Bul mádenı oshaqtar – jastardyń rýhanı damýy men keleshek urpaqtyń jaqsy ónege-tárbıe alýyna yqpaly zor ortalyqtar. Muny el erteńine, qoǵamnyń óner ári mádenı baǵytyna mán bergen qala bıliginiń óte durys sheshimi delik. Sonda da osy mádenı ortalyqtarǵa, teatrlarǵa baılanysty elorda turǵyndary men qonaqtaryna qatysty qolaısyz bir jaıt bar. Mádenıet oshaqtarynyń úsheýiniń de negizin «jastar» degen sóz qurap turǵandyqtan, «jastar teatry» dep qysqartyp aıtqanda, kórermenniń birazy shatysyp kózdegen teatrdyń ornyna jastardyń basqa ǵımaratynyń esigin qaǵatynyna kýá bolyp júrmiz. Keıde ózimiz de shatasyp qalatyn kezder bolady. Bul buqara halyqqa úlken qolaısyzdyq týdyrady.
Budan bólek, rýhanı baılyǵymyzdy keńinen qamtyp, qurmetteý turǵysynan qarasaq, atalǵan úsh mádenıet oshaǵyna tán bir tarıhı kemshilik oıǵa keledi... Qazir «Jastar teatry» ornalasqan ǵımaratta 2000 jyly «Aq Orda» opera jáne balet teatry ashylǵan edi. Osy jyly teatr ulttyq mártebege ıe bolyp, oǵan qazaqtyń jahanǵa áıgili kúmis kómeı, jeztańdaı ánshisi, 24 jasynda-aq «KSRO halyq ártisi» ataǵyn alǵan Kúlásh Baıseıitova esimi berildi. Teatrdyń alǵashqy maýsymy 2000 jyldyń 14 qazanynda M.Tólebaevtyń «Birjan-Sara» operasymen ashyldy. Operany sahnaǵa KSRO Halyq ártisi, Memlekettik syılyǵynyń laýreaty, Halyq qaharmany, rejısser Ázirbaıjan Mámbetov shyǵardy. Aıryqsha atap ótetin jaıt, 2004 jyly Kúlásh Beıseıitova atyndaǵy Ulttyq opera jáne balet teatry Halyqaralyq mýzykalyq teatrlardyń assosıasııasynyń quramyna múshe boldy. Bul teatr ártisteri eńbegine berilgen joǵary baǵa edi. Al 2013 jyly jańadan «Astana opera» memlekettik opera jáne balet teatry eńseli ǵımaraty paıdalanýǵa berilip, atalǵan teatr ujymy sol jaqqa kóshirilgende, ataqty ánshimiz Kúlásh Baıseıitova esimi qalyń qaýymǵa belgisiz sebeptermen «umytylyp», eskerilmeı qaldy. Dúnıe júzine tanylǵan ánshi esimi jańa opera jáne balet teatryna da birge kóshirilip, Kúlásh Baıseıitova atyndaǵy opera teatry atalýy zańdy bolar edi. Biraq sheshim durys qabyldanbady. Múmkin áli de kesh emes shyǵar... Al bul usynys sheshimin tappasa, «Jastar teatryn» «Kúlásh Baıseıitova atyndaǵy Jastar teatry» dep ataǵan durys bolar edi.
«Jastar saraıy» týraly. Asa kórnekti aqynymyz, stalındik qýǵyn-súrginniń jazyqsyz qurbany Maǵjan Jumabaevtyń «Men jastarǵa senemin» degen óleńiniń tárbıelik máni zor ekeni belgili. Jalyndy aqyn óskeleń urpaqtyń kemeldenip qalyptasýyn quptady, olardyń aıbyndy da qaısar jasampazdyqtarynan úlken úmit kútti. Sondyqtan «Jastar saraıy» Maǵjan Jumabaev atymen atalsa, qalyń jurttyń oı-armanynan shyǵary daýsyz.
Al «Mýzykalyq jas kórermen teatry» Qadyr Myrza Áli atyndaǵy «Mýzykalyq jas kórermen teatry» dep atalsa, abyroıly is bolar degen oıdamyz. Osy usynystar júzege assa, halqymyz ardaqtaǵan Kúlásh Baıseıitova, Maǵjan Jumabaev pen Qadyr Myrza Álige arnalǵan laıyqty qurmet bolary sózsiz. Sonymen qatar kórermen qaýym da úsh teatrdy shatastyrmaı, ýaqtyly ózine kerek mádenıet oshaǵyna jol tabar edi. Osy usynysty qalyń jurtshylyq, zııaly qaýym men Astana qalasynyń ákimi qoldaıdy degen úmittemiz. О́ıtkeni ult perzentterin qurmet tutý, elge degen jemisti de qaıyrly eńbekterin laıyqty ulyqtaý – búgingi urpaqtyń paryzy.
Naqypbek SÁDÝAQASTEGI,
zańger, pýblısıst
