Sýretterdi túsirgen – Erlan OMAR, «EQ»
Kórmede «National Geographic» jýrnalynyń betterinen tańdap alynǵan haıýanattar áleminiń eń úzdik sýretteri usynylǵan. Tabıǵat sýretteriniń maıtalman redaktory Ketı Morannyń jetekshiligimen daıyndalǵan bul kórmeden «National Geographic»-tiń Maıkl «Nık» Nıkols, Stıv Ýınter, Pol Nıklen, Beverlı Jýber, Devıd Dýbıle jáne basqa da eń tanymal fotograftardyń túsirgen sýretterinen quralǵan tumsa tabıǵatqa degen aıryqsha kózqaras baıqalady.
Ǵylym jáne joǵary bilim mınıstri Saıasat Nurbek kórmeniń ashylýymen quttyqtap, atalǵan jýrnaldyń búgingi kúni atqaryp jatqan ıgi isterin atap ótti.
«Men «National Geographic» jýrnalyna «erikti elshi» retinde qoldaý kórsetip turamyn. Búgingi kórmeniń ereksheligi – jabaıy tabıǵat kórinisteri. «National Geographic» jýrnalynyń negizgi mıssııasy – adamnyń tabıǵatty, planetany tanýyna, túsinýine kómektesý. Shyn máninde adamzat tarıhynda biz tabıǵatpen garmonııada ómir súrgenbiz. О́kinishke qaraı, óndiristik revolıýsııa bastalǵanda sol tyǵyz garmonııany joǵaltyp aldyq. Ásirese qazir bizdiń balalarymyz vırtýaldy sıfrlyq álemde ómir súrip jatyr, kóp jaǵdaıda tabıǵatty túsinbeıdi. Adamnyń tabıǵatty túsinbeýinen qorshaǵan ortaǵa qatysty ekologııalyq problemalar bastalady. Qoqysty durys jınamaý sekildi kúndelikti mádenıetimizden úlken máseleler jınaqtalady. Bir kezderi «National Geographic» plastık taqyrybyn alǵashqy kótergenderdiń biri boldy. Sondyqtan búgingi kórmeniń mańyzdylyǵy – keleshek urpaqtyń tabıǵatpen baılanysyn úzbeý, jabaıy tabıǵattyń qandaı keremet ekenin balalarymyzǵa túsindirý», dedi mınıstr.
Al memleket jáne qoǵam qaıratkeri Darhan Myńbaı «National Geographic Society» túrli saladaǵy zertteý jobalaryna jyl saıyn granttar bóletindigine, ony el azamattary da, sonyń ishinde fotograftar da jeńip alyp, elimizde keremet zertteýler jasaýǵa bolatynyn aıtty. Mundaı kórme jastardy ózine de, qorshaǵan ortaǵa da paıdaly, ıgilikti isterge shabyttandyratynyn atap ótti.
Kórmede usynylǵan sýretterge qarasaq, jabaıy ańdardyń tabıǵatpen bite qaınasqan tynys-tirshiligin kóremiz. О́mir úshin kúres, ajal taıap kelgendegi ańnyń qorqynyshy nemese tólin qorǵaǵan ananyń alpaýyt kúshi sııaqty erekshe fotolardy kórýge bolady. Uıymdastyrýshylar bul fotokórmeden Jer planetasyn aman saqtap qalý mıssııasyna bir qadam jaqyndaýdy kózdeıdi.
Atalǵan kórmeni uıymdastyrýshy, «National Geographic Qazaqstan» jýrnalynyń bas redaktory Erkin Jaqyp munda qoıylǵan sýrettiń árbiriniń astarynda úlken oqıǵa bar ekenine, ár foto jankeshti eńbekpen túsirilgenine toqtaldy. Tipti fotograftar ómirine qanshama ret qaýip tónse de, maqsattarynan aınymaı, qaıtalanbas ǵajaıyp sátterdi fotoǵa túsiretinin aıtty.
«Osydan 8 jyl buryn osy kúni «National Geographic Qazaqstan» jýrnalynyń alǵashqy nómirin shyǵarǵan edik. Sonda «Álemdi ózgertken 50 úzdik foto» kórmesin osy mýzeıde uıymdastyrdyq. Kórermenderdiń ystyq yqylasy men joǵary baǵasy bizdi shabyttandyryp, osy aǵartýshylyq baǵytta turaqty túrde álemdik deńgeıdegi fotokórmelerdi ótkizýdi uıǵardyq. Sodan keıin «Taǵam bolashaǵy», «Kıikter», «Aqjaıyqty aıalaıyq», «Alys ta jaqyn Amerıka», sırek, joıylyp bara jatqan ań-qustar týraly «Fotoarasha» kórmelerin usyndyq», dedi E.Jaqyp.
Aıta keteıik, bul jýrnal óziniń mıssııasy retinde álemniń 3 myńnan astam zertteýshisin mańyzdy jobalary men zertteýlerin qazaqtildi aýdıtorııaǵa turaqty túrde qoljetimdi etip keledi.
«Sol arqyly qazaqtildi jastardyń, óskeleń urpaqtyń ǵylymǵa degen qyzyǵýshylyǵyn arttyrǵymyz keledi. Árbir fotograftyń álemdik deńgeıde orny bar, olardyń árqaısysy zertteýshi jáne baıandaýshy rólin atqarady. Ár fotograftyń óz stıli men kózqarasy bar. Máselen, Beverlı Jýber, Devıd Dýbıle syndy fotograftardyń biri býıvol shabýylynan jambasyn syndyrsa, ekinshisi 20-dan astam synyq alyp, uzaq terapııa aldy. Al Maıkl «Nık» Nıkols 35 jasyna deıin tumsa tabıǵatty túsiremin dep, 25 ret bezgekpen aýyrǵan. Sondyqtan ár fotograf osyndaı qıyn azaptarǵa tózýge daıyn», deıdi jýrnaldyń bas redaktory.
Ulttyq mýzeı dırektorynyń ǵylymı jumystar jónindegi orynbasary Aqmaral Ibraeva ózderiniń «National Geographic»-pen 2016 jyldan bastap jumys istep kele jatqanyn aıtyp, aldaǵy ýaqytta da osyndaı qyzyqty kórmelerdiń uıymdastyrylatynyna senim bildirdi. «Janýarlar áleminiń ǵajaıyp sýretteri» fotokórmesi Ulttyq mýzeıde 25 aqpanǵa deıin jalǵasady.
