Pikir • 09 Qańtar, 2024

Alǵa umtylǵan ozady

900 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

El Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń «Egemen Qazaqstan» gazetine bergen suhbatyn egjeı-tegjeı oqyp shyqtyq. Suh­batqa kópshilikti tolǵandyrǵan kóptegen ózekti másele arqaý etilgen. Keıingi jyldardaǵy elimizde júrgizilgen áleý­met­tik-ekonomıkalyq reformalar men ishki jáne syrtqy saıasat týra­ly sheshimder, qoǵamdaǵy túrli jaǵdaı qam­tyl­ǵan. Sonymen qatar ekonomıkalyq, qoǵamdyq-saıası jáne gýmanıtarlyq salalarda bıyl júzege asatyn birqatar ma­ńyzdy is-sharaǵa keńinen toqtaldy.

Alǵa umtylǵan ozady

Prezıdenttiń aldaǵy atqary­la­tyn basty mindetterge aıryqsha mán bere sóıleýi 2024 jyldyń el ómirine oń ózgerister alyp keletin jaýapty jyl bolaryna sendiredi. Máselen, 2029 jylǵa qaraı ishki jalpy ónimniń eki eselenýin kóz­­deıtin jańa ekonomıkalyq úlgige kóshý el ekonomıkasy úshin mańyzdy qadam ekenin taǵy bir márte qadap aıtty. Kóp kúttirmeı Úkimettiń keńeıtilgen otyrysyn­da osyǵan baılanysty naqty is-sheshimder aıqyndalatynyn jet­kizdi. Syrtqy saıasatqa kele­tin bolsaq, mundaǵy jasalatyn árbir qadam tikeleı ult múd­de­simen ushtasa júzege asatynyn málimdedi. Qazaqstan bıyl birneshe bedeldi halyqaralyq uıymǵa tóraǵalyq etetinin oqy­ǵan­da, kóńilimiz marqaıyp, eli­miz­diń shet memleketter ara­syn­daǵy abyroı-bedelin asqaq­ta­tar mundaı bastamalarǵa zor úmitpen kóz tiktik. Baýyrlas ha­lyqtar arasyndaǵy mádenı-gýmanıtarlyq baılanystardy keńeıtý jáne ulttyq sport túrlerin tanymal etý úshin Qa­zaq­standa Dúnıejúzilik kósh­peliler oınyn ótkizý ıdeıasy jyl muratymen jyly astasyp jatqany qýantady.

Osy oraı­da bizdi, ǵalymdardy taǵy bir erekshe jaıt – tarıhı iri tulǵalar taǵylymymen tabystyratyn is-sharalarǵa memlekettik deń­geıde kóńil bólinip otyrǵany súısintedi. Belgili ǵalym Qanysh Sátbaevtyń – 125, qazaqtyń batyr uldary Saǵadat Nurmaǵambetov pen Rahymjan Qoshqarbaevtyń – 100, sondaı-aq Joshy ulysynyń 800 jyldyǵy atalyp ótpek. Munyń qabatynda Qazaqstan ta­rı­hyna qatysty aýqymdy joba­nyń aıaqtalý kezeńi jaqyndap qalǵanyn bilip jatyrmyz.

2022 jylǵy Qańtar oqıǵasy týraly buǵan deıin dál osyn­sha­lyq aýqymdy jáne ashyq áńgime bolmaǵan edi. Suhbattan qaıǵyly oqıǵanyń basqa da sebepteri men alǵysharttary týraly egjeı-tegjeı maǵlumat alyp, kókeıde júrgen kóp suraqqa jaýap taptyq. Jyldar boıy jınaqtalyp, she­shimin tappaǵan áleýmettik-eko­no­mıkalyq problemalar qo­ǵam­da narazylyq týdyrǵany, al mundaı sátti ózgeristi qala­maı­tyn, qoǵamdaǵy taýarlardy ádil bólýge ba­ǵyt­talǵan reformalardy qa­byldaǵysy kelmeıtin top ózde­riniń múddesine paıdalanýǵa áreket etkeni, qylmystyq toptar men arandatýshylar zorlyq-zombylyqpen, talqandaýmen, órteýmen, múlikti joıýmen aı­­na­lysyp, narazylyq sońy jaǵ­­daıdyń ýshyǵýyna ákelip tiregeni málim. Prezıdenttiń son­daǵy batyl is-áreketi táýel­siz­dik týyn shaıqaltpaı ustap qaldy.

Prezıdent elimizdiń eko­no­­mıkalyq damýyna aıryqsha toq­tal­dy. Ulttyq ekonomıkanyń kólemin eki esege deıin arttyrý el aldynda turǵan aıqyn maq­sattyń biri sanalady. Buǵan qalaı qol jetkizýge bolady? Resýrs­tardy ońtaıly bólý jáne tıimdi josparlaý arqyly ǵana ekonomıkanyń tamyryna qan júgiretini anyq. Osy oraıda álemdegi ekonomıkalyq ahýaldyń kúrdeli jaǵdaıy el damýy­na sal­qynyn tıgizbeı turmasyn tilge tıek etken Memleket basshy­sy kez kelgen qıyndyqtyń ózi keıde jańa múmkindikke jol ashatynyn, ol úshin Úkimettiń sondaı kúrdeli kezeńnen alyp shyǵatyn jan-jaqty oılas­tyr­ǵan jos­pary bolýy kerek­tigin aıtty. Prezıdenttiń osy sózine biz de tolyǵymen qosy­la­myz. Úkimettiń kúndelikti ju­my­syn­daǵy basty qaǵıda osy sóz bol­ǵany jón. Olaı deıtin sebebimiz, qazirgi azyq-túlik problemasy bolsyn, qymbatshylyq pen baǵanyń turaqsyzdyǵy bolsyn, eldegi basqa da sheshimin tappaǵan áleý­met­tik máselelerdiń qaı-qaı­sysy da Úkimet qabyldaǵan she­shim­derge baryp tirelip jatatyny aıdan anyq.

Prezıdenttiń bilimpazdyq, kásibılik, adaldyq sııaqty adamı qasıetter týraly málimdemesi erekshe nazar aýdarýǵa turarlyq. Sonymen birge ol jat mádenıetke elikteýdi, jalǵan patrıotızmdi jáne daraqy maqtanýdy áste qabyldamaıdy. Memleket bas­shysynyń bul tur­ǵyda aıtqandary ozyq oıly zııaly qaýym ókilderiniń de oı­larymen árdaıym qabysyp tura­ty­ny esh kúmán týǵyzbaıdy. Adamı qasıetter men ulttyq qun­­dylyqtar jaıynda qozǵaǵan oı­lary men árbir sózin jany­myz­ǵa jaqyn tutamyz ári qoǵamnyń oń ózgerisine biz de kúsh-qaıra­ty­myzdy aıamaı jumsaı beremiz.

Osy suhbatty oqyp otyrǵanda taǵy bir ishimizdi jylytqan nárse – «2024 jyldy qalaı qarsy aldyńyz?» degen suraqqa «Jańa jyl maǵan qasterli mereke emes... Onyń ústine, ózimizdiń tól jańa jylymyz – áz Naýryzdy esten shyǵarmaǵan jón. Bul meıram – tirshilikti túlete keletin naǵyz tabıǵı jyl basy» degeni.

 

Zeınep BAZARBAEVA,

UǴA akademıgi

Sońǵy jańalyqtar