Úlkenderdiń de bul tarapta bileri az sııaqty, bularǵa baıqatpaı kúbirlesip kele jatqany sony ańǵartady. О́tken ǵasyrdyń otyz jetinshi jyly shekaralyq aýmaqtaǵy Qıyr Shyǵysty mekendegen káris ultynyń ókilderin bir túnde tıep, belgisiz baǵytqa bet túzegen poıyz jolaýshylarynyń biri Mıhaıl Shegaı búginde 96 jasqa tolyp otyr.
Dúnıege 1928 jyly qazirgi Soltústik Koreıa aýmaǵynda kelipti. Kelesi jyly 7 jastaǵy ápkesi men muny ertken ákesi Dyn-Ze She men anasy Olga Lı keńes odaǵyna qonys aýdardy. Qaı jerde de, eńbeksiz eshteńe ónbeıtini belgili. Balyqshy ákesi kárisshe esimin umytyp, Danıl atandy. Jańa mekende ápkesi ekeýinen bólek basqa da baýyrlary dúnıege keldi. Shıetteı bala-shaǵany jetkizem de, talaı qıyndyq kórgen áke-shesheniń qabaǵyna endi ǵana kúlki uıalap kele jatqan kez edi. Biraq otyz jetiniń oırany ony da kóp kóripti. Basqa da qandastarymen qatar poıyzǵa tıelgen bulardy neshe táýlikten keıin qazirgi Atyraý oblysyna ákelip tastady.
Jan-jaqty barlap, baıyrqalap otyratyn kez emes, úlkender birden Jaıyq jaǵasyndaǵy jańa mekennen jertóle qazýǵa kiristi. Járdemge jaraıtyn balalar da jumyssyz qalmady. Bulardan bólek te ózen boıyna kelip jatqandar kóp. Az ýaqyt ishinde adam qatary molyǵyp, elsiz dala irgeli eldi mekenge aınaldy.
«Kóp uzamaı ózenniń biz qonys tepken tusy tartylyp, balyq azaıa bastady, – deıdi aqsaqal. – Biraq sý tartylǵanymen de, eldiń kól-kósir kóńili kóp qıyndyqty sezdire qoıǵan joq. Ezýinen jyryp enshi beretin, syrttaǵynyń da sybaǵasyn saqtap otyratyn darqan halyqtyń arqasynda az ýaqytta qatarǵa iliktik. Toǵyz balanyń qamy ońaı emes, áke-sheshemiz Avangard ujymsharynda bel jazbaı eńbek etti, biz de olardyń bir jaǵyna shyǵýǵa jaradyq».
Toǵyzynshy synypty osy aýylda bitirgen Mıhaıl Shegaı mektepti aýdan ortalyǵynda támamdady. Qıyr Shyǵystan beri ótkende tarydaı shashylǵan talaı týystan kóz jazyp qalǵan edi. Solardyń biri Qyzylordaǵa taban tiregenin keıin tapqan. Bozbala Mıhaıl solardy qara tutyp, Qyzylordadaǵy pedınstıtýtqa kelip tústi. Jalpy, káris ultynda «Muǵalimdi Qudaıyńdaı syıla» degen támsil bar. Nebir teli-tentekteriń de «muǵalim kele jatyr» degende estigende, jynynan aıyrylǵan baqsydaı bola qalady. Talaby bar bala osy mamandyqty tańdaǵanyna ókingen emes. Biraq ózinen keıingi jeti balaǵa qarap qalǵan áke-sheshe oıǵa tússe, oqyp otyrǵan sabaǵynan jańylyp qalatyn sátteri kóp. Sondyqtan oqýdy ekinshi kýrstan úzip, Atyraýǵa oralýǵa týra keldi.
Kóp uzamaı bir úıli jan О́zbekstanǵa qonys tepti. Onda kúrish egip, bular úshin jańa kásiptiń joly ashyldy. Keıinnen Tájikstanǵa kóship, ákeleri Danıl sol jerdi máńgilik meken etip qalyp qoıdy. Mıhaıl 1959 jyly baıaǵy ózi oqyǵan Qyzylordaǵa kelinshegin jetektep keldi.
«Sol tustaǵy Qyzylorda shaǵyn ǵana shahar edi ǵoı. Alǵash qalyń qazaqtyń ortasynan bolashaq úıimniń irgesin kótere bastaǵanymda, kórshilerim kómekke keldi. Qońsylarymyz Shegebaevtar, Ahmetovter otbasymen týystan da ári aralastyq. Qazir sol kózkórgenderden eshkim joq. Biraq olardyń balalary, nemereleri kóshede kórip qalsa, júgirip kelip amandasyp, jaǵdaı surap jatady», deıdi qarııa.
Uzaq jyl Qyzylordadaǵy «Rıssovhozstroı» mekemesinde jemisti eńbek etti. Alty balasy osynda ósip-jetildi. Nemereler, odan keıin shóberelerdiń kindigi de osy qalada kesildi. Qaıbir jyly jaqyndarymen Qıyr Shyǵystaǵy týystaryna barǵany bar. «Elý jylda el jańa, júz jylda – qazan» demeı me, eski mekende baıaǵyny eske túsiretin birde-bir belgi qalmapty. Qara ormandaı áýletke aınaldyrǵan Qyzylordasyna qaıtýǵa asyqty.
Koreıa Respýblıkasynyń Syrtqy ister mınıstrligi janyndaǵy syrtta júrgen qandastarmen baılanysty jandandyratyn joba aıasynda Qyzylordaǵa túsirý toby kelip, esteligin jazyp alyp ketti. Ǵasyr ǵumyr jasaýǵa jýyqtaǵan qarııa alǵashqy kórgen qıyndyqtaryn, jergilikti halyqtyń járdemi arqasynda bárin jeńip, búginde Syr topyraǵynan saıa tapqan janǵa aınalǵanyn baıan etti.
Taǵdyr soqpaǵymen júrip, talaı jerdiń dámin tatqan qarııanyń qarshadaıynan ózine pana bolǵan Qazaq eline aıtar alǵysy sheksiz.
Qyzylorda
