Ulttyq qundylyqtardyń jarasymy

Ol baldyrǵannyń jaryq dú­nıe esigin ashqan sátinen bastala­dy. Besik jyry, eseıgen saıyn­ úırenetin ánderi, jyrlary, bala­nyń tirshiligine enip otyratyn bas­qa da rásimder ony jeke tulǵany qa­lyp­tas­tyrýdaǵy eń qajetti elementter.

О́skeleń urpaqty ulttyq qun­dylyqtarǵa súıene otyryp, bala kezinen tárbıeleý kerek. Mun­daı tárbıeni kórgender erteń «elim, jerim» deıtin jastarǵa júginetini sózsiz. Sebebi ulttyq qun­dylyqtardyń negizgi kórinisteri pat­rıotızmnen, otbasynyń tutas­ty­ǵynan, qoǵamǵa paıdasynan tu­rady. Tarıhqa keler bolsaq, ájelerimiz ben analarymyzdyń bilim men tárbıe berýdegi róli orasan zor ekenin baıqaımyz. Osyn­daı analardan Abaı, Maǵ­jan, Shákárim, Baýyrjan sııaq­ty alyptar dúnıege kelgen.

Búgingi tańda, biz oqýshy­larymyzdyń boıyna sabaq barysynda ulttyq qundylyqty sińirý úshin ulttyq kıimderin kıgizýge, sanalaryna ata-babamyzdan qalǵan tálim-tárbıeni engizýge atsalysyp jatyrmyz. Apta saıyn ulttyq oıyn oınatyp, salt-dástúrimizdi jańǵyrtý úshin túsindirý jumystaryn ótkizemiz. Qyzdarymyzdyń shashyna shashbaý taǵýy, sholpylarynyń baýlary qos burymdaryna órilip turǵany kózdiń jaýyn alady. Sholpy taǵý arqyly qyzdarymyz júrisi men boıyn tik ustaý mánerin qalyptastyrǵan. Ondaı ýaqytta balalar mektep ishinde beıbereket júgirmeýge tyrysatynyn da baıqap júrmiz. Bul da eńbegimizdiń kishkentaı bolsa da jemisi dep bilemin.

Mektep degende kóz aldymyzǵa aq jıde, kók beldemshe kıgen shákirtterimiz keletini belgili. Dese de, qazirgi tańda ulttyq naqyshtaǵy kıimdi jylyna bir ret naýryz merekesinde ǵana emes, mekteptegi shákirtterimizdiń birdeı úlgide kıip júrgendigi qýantady. Bul oraıda mekteptiń ishki tártibine kelisip, balalaryna kıim alyp berip otyrǵan ata-analarymyzǵa da aıtar alǵysymyz sheksiz.

Ulttyq qundylyqty nasıhat­taı otyryp, bilim berýdiń túpki maq­saty – jeke tulǵanyń ómirin baǵ­darlaýǵa kómektesý. Shá­kirt­terimiz eseıgen saıyn qoǵamǵa joǵa­ry dárejede úles qosady degen senim­demiz.

Tártipti, tárbıeli bo­lyp­­ qa­lyptasýy úshin ulttyq qun­­­­dy­­lyqty dáripteý – bilim berý isin­­degi biregeıliktiń ne­giz­gi kata­lı­zatory. О́ıtkeni bul azamat­tarymyzǵa óz eliniń erek­­she­likterin, biregeıligin baǵa­laýǵa, bola­shaqta onyń demo­kra­tııalyq damýyna, basqa da damý úderisterine belsene atsa­ly­sýǵa kómektesedi. Oqý-aǵartý mınıstrligi sol úshin de bilim berý ınstıtýttary arqyly túrli shema men baǵdar­lamany qolǵa aldy. Bul baǵ­dar­lamalar oqý­shy­larǵa ártúrli aımaq­ta­ǵy tili basqa, dini bólek, salt-dástúri de erek­shelenetin adamdarmen qarym-qatynas ornatýǵa, sondaı-aq pat­rıo­tızm, áleýmettik jaýap­­ker­­shilik jáne azamattyq sana se­zim­­derin damytýǵa múmkindik beredi.

Janar Sársenbaeva,

Almatydaǵy № 209 mektep-gımnazııasynyń bastaýysh synyp muǵalimi