О́nerdiń altyn ordasy

Elý jyl buryn irgesi qalan­ǵan Almaty oblys­tyq fılarmonııasyna 1990 jyly ha­lyq aqyny Súıinbaı Aronulynyń esimi be­ril­gen. Sodan beri óner ujymynyń ár mú­she­si jyr súleıiniń esimin ardaqtap, soǵan la­ıyq qyzmet etýge qarym-qabiletterin ju­myl­dyrylyp keledi.

«О́ner de elmen birge ósedi, kóktem saıyn túleıdi. Búgingi kúnde fılarmonııa quramy óner­li jastarmen tolyǵa tústi. «Jas kelse – iske» dep daryndy jastarǵa artar senimimiz zor. Fılarmonııanyń óner ujymdary kásibı oryndaýshylyq sheberlik­terin kóterip, jetildire túsýde jáne repertýarlaryn baıy­tý jolynda tynymsyz eńbek etip jatyr. Qaımaǵy buzylmaǵan tól ónerimizdi nasıhat­taý, keleshek urpaqtyń boıyna sińirýde fılarmonııanyń atqaryp jatqan eńbegi zor. Ulttyq óner memlekettiń qamqorlyǵynan qalyp kórgen emes. Jyl saıyn jańa maman­dar jumysqa tartylyp, materıaldyq-tehnı­kalyq bazalarymyz jańartylyp keledi», deıdi Súıinbaı atyndaǵy Almaty oblystyq fılarmonııasynyń dırektory, Mádenıet qaıratkeri Danııar Quramysov.

Osy oraıda aıtar bolsaq, el ishine, alys-jaqyn shetelderge gastroldik sa­par­ǵa shyǵatyn óner ujymyna jýyrda 50 oryn­dyq­ sý jańa avtobýstyń kilti tabystalyp, zor qýanyshqa kenelgen bolatyn.

Qazaq óneriniń kóginde sáýleli jaryq jul­dyzǵa aınalǵan Súıinbaı atyn­daǵy Alma­ty oblystyq fılarmonııasynyń 50 jyl­­­­dyq mereıtoıyna oraı Almaty oblysy áki­miniń qoldaýymen Almaty qalasyndaǵy Jambyl atyndaǵy Qazaq memlekettik fılarmonııasynda «О́nerdiń altyn uıasy» atty merekelik konsert ótti.

Konserttiń ashylý saltanatynda ulttyq saf ónerimizdi sary altyndaı saqtap, ony keler urpaqqa jetkizý jolynda ter tógip júr­gen óner ujymyn 50 jyldyq mereıtoı­men­ quttyqtaǵan aqjarma tilekterdiń tıegi aǵy­tyldy.

«Sahna tórinde jemisti eńbek etip, otan­dyq án jáne kúı mektebiniń úzdik úlgi­lerin saqtap, odan ári baıyta otyryp, kórermenderge árdaıym alýan túrli, maz­mundy repertýar usynyp, tolassyz shyǵarmashylyq izdenis pen joǵary ká­si­bı oryndaý sheberligin pash etetin qyz­met­teri úshin alǵysymdy bildiremin», degen Memleket basshysy Qasym-Jomart To­qaev­tyń­ óner ujymyna arnaǵan Alǵyshatyn Pre­zı­dent keńesshisi Málik Otarbaev fılarmonııa dırektoryna saltanatty túrde ta­bys etti.

«Elý jylda el jańa, júz jylda qa­zan» degendeı, kezinde elimizdiń óner ma­­ı­talmandary Altynbek Qorazbaev, Naǵı­ma­ Esqalıeva, Mádına Eralıeva, odan ke­ıin­gi býyn Meırambek Bespaev bastaǵan bir­qatar óner qyrandary osy fılarmonııa­da eńbek etse, búginde talantty jas­tar aldyńǵy aǵa-ápkeleriniń jolyn jal­ǵas­tyryp jatyr. Ulttyń óneri uly bolmaı, ózi de uly bolmaıdy. Fılarmonııa kezin­de Dinmuhamed Ahmetuly Qonaevtyń tike­leı basshylyǵymen qurylsa, mundaǵy etno­grafııalyq ansamblder­diń ashylýy­na­ О́zbekáli Jánibek uıytqy bol­ǵan. Osyn­daı kıeli shańyraqta eńbek etip, búgingi óner­di keleshekke jetkizýde jan aıanbaı ter tógip, halyqtyq ónerdi nasıhattap júr­gen óner ujymyna alǵys aıtamyz», dedi  Parlament  Májilisiniń depýtaty Janar­bek Áshimjan. Mundaı jyly lebizdi Máde­nıet jáne aqparat vıse-mınıstri Arman Júde­­baev ta joldady.

Sonymen qatar Almaty oblysy ákiminiń birinshi orynbasary Nurlan Ábdirahym óńir basshysynyń quttyqtaýyn jetkize otyryp, birqatar óner maıtalmandaryn oblys ákiminiń Alǵyshatymen marapattady.

Aıtýly is-shara barysynda TÚRKSOI halyqaralyq uıymynyń Bas hatshysynyń orynbasary Sanjar Múlázimoǵly ujym ónerpazdaryna shyǵarmashylyq tabys tilep, tól mádenıetimizdiń tasyn órge domalatyp júrgen óner sańlaqtaryna arnaıy tósbelgiler tabys etti.

Budan ári qulaqtan kirip, boıdy alǵan konserttik baǵdarlamaǵa ulasty. Onda tyńdarman júregine jol taýyp júrgen jańashyl jastardyń izdenisteri jarqyraı kórinis tapty. Solardyń qataryndaǵy Tileýbaı Ánápııa, Jiger Omarhan, Aıdana Ánápııaeva, Maǵjan Satybaldy, Narıman Ábdirahman, Ardaq Ámirqulova, Alýa Qosanovalar dástúrli ánnen shashý shashty.

Fılarmonııanyń jarty ǵasyrlyq tarı­hynda qazaq ónerine qaltqysyz qyzmet etken, ózi ólse de, sońyna ólmes ónerin qaldyrǵan taý tulǵaly tarlandar rýhyna arnalǵan «Tulǵalarǵa arnaý» atty Rahmet Qýanyshtyń kúıin Abylaıhan Sqaqov jetekshilik etetin «Sazgen» folklorly-etnografııalyq ansambli oryndady. 1981 jyly Almatydaǵy Yqylas atyndaǵy res­pýb­­­lıkalyq halyq aspaptary mýzeıi jany­nan qurylǵan bul ansambl 1987 jyly fılar­monııa quramyna aýysqan.

Sondaı-aq Súıinbaı atyndaǵy Al­ma­­ty oblystyq fılarmonııasynyń qu­ra­­myn­daǵy ulttyq ónerimizdiń shoq jul­dy­zy­na aınalǵan «Sazgen», «Adyrna» fol­klo­r­ly­-etnografııalyq ansamblderi men «Aq­jaýyn» kameralyq orkestriniń oryn­da­­ýyndaǵy Nurǵısa Tilendıevtiń «Kósh-ke­­rýeni» tyńdarmandaryn tuńǵıyq oıǵa je­te­ledi.

Kelesi kezekte Qazaqstannyń eńbek sińir­­­gen ártisi, Memlekettik syılyqtyń laýreaty, kú­ı­shi-kompozıtor Seken Turys­bektiń «Kó­ńil­ tolqyny», «Qońyr qaz» kúılerin ózi je­tek­shilik etetin «Aqjaýyn» kameralyq or­kes­tri oryndap, kóptiń ystyq yqylasyna bó­lendi.

Ulttyq ónerde ózindik tarıhymen, qura­my­men tanymal bolǵan shyǵarmashylyq ujymdar, atap aıtsaq, Mádenıet qaıratkeri Marat Berdiǵulovtyń jetek­shi­li­gindegi «Adyrna» folklorly-etno­gra­fııalyq ansambli, Mádenıet sala­synyń úzdigi Beknazar Kakeleev bas­qa­ratyn «Qobyz saryny» folklorly-etno­grafııalyq ansambli,  Mádenıet sala­synyń úzdigi Bekzat Aǵııardyń jetek­shiligindegi «Altynaı» memlekettik halyq bıi ansamblderi óner kórsetti.

Mereıtoılyq konsertte fılar­mo­nııa­da talaı jyl qyzmet etken Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisteri Qanat, Aıtkúl Qudaı­bergenovter, О́mirqul Aınııazov, Gúlnur Orazymbetova, Shába Ádenqul basta­ǵan jeztańdaı ánshilermen qatar, kúıshi-kompozıtor Ǵalamat Beıse­qoja, halyqaralyq, respýblıkalyq baıqaý­lar­dyń jeńimpazdary Kenjekeı Aqjolova, Qajy­murat Sheshenqululy, Syrym Jazylbek, Ázıza Ábilbashar, Medet Orynbaev, Balaýsa Samy­ryqqyzy, Aıbek Jekenov, Nurbol Sádýa­qasov, Qýanysh Shákirov, Baǵdat Seıit, Ádil Ahmetjan, Musa Saparáli syndy jas ánshiler halyq ánderi men qazaq kompo­zı­tor­la­rynyń shyǵarmalaryn jańa lepte tamyljyta oryndap, júrekterge jylý syılady.

Fılarmonııa ánshileri Bıbigúl Qılym­han, Mádına Álipbekova, Kenjekeı Aqjo­lo­va­lar qazaqtyń «Aqbaıany» atanǵan Mádına Era­lıevanyń ánderinen popýrrı shyrqap, tyńdarmandaryn eltip áketti.

 Merekelik konsertti fılarmonııada uzaq jyl eńbek etip kele jatqan kúmis kómeı ánshi Uljan Aınaqulova aqyn Jambyldyń sózine jazylǵan kompozıtor Joldashan Quramysovtyń «Meniń pirim – Súıinbaı» ánimen qorytyndylady. Kórermender tik turyp, uzaq qol soǵyp, zor qoshemet kórsetti. Kesh sońynda atalǵan óner ujymyna Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń jáne Almaty oblysy ákimdiginiń atynan yqylas gúl shoqtary tartý etildi.

«Súıinbaı atyndaǵy Almaty oblystyq fılar­monııasynda 1988 jyldan bastap­ qyzmet etip kelemin. Mine, bıyl 35 jyl toldy. Taǵylymdy tarıhy Almaty qala­sy­nan bastaý alatyn fılarmonııada aty áıgili ánshi, jyrshy, kúıshi men bıshiler qyzmet etti. О́ner zertteýshisi О́zbekáli Jáni­be­k­­tiń qaldyrǵan izi bar. Sol jyldary fılar­­mo­nııanyń dırektory bolǵan Qabıden Tuıa­qaevtyń da bergen tálimi mol. Sonyń arqa­syn­da keshegi «Adyrna», «Sazgende» jumys istegen biraz ártister osy kúni Qur­man­ǵazy atyndaǵy Qazaq ulttyq konservatorııasynda ustazdyq etedi. Birqatary ár sala­da basshylyq qyzmetter jasap jatyr. Munyń barlyǵy – altyn uıamyz úshin zor maqtanysh.

1980 jyldardan fılarmonııada eńbek etken Mádına Eralıeva, Aqjol Meıir­be­kov, Qalamqas Orasheva, Jaqsylyq Sár­sen­ǵalıevterdiń jarqyn beınesi kóz aldymyzda. «Arqas» ansambiliniń de dúrkiregen kez­derin qalaı umytarmyz? Maıra Ilııasova, Janar Aıjanova, Baqyt Shadaevalar shyń­da­lyp, jemisti eńbek etti. «Qobyz saryny» ansam­blin qurǵan Muratbek Júnisbekovtiń de fılarmonııa tarıhynda qal­dyrǵan ózindik qoltańbasy bar.

Búgingi kúni fılarmonııanyń quramy 80 paıyz jastarmen tolyqty. Jastardyń barlyǵy shetinen talantty. Sol sebepti Alataý­dyń baýraıyna qonys tepken Súıin­baı babamyzdyń atyndaǵy kıeli óner shańy­ra­ǵynyń órisi keńeıip, órleı bererine kámil senemiz», deıdi Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi Uljan Aınaqulova.

Almaty oblysy