«Oblystyń áleýmettik-ekonomıkalyq damýyna keletin bolsaq, osy jyldyń 10 aıynda oń ósim bar. Jalpy óńirlik ónim kólemi 3 trln teńgeden asty. О́nerkásip ónim kólemi 2 paıyzǵa artyp, 758 mlrd teńgeni qurady. О́simge negizinen sút, toqyma jáne elektr jabdyqtary óndirisi úles qosty. Bul rette Túrkistan oblysy bólingende negizgi óndiris oryndary Shymkent qalasy aýmaǵynda qalyp qoıǵanyn atap ótken jón. Osyǵan baılanysty, oblys bıýdjeti tolyqtaı respýblıkalyq bıýdjet transfertterine táýeldi bolyp tur. Qazir oblys ónerkásibiniń negizin taý-ken, ıaǵnı ýran óndirisi quraıdy», dedi D.Satybaldy.
О́ńir basshysynyń aıtýynsha, «QazAtomprom» ulttyq kompanııasy Sozaq aýdanynda kúkirt qyshqylyn óndiretin zaýyt salýdy josparlap otyr. Quny 100 mlrd teńge bolatyn jobanyń júzege asýy aımaqta 250 jańa jumys ornyn ashýǵa septigin tıgizbek. Qazir jer telimi anyqtalyp, kompanııa tehnıkalyq-ekonomıkalyq negizdeme ázirleýge kirisken. Oblystyń ózindik kirisin arttyratyn budan ózge birneshe jobadan habardar etti. Naqtylasaq, bular – «Ocean Energy Company» JShS-nyń Qazyǵurt aýdanynda Kaskad GES qurylysy, «Eko-Kýltýra» AО́H-niń Keles aýdanyndaǵy jylyjaı keshenin salýy, «Standard Petroleum&Co» JShS-nyń Ordabasy aýdanynda munaı ónimderin óńdeý zaýyty, «ARM WIND» JShS-nyń Otyrar aýdanynda kún elektr stansasynyń zaýyty, «Sastóbe hımııalyq kesheni» JShS-nyń Túlkibas aýdanyndaǵy kaýstıkalyq soda, PVH, kalsıı karbıdi, ák sement óndirý zaýyty bar. Sonymen qatar bul aýdanda gaz elektr stansasynyń, Saýranda kún elektr stansasynyń, Sozaqta fosforıt kenderin óńdeý zaýytynyń qurylysy josparǵa kirgen. Oblys basshylyǵy Saıramda bý-gaz qondyrǵysyn salýdy da oılastyryp otyr.
Ákimniń sózinshe, jobalardy iske asyrý esebinen ózindik kiristerdi aldaǵy 5 jylda qosymsha 100 mlrd teńgege kóbeıtý boljanady. Sondaı-aq óńdeý ónerkásibinde 20 jobany júzege asyrý josparlansa, búginde 10 joba iske qosylǵan.
Jalpy, eldiń ekonomıkalyq draıveri bolýǵa qabiletti ári laıyq aýyl sharýashylyǵy salasy bul oblysta da qarqyndy damý jolyna túsip kele jatyr. О́ńirde óndirilgen aýyl sharýashylyq ónimderi qunynyń 1 trln teńgeden asýy sózimizge dálel jáne bul kórsetkish arqyly oblys respýblıkada eń aldyńǵy pozısııada.
«Jyl basynan beri salaǵa 88,5 mlrd teńge ınvestısııa tartyldy. Egistikti ártaraptandyrý nátıjesinde kókónis, baqsha ónimderinen rekordtyq 3,3 mln tonna jınalyp otyr. Naryqty otandyq ónimdermen qamtamasyz etý maqsatynda bıyl 25 jobany iske asyrý kózdelse, jyl basynan beri naqty 22-si iske qosyldy. Salada jańa tehnologııalar keńinen qoldanylýda. Qarqyndy baý kólemi 5 405 gektarǵa jetkizildi. Nátıjesinde, ónimdilik 5 ese artyp, 350 sentnerge deıin ónim jınalýda. Sý únemdeý tehnologııasy 31 788 gektarǵa, «Bir alqaptan jylyna 2-3 ónim alý» jobasy 9 403 gektarǵa engizilip, sýdy 2 ese únemdeýge múmkindik berdi», deıdi ákim.
Jylyjaıǵa qatysty da jyly jańalyqtar barshylyq. Olardyń jalpy kólemi búginde 1 640 gektarǵa jetip, 140 myń tonna ónim jınalypty. Buǵan qosa 100 gektardan agroaımaq quryp, 2027 jylǵa deıin 500 gektarǵa jańa jylyjaı salý josparda bar eken. Qazir jylyjaılardy bir ortalyqtan qatty otynmen qamtamasyz etý úshin arnaıy kooperatıv qurylyp, kómir óndirýshilerden tikeleı tasymaldaý kelisilgen. Bul rette jylyjaılardy jylytý shyǵyndarynyń 20 paıyzy sýbsıdııalanatynyn da aıta keteıik. Bıyl osy maqsatta 500 mln teńge bólingen.
Brıfıngte aımaq basshysy mal sharýashylyǵynyń damýy boıynsha da el boıynsha aldyńǵy qatarda ekenin aıtty. Mal basy jáne ónimdiligi ortasha eseppen 5 paıyzǵa ósip jatsa, et eksporty respýblıkada kósh bastap tur. Eksportqa shyǵarylatyn iri qara mal etiniń – 85 paıyzy, usaq mal etiniń 60 paıyzy – osy oblystyń enshisinde.
Sonymen birge aımaq ekonomıkasyna mol aqsha ákelýge áleýeti bar maqta óndirisi salasyn órkendetý úshin maqta-toqyma klasterin qurý jobasy ázirlenip jatyr.
«Álemdik iri toqyma kompanııalarmen ónerkásipti damytý qory arqyly birqatar jobany júzege asyryp, maqta baǵasyna eksporttyq táýeldilikti tómendetýdi kózdep otyrmyz. Maqta daqylyn rentabeldiligi joǵary dándik júgeri daqyldarmen almastyrý maqsatynda «Jylyna 150 myń tonna júgeri dánin tereń óńdeý zaýyty» jobasy júzege asyrylýda. Al sý sharýashylyǵyn damytý úshin «Turan sý» memlekettik kásiporynnyń jumysyn júıelendirý esebinen kanaldardy qalpyna keltirý jáne tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alý jumystaryn merziminde atqarýǵa qol jetkizdik. Nátıjesinde, bıýdjet qarjysy 28 paıyzǵa únemdelip, ekonomıkalyq tıimdiligi 1,5-2 ese joǵary boldy. Sondaı-aq eki iri sý nysany tolyq paıdalanýǵa berildi. Syıymdylyǵy 18 mln tekshe metrdi quraıtyn «Keńsaı-Qosqorǵan-2» sý qoımasy salynyp, nátıjesinde, jylyna qosymsha 34 mln tekshe metr aǵyn sýdy jetkizýge múmkindik ashyldy. Túrkistan magıstraldy kanalynyń 59 shaqyrymyn betondaý arqyly jylyna 60 mln tekshe metr aǵyn sý únemdeýge qol jetkizildi. Budan bólek, Túrkistan qalasy óńirlerinde aǵyn sý tapshylyǵyn túbegeıli sheshý úshin, «Boraldaı», «Báıdibek ata» sý qoımasyn salý jobalary ázirlenip, tıisti jumystar júrgizilýde», dedi aımaq basshysy.
Oblys ekonomıkasyna tartylǵan ınvestısııa kólemi de ósip keledi. Naqtylasaq, 1,4 ese kóbeıip, 751 mlrd teńgeden asqan. Onyń 500 mlrd-tan astamy – jeke ınvestısııa bolsa, 178 mlrd-y – bıýdjettik ınvestısııa. Bul oraıda tikeleı sheteldik ınvestısııalar kóleminiń 225,3 mln dollar bolǵanyn jáne jalpy quny 3,3 trln teńgeni quraıtyn 194 ınvestısııalyq jobalardyń pýly qalyptasqanyn qaperge salyp ótti.
Kásipkerliktiń damýy da – basty nazarda. Búginde kásipkerlik sýbektileriniń sany 28 myńǵa artyp, jalpy 213 myń birlikti qurap tur.
«Jyl basynan beri 1 trln teńgeden astam ónimi shyǵaryldy. Kásipkerler 21,3 mlrd teńgege jeńildetilgen nesıemen qamtamasyz etildi. Kelesi jyly nesıelendirý kólemin 40 mlrd teńgeden asyrýdy mejelep otyrmyz. Shaǵyn jáne orta bıznesti qajetti ınfraqurylymmen qamtamasyz etý úshin Saýran aýdanynda 30 gektar aýmaqta shaǵyn ónerkásiptik aımaq jobasy iske asyrylyp jatyr. Jobaǵa sáıkes aldaǵy 3 jylda 42 óndiristik ǵımarat salynady. Qazir 11 óndiristik ǵımarattyń qurylysy júrgizilip, kásipkerlerge jeńildetilgen talaptarmen usynyldy. О́z isin bastaýǵa nıet bildirgen azamattarǵa «Túrkistan» kásipkerlerge qyzmet kórsetý ortalyǵy» arqyly 20 myńnan asa qyzmet túrleri tegin kórsetildi», dedi ákim.
Aımaqtaǵy týrızm ahýaly da táýir. Oblys basshylyǵy osy salany damytý úshin negizgi úsh baǵytty aıqyndady. Birinshisi – ekologııalyq týrızm baǵyty. Tabıǵı aýmaqtarǵa kelýshiler sany 2 ese artqan (2022 jylǵy 74,9 myń adamnan 2023 jyly 123,1 myń adamǵa).
«Jalpy, tabıǵı aýmaqtarda 99 demalys orny, 62 qonaq úı, 12 shıpajaı ornalasqan. 30 týrıstik marshrýt quryldy. Emdik-saýyqtyrý týrızm baǵytymen oblysta 72 emdeý-saýyqtyrý orny jumys isteıdi (8 myń tósektik oryn). 142 myń adamǵa qyzmet kórsetildi. Bul aldyńǵy jylmen salystyrǵanda 21 paıyzǵa kóp. Tarıhı-tanymdyq týrızm baǵytymen jyl basynan óńirimizge birkúndik kelýshi sany 868 myń adamdy qurady. Týrıstik nysandardy qajetti ınfraqurylymmen qamtamasyz etý maqsatynda jalpy quny 34,4 mlrd teńgeni quraıtyn 10 joba jasalyp jatyr», dep aqparat berdi.
D.Satybaldy brıfıng barysynda saıası reformalardyń aımaqtaǵy aıaq alysy jaıly da aıtty.
«Túrkistan oblysy boıynsha 140 aýyldyq okrýg ákimderi saılandy. Sonymen qatar bıyl 4 aýdan ákiminiń saılaýy ótti. Qabyldanyp jatqan reformalardyń barlyǵy – memlekettik basqarýdaǵy sheshim qabyldaý úderisine azamattardyń qatysý múmkindigin arttyryp otyr», deıdi.
Infraqurylymmen qamtý da qaǵaberis qalmaıdy. Qazir oblystaǵy ortalyqtandyrylǵan aýyz sýmen qamtylǵan eldi mekenderdiń jalpy sany 719-ǵa jetip, qamtý deńgeıi 86,4 paıyzdy qurap otyr.
«Bıyl qosymsha 20 eldi mekenge jańadan aýyz sý qubyry salynady, 11 eldi mekenniń tozyǵy jetken sý júıeleri jańartylady. Nátıjesinde, qamtý deńgeıi 88,6 paıyzǵa jetedi. Qalǵan eldi mekenderdi aldaǵy 3 jylda tolyq qamtý josparlanyp otyr. Sonymen birge, 465 eldi mekenge gaz júrgizilip, qamtý deńgeıi 56 paıyzǵa jetti. Bıyl 63 nysannyń qurylysy aıaqtalyp, qosymsha 52 eldi meken tabıǵı gazǵa qosylýǵa múmkindik alady. Nátıjesinde, jalpy gazben qamtylǵan eldi mekender sany 517-ge jetip, qamtý deńgeıi 63 paıyzdy quraıdy», dedi óńir basshysy.
Sóz sońyn ákim bıyl jańarǵan Túrkistan oblysynyń qurylǵanyna 5 jyl tolǵanyn, osy kezeńde óńirdiń áleýmettik-ekonomıkalyq damýynyń jańa kezeńi qalyptasqanyn tilge tıek etti. Endigi kezeń damýdyń tyń múmkindikterin anyqtaıdy.
