrýgi turǵyndaryna tabıǵı gaz nysany paıdalanýǵa berildi. Atalǵan nysannyń qurylys jumystary merdiger mekeme «Azia RC» JShS tarapynan 2021 jyly bastalǵan. Gaz qubyrynyń jalpy uzyndyǵy – 66,1 shaqyrym. Qazirgi ýaqytta 3 gaz retteý pýnkti, 687 gaz ret­teýshi shkaf beketi ornatyldy. Budan bólek, jobada qaralmaǵan 105 úıge qosymsha gaz qubyry tartyldy. Qasqasý, Joǵarǵy Qasqasý, Keregetas eldi mekenderiniń gaz qubyrlary syǵymdaý­dan ótip, iske qosyldy. Nátıjesinde, 1 021 abonent nemese 5 200 turǵyn gazben qamtylady. Aýdan­dy gazben qamtý deńgeıi 100 pa­ıyzdy quraıdy. Jaýapty mamandar­ tara­pynan qujattandyrý bo­ıynsha túsindirme jumystary júrgizildi. Búgin­de eldi mekenderdegi 574 úı gazǵa qosy­lyp­ úlgerdi. Onyń ishinde 15 otbasyna demeýshiler esebinen gaz qubyryn úıge deıin tartý jumystary júrgizildi. Sondaı-aq Ordabasy aýdany Tórtkúl eldi mekeninde de tabıǵı gaz berý nysany iske qosyldy. Atalǵan nysannyń qurylys ju­mystary 2022 jyly qyrkúıek aıynda bas­ta­lyp, bıyl qarasha aıynda aıaqtaldy. Qujat­tan­dyrý jumystary tolyq aıaqtalǵan soń, aýyldaǵy 1 497 úı nemese 7 631 turǵyn gazben qamtylady. Ordabasy aýdany bo­ıynsha 57 eldi mekenniń 9-y tabıǵı gazben qamtylǵan. Qamtý deńgeıi 21,6% nemese 25 568 halyqty quraıdy. Bıyl 14 eldi mekendi tabıǵı gazǵa qosyp, qamtý deńgeıin 45,1%-ǵa jetkizý kózdelgen. Búginde Qaraqum ­aýylynda tabıǵı gaz nysanynyń qurylysy aıaqtalyp, 3 536 turǵyn «kógildir otynmen» qamtyldy. Qalǵan 11 eldi meken 2024 jyly tabıǵı gazǵa qosylady.

Al Qazyǵurt aýdanyndaǵy 62 eldi mekenniń 60-y ortalyqtandyrylǵan aýyz sýmen qamtylǵan. Onyń ishinde 38 eldi mekeninde 24 saǵat aýyz sý beriletin bolsa, 19 eldi mekeninde ýaqytpen, 3 eldi mekeni bulaq kózinen aýyz sý paıdalanady. Tirshilik nárin ýaqytpen qoldanyp kelgen Qyzyldıhan eldi mekeni endi aýyz sýdy táýlik boıy paıdalana alady. Eldi mekendegi aýyz sý júıesin qaıta qurý jumystary byltyr bastalǵan. Qurylys jumystary bıyl aıaqtalyp, 430 shańyraq taza aýyz sý tutynady. Qazirgi tańda ýaqytpen sý ishetin eldi mekenderdi tolyqqandy tirshilik nárimen qamtýdyń keshendi kartasy bekitilgen. Sondaı-aq aldaǵy ýaqytta aýyz sý máselesin túbegeıli sheshý úshin О́gem ózeninen bastaý alatyn sý qubyrynyń qurylysy bastalady. Aýqymdy joba Qazyǵurt aýdanynan bólek, Saryaǵash pen Keles, Maqtaaral men Jetisaı aýdany turǵyndaryn da sapaly aýyz sýmen qamtýǵa qaýqarly.

Túrkistan oblysy