Sýretti túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Oblys aýmaǵyndaǵy Esil, Shaǵalaly, Sileti, Qamysaqty ózenderi jáne olardyń Aqanburlyq, Babyqburlyq, Sharyq, Jembaraq, Imanburlyq salalarynyń kóktemde arnasynan asyp, tasý qaýpi bar. Oblysta gıdrologııalyq monıtorıngter jasaıtyn barlyǵy 19 beket jumys isteıdi. Osylar ózender men onyń salalaryndaǵy ózgeristerdi baqylap otyrady. Q.Merǵalymovanyń aıtýyna qaraǵanda, tasqynnyń barysyn anyqtaý úshin qys túser aldyndaǵy topyraqtyń ylǵal qoryn, qys aıaqtalardaǵy qar sýynyń moldyǵyn, jer qyrtysynyń qatý qalyńdyǵyn, kóktem jylymyǵynyń barysyn, sý qoımalarynyń tolýyn, Aqmola oblysyndaǵy tasqynnyń jaǵdaıyn bilip otyrý kerek. Osylardyń bárin anyqtaǵanda ǵana tasqynǵa boljam aıtýǵa bolady. Qazir Esildiń Petropavl qalasy mańyndaǵy sýynyń deńgeıi – 236 sm. Bul – keıingi bes jyldaǵy eń tómengi kórsetkish. Muzdyń qalyńdyǵy – 9 ben 64 sm aralyǵynda. Byltyr eń qalyń muz 75 sm bolǵan.
Sý men muzdyń kólemi qalyptaǵy jaǵdaıda bolǵanymen bıyl qar óte kóp. Qys boıy túsken qardyń qalyńdyǵy – 52-155 mm aralyǵynda, bul – keı jerlerde 1,5-2 ese artyq qar tústi degen sóz. Qar jaýý áli de jalǵasatyn sııaqty. Al qardyń túsý normasy – oblys boıynsha 29-58 mm aralyǵynda. Jer qyrtysynyń qatýy búginge deıin 123 sm-ge jetip otyr. Mine, osy qardyń erýi oblys aýmaǵynda tasqyn qaýpin týdyrady. Sondyqtan aqpan, naýryz aılarynda da kóbeıetin qardyń bas bermeı ketýine jol bermeý kerek. Ol úshin qar massıvi arnaýly tógiletin jerlerge, egis alqaptaryna tasylyp turǵany jón.
«Qazgıdromet» ókili aldaǵy aıdyń aýa raıyna sınoptıkter boljamyn da jarııalady. Aqpan aıyndaǵy aýa raıynda qańtardikinen kóp aıyrmashylyq bola qoımaıdy. Bul aıda da qar mol jaýyp, keı jerlerde qatty boran bolýy múmkin. Aıdyń alǵashqy jáne sońǵy onkúndikterinde qatty jel turyp, borandar úzilmeıdi. Aýanyń temperatýrasy qalyptaǵydan 1-2 gradýs joǵarylylyqty kórsetip, 13-14 gradýstyń tóńireginde bolmaq. Boljam boıynsha qardyń kúrt erýi naýryzdyń sońǵy kúnderinde bastalmaq.
Tasqynǵa qarsy daıyndyq jóninde oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamentiniń bastyǵy Erik Sarybaev baıandady. Aldymen ol ótken jyldardaǵy tasqyndardyń sıpatyna toqtaldy.
«Eger tasqyn 2016 jylǵydaı bolsa, onda Aıyrtaý, Aqjar, Aqqaıyń, Esil sııaqty on aýdanda sý basyp qalý qaýpin kútý kerek. Ol úshin jaǵalardy bekitip, egistik alqaptaryn tazartqan jón. Al eger tasqyn 2017 jylǵydaı bolsa, Aıyrtaý, Ǵ.Músirepov, Qyzyljar jáne Ýálıhanov aýdandarymen qatar Petropavl qalasynda da sý basý qaýpi bar jaǵdaı týa qalsa, oryndar ázirleýimiz kerek», dedi ol.
Al byltyr qıyn jaǵdaı Petropavl qalasy men Ǵ.Músirepov aýdanyndaǵy Tahtabrod aýylynda qalyptasqan. Áıteýir jedel qımyldap, aryqtar men sýaǵar júıelerdi jedel tazalaýdyń nátıjesinde eshqandaı shyǵyn bolǵan joq. Bıyl da osy jaǵdaıdyń aldyn alý kerek ekeni aıtyldy.
Keıingi jyldary oblysta qardyń sýy basyp qalý qaýpi bar eldi mekenderge ınjenerlik-qorǵanys sharalary ótkizilip, búgingi tańda 87 aýyl esepke alyndy. Olardyń aýlalaryndaǵy qardy alysqa tógý aldyn alý sharalarynyń birine jatady. Sonymen birge sý bógeıtin ınerttik materıaldar, qaptar, tıisti tehnıkalar men olarǵa qajetti JJM, sý aıdaǵysh tehnıkalar kólemin qordalandyrý, aryqtar men sýaǵarlardy tazalaý da aldyn alý sharalaryna jatady. Buǵan qosa ózenniń seńderi tutasyp qalǵan ýchaskelerde jarylys jasaý quraldarynyń daıyn bolýy da eskeriledi.
E.Sarybaevtyń aıtýyna qaraǵanda, tasqynmen kúres bastalǵanda oblysta quqyq qorǵaý men tótenshe jaǵdaılar qyzmetkerlerinen, Ulttyq ulan men polısııadan qurylǵan 475 adamdyq top jáne 135 birlik tehnıka daıyn turýy josparlanǵan. Osynyń bári 20 naýryzǵa deıin sapqa qoıylmaq. Tasqynǵa tosqyn jumystaryn daıyndaý osyndaı josparlarmen júrgizilmek.
Soltústik Qazaqstan oblysy
