Kollajdy jasaǵan – Záýresh SMAǴUL ,«EQ»
Kıno salasynyń maıtalmandary qatysqan uly rejısserdiń esimin ulyqtaý saltanatynyń aıasynda Sh.Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» kınostýdııasy jańa maýsymyn ashty. «Qazaqfılm» kınostýdııasynyń prezıdenti Azamat Satybaldy: «Álemde Qaǵba bireý bolsa, Qazaqstanda kıno óneriniń jalǵyz-aq qara shańyraǵy bar, ol – bizdiń stýdııa, Sháken Aımanov atyndaǵy «Qazaqfılm» kınostýdııasy. Bizdiń maqsatymyz – mereıtoıdy birge atap ótý. Ekinshiden, rejısserdiń týǵan kúnine oraılastyra, jyl saıyn 15–17 aqpan aralyǵyn maýsymashar dástúri etip qalyptastyrý. Bul kúni kórermenderge bir jyl aıasynda túsiriletin fılmder men jobalardy tanystyrý basty maqsatymyz bolmaq. Búgin bastaý alǵan «kıno maýsymashary» jobalardyń prokattaǵy kezeńdik ózgeristerin ǵana kórsetip qoımaıdy, kınóndiristegi jyl boıy kútken, mańyzdy týyndylary kórermen nazaryna usynylatyn jańa kezeńniń bastalýyn bildiredi. Aldaǵy maýsym kınoındýstrııa úshin Qazaqstannyń kınematografııa ónerin óristetýdegi baǵyttaryn, jańa esimder men kreatıvti tásilderdi anyqtaıtyn esep berý kezeńi bolmaq. Elimizdiń mańdaıyna buıyrǵan jalǵyz kınostýdııanyń aldaǵy órkendeýine qoldaý kórsetip otyrǵan Mádenıet jáne aqparat mınıstrligine alǵysymyzdy bildiremiz», dedi.
A.Satybaldy «Kinopark Kinoplexx» sekildi úlken kıno jelilerimen kelisimshart jasalyp, memorandýmǵa qol qoıylǵanyn jetkizdi. Bıyldan bastap kınosúıer qaýym ár jańa maýsymda «Qazaqfılmniń» eski formattaǵy tańdaýly fılmderin «Kinopark»-tiń kınoteatrlarynan tómendetilgen baǵamen tamashalaý múmkindigine ıe bolady. Sondaı-aq «Qazaqfılmnen» shyǵatyn fılmderdiń barlyǵyn «Kinopark Kinoplexx» jelileri qoldap, jarnamasyz arnaıy kórsetedi. Bul – úlken qadam.
Kıno – ıdeıalar toǵysatyn alań. Kınostýdııa basshysy ózindik oıy, kózqarasy bar, óz sózin kórkem ári kásibı túrde jetkize alatyn talantty jastardy kınostýdııa tóńiregine kóbirek toptastyryp jatqanyn aıtty.
Qazaqstannyń kıno tarıhynda attary altyn árippen jazylǵan Sh.Aımanov, M.Begalın, S.Qojyqov, A.Qarsaqbaev syndy sheberlerdiń jolyn qýyp, kınostýdııa jumysyn ári qaraı damytý úshin jańa basshylyq qolynan kelgen barlyq múmkindikten aıanyp qalǵysy joq. Osy oraıda olar jańa baǵytty iske qospaq. Bul jumystyń sheńberinde ótken jarty jyldyń ishinde birneshe resmı kezdesý ótkizilip, kóptegen seriktespen shyǵarmashylyq qarym-qatynastar túzilgen. Maýsymasharda «Qazaqfılm» toǵyz týyndysyn tanystyrdy. Onyń beseýi – memlekettiń bir tıynynsyz túsirilgen kommersııalyq fılmder, qalǵan tórteýi Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń qoldaýymen túsirilgen. Rejısserler jańa jobalaryn ekshn, drama, fentezı, detektıv sııaqty túrli janrda qaýzaǵan.
Bul «Qazaqfılm» úshin jańa baǵyt, jańa múmkindikter kezeńi bolmaq. Osy jańalyqtardy habardar etip, bıyl túsiriletin jobalardy tanystyrý úshin sahna tórine kınostýdııa basshysynyń orynbasary Aıdar Omarov shaqyryldy. Pıktchıngten ótken, óndiris kezeńindegi «Bolmaǵan balalyq shaq», «Mama», «Zeıin», «Jabaıy», «Skaz o rozovym zaıse-2» fılmderiniń árqaısysy týraly qysqasha aqpar berilip, janrlyq tabıǵatyna toqtaldy. Onyń aıtýynsha, bul jobalar Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń qoldaýymen júzege asyrylady.
Mysaly, bıyl túsiriletin jobalardyń ishindegi «Kapıtan Baıtasov» fılminiń janry – ekshn, drama. Fılm osydan on jyl burynǵy Taraz qalasynda bolǵan oqıǵanyń shyndyǵyna negizdelgen. Polısııa kapıtany Ǵazız Baıtasov óz basyn qaterge tige otyryp, ajal aýzynda turǵan qalanyń myńdaǵan turǵynynyń ómirine arasha túsip, terrorıstiń shabýylynan saqtap qalady. Polısııa kapıtanynyń ómiri men minezi onyń abyroı men paryzdy bárinen bıik qoıatyn ishki ister ornyndaǵy qyzmeti men otbasyna qarym-qatynasy arqyly ashylady.
«Mama» dramasy ana men bala arasyndaǵy mahabbatty, zaıa ketken ýaqyt pen ómirdiń qatygezdigi týraly baıandaıdy. Fılm – atys-shabys janrynda. Keıipkerdiń bala kezinde basynan ótken qıyn jaǵdaıy onyń túrmege túsýine ákep soǵady. Abaqtyda otyryp ta ol jalǵyz qalǵan anasyn esinen shyǵarmaıdy. Túrmeden shyǵa sala Tımýr anasyna asyǵady. Biraq jalǵyz ulynyń kúıigi janyna aýyr tańba salǵan anasy demensııaǵa shaldyǵyp, ulyn tanymaıdy. Tımýr anasyn alyp ketkisi kelgenimen, bas dáriger ony úı-kúıi joq, jumysy joq burynǵy qylmyskerge berýden bas tartady. Kúzetshilerdiń qarsylyǵyna qaramastan túnde myltyqpen qarýlanǵan Tımýr anasyn Qarttar úıinen alyp ketedi. Anasynyń armanyn oryndaý maqsatynda Tımýrdyń basynan keshken oqıǵasy kórermenniń júregin eljiretpeı qoımaıdy...
Shytyrman oqıǵaǵa qurylǵan «Zeıin» balalar fılminiń qataryn tolyqtyrmaq. Bul oqıǵa 6 jastaǵy kishkentaı Zeıinniń hıkaıasyn tarqatady. Kishkentaı danyshpan jasyna qaramastan ómirdiń aǵy men qarasyn aıyra biledi. Qatarlastaryna qaraǵanda erekshe aqyldy bala sý shyǵaratyn jańa qurylǵy oılap tabady. Bul qurylǵy álemdegi sý tasqyny máselesin sheshedi. Alaıda Zeıinniń ata-anasy, aýyldastary, bul qurylǵyny oıynshyq kórip, senimsizdik tanytady. Balaǵa atasy men dosy ǵana qoldaý kórsetedi, atasynyń oń batasyn alǵan Zeıin qurylǵyny qalaǵa aparyp, bárine tanystyrýdy jón kóredi. Nátıjesinde, Zeıin men onyń shytyrman oqıǵasy jas kórermendi qyzyqty saparǵa birge attandyrady.
Belgili aqyn Aqberen Elgezektiń «Bolmaǵan balalyq shaq» povesi – búgingi oqyrmannyń keń suranysyna ıe qyzyqty shyǵarmalardyń biri. Drama teatrlarynda tabysty júrip jatqan pesa endi kınorejısserlerdi de qyzyqtyryp, fentezı janrymen kórermenge usynylmaq. Máńgilikke jalǵyz qalý qorqynyshy baýrap alǵan, sol qorqynyshtyń áserimen anasyn qutqarý úshin úlken saparǵa shyqqan balanyń oqıǵasy kórermenniń kóńilin birden baýraıdy. Jasóspirimder men balalar basty keıipker Aqoshtyń qanatty qııal álemine qyzyǵýshylyqpen attanady. Kınonyń alǵashqy kadrlarynan bastap-aq janashyrlyqpen qamtylǵan kúrdeli dramalyq suraqtarǵa jaýap izdep, keıipkerdiń sońynan erip otyrady.
Tanystyrylǵan fılmder arasynda «Sońǵy paryz» derekti dramasy eriksiz nazar aýdardy. «Osyndaı kún bolǵan» jáne «Osyndaı tún bolǵan» atty eki bólimnen turatyn «Sońǵy paryz» derekti fılmi belgili jazýshy Ábdijámil Nurpeıisovtiń 100 jyldyǵyna oraı túsirilgen. Jazýshynyń ózi jıi kórinetin derekti fılm «Kýrlıandııa», «Qan men ter», «Sońǵy paryz» shyǵarmalarynyń basty keıipkerleri arqyly onyń Otany men týǵan aýlyna mahabbaty men sezimi, muńy, armany kórinis tabady. Elaman men Jádiger sekildi keıipkerler negizinde qarapaıym balyqshylardyń ómiri, taǵdyry, qýanyshy men qasiretin beıneleıdi.
Aq tarelkaǵa fılmniń aty men rejısserdiń esimin jazyp, búkil túsirý toby qoldaryn qoıyp, sáttilik úshin syndyratyn kınodaǵy dástúrdiń orny erekshe. Sahnada ydys syndyrý múmkin bolmaǵandyqtan, A.Omarov fılm ataýy jazylǵan aq tarelkany estelik úshin fılm rejısserlerine syıǵa tartty.
Árbir týyndysy qazaq kınosynyń klassıkasyna aınalǵan Sh.Aımanovtyń týǵan kúninde uıymdastyrylǵan alǵashqy kıno maýsymynyń ashylýy syrqat haldegi osy salany saýyqtyrýǵa janashyrlyq tanytyp, otandyq kınoındýstrııany odan ári damytýǵa tilektestik bildirip kelgen ár býyndaǵy sala mamandarynyń basyn qosty. Bul – Qazaqstan kınosynyń ulttyq mádenı muralardy saqtaý, jańashyldyq engizý, dástúrli kınonyń shekarasyn keńeıtý arqyly belsendi damı alatyn qabiletin kórsetetin shaq.
ALMATY
