Endi bazalyq mólsherlemeni tómendetý sıklinde úzilis bolýy múmkin degen oı aıtylyp jatyr. Iá, qańtarda jyldyq ınflıasııanyń tómendeý úrdisi jalǵasyn tapty. Inflıasııalyq kútýler úsh aı qatarynan baıaýlap keledi. Alaıda aılyq ınflıasııa ortasha jyldyq mánderden joǵary qalyptasyp otyr. Syrtqy ınflıasııalyq jaǵdaı beıtarap kúıde. Birqatar saýda-seriktes elde baǵa ósimi birshama qarqyn alyp, syrtqy ınflıasııalyq qysym sál kúsheıdi. Onyń ústine jahandyq ınflıasııanyń baıaýlap jatqanyna qaramastan, syrtqy aqsha-kredıt sharttary qatań qalpynda qalyp jatyr. Máselen, AQSh Federaldy Rezerv Júıesi (FRJ) jáne eýropalyq ortalyq bankter ınflıasııany nysanaly mánderge qaıtarý qajettiligine baılanysty mólsherlemelerin tómendetýge asyqpaı jatyr. Bul da ortamerzimdi perspektıvadaǵy táýekelderdiń saqtalyp otyrǵanyn ańǵartady.
Ulttyq bank tóraǵasy Tımýr Súleımenovtiń aıtýynsha, jyldyq ınflıasııa baıaýlap keledi, degenmen onyń baıaýlaý qarqyny da tómendedi.
«Inflıasııaǵa qatysty halyq kútýleriniń úsh aı qatarynan tómendeýi – biz úshin oń sıgnal. Alaıda ınflıasııanyń ornyqty bóligindegi kórsetkishter áli de joǵary. Bul baǵa turaqtylyǵyn qamtamasyz etý sharalaryn jalǵastyrýdy qajet etedi. Ekonomıkada proınflıasııalyq faktorlar saqtalyp otyr. Olardyń ishinde tutynýshylyq suranys, fıskaldyq yntalandyrý jáne joǵary ınflıasııalyq kútýler bar. Syrtqy ortada logıstıka máselesi jáne Reseı men Qytaıdaǵy ınflıasııanyń qarqyn alýy alańdaýshylyq týǵyzady. Ishki suranys kórsetkishterinde, ınflıasııalyq kútýlerde baıqalatyn úrdister, sondaı-aq bıýdjet saıasaty parametrlerindegi jáne syrtqy jaǵdaıdaǵy belgisizdik ustamdy qatań aqsha-kredıt sharttaryn saqtaýdy talap etedi. Bizdiń basty mindetimiz – orta merzimde ınflıasııany 5%-ǵa deıin tómendetý», deıdi.
Qysqasy, Ulttyq banktiń budan arǵy aqsha-nesıe saıasatyn ustamdy deńgeıde jalǵastyratyny belgili bolǵan sekildi. Muny UB baspasóz hatshysy Asan Qalıahmet málimdemesi de rastaıdy.
«Bazalyq mólsherleme besinshi ret qatarynan tómendetildi. Jańa kórsetkish – 14,75%. Birneshe aıdyń ishinde mólsherleme tutas alǵanda 2%-ǵa tómendedi. Bul az emes. Demek saıasat óz jemisin berip otyr. Qańtarda jyldyq ınflıasııa 9,5%-ǵa tómendedi. Aqpan aıynda ol taǵy da tómendep, 9% shamasynda qalyptasady dep boljanady. Biraq áli de joǵary. Maqsat – ony 5%-ǵa deıin azaıtý. Sondyqtan kelesi ret mólsherleme tómendemeıdi degen jospar bar», dep jazdy ol áleýmettik jelidegi paraqshasynda.
Sóıtip, bazalyq mólsherlemeni tómendetý sıklinde úzilister oryn alady. Iаǵnı ekonomıkamyz birneshe aı 14,75 paıyzdyq deńgeıdegi mólsherlemeni qanaǵat ete turady. О́ıtkeni eldiń ekonomıkalyq ahýalynyń damýyna jáne ózgerýine áser etetin yqtımal teris faktorlar áli saqtalyp otyr.
Halyqaralyq valıýta qory mıssııasynyń basshysy Nıkolıa Blansheniń aıtýynsha, eldegi ınflıasııa deńgeıin tómen dep aıtýǵa kelmeıdi, sondyqtan jeńis týraly jarııalaýǵa áli erte. «Degenmen jeltoqsannan bastap baıypty aqsha-nesıe saıasaty júrgizilgenine kózimiz jetip otyr. Qazirgi aqsha-nesıe saıasaty aıtarlyqtaı qatań, bul ahýaldyń durys órbip kele jatqanyn kórsetedi. Inflıasııa boıynsha sońǵy sıfr – sheshimtal áreketterdiń sátti nátıjesi», deıdi halyqaralyq sarapshy.
Vladıslav Týrkınniń sózinshe, UB málimdemesinde birqatar pozıtıvti sát pen tendensııa týraly aıtylǵanyna qaramastan, jalpy túsindirýde buldyr pikir kóp.
«Iá, ınflıasııa qarqynynyń baıaý tómendep kele jatqanyna jáne jergilikti ósim dınamıkasynyń joǵarǵy aılyq mánine qatysty silteme bar. Biraq qandaı da bir sebeptermen, eger buryn olar tarıfterdi naryqtyq baǵaǵa jetkizý esebinen qyzmetterdiń ósý faktoryn jáne olardyń ósimge áserin oqshaýlasa, qazir bul týraly únsiz. «Fıskaldyq saıasat parametrleriniń belgisizdigi» degeni de túsinikti emes. Biz qanshama ýaqyttan beri belsendi bıýdjettik yntalandyrý jáne onyń ústemdigi rejiminde ómir súrip kele jatyrmyz. Biraq ony Ulttyq banktiń úlgileri men boljamdarynda sonshalyqty kóp eskerýge ne májbúrlep otyr? Bul jerde «shyǵyndaryńyzdy azaıtqylaryńyz kelmese biz osylaı mólsherlemeni ustap otyramyz» degen, ne bolmasa birqatar qysqamerzimdi maqsatty qoldaý týraly kelisim bar ma eken? Máselen, syrtqy jáne ishki ınvestorlar úshin kýrs, teńgeleı depozıtterdi jáne memlekettik qaryz qaǵazdarynyń tartymdylyǵyn qoldaý degen sekildi. Bul rette olar nesıe ósimi, ásirese bólshek nesıeniń ósimi týraly máseleni taǵy da aınalyp ótti. Qalypty-qatań aqsha sharttary jáne naqty mólsherlemeniń joǵarǵy mánine qaramastan aqsha massasynyń ósimi problemasyn da aıtpady», deıdi sarapshy.
Inflıasııanyń áli de ósip ketý táýekelderi bar degendi aıttyq qoı joǵaryda. Ulttyq bank sonyń sybaǵasyn berý úshin mólsherlemeni qazirgi deńgeıde ustaǵysy keletin sekildi. Máselen, turǵyn úı kommýnaldyq sharýashylyq qyzmetteriniń baǵasy jyldyq mánde 14,4 paıyzǵa ósip ketti. Bıyl aqpanda ortalyq jylý baǵasy ótken jyldyń aqpanymen salystyrǵanda 30,9 paıyzǵa qymbattaǵan jáne ınflıasııaǵa 0,3 paıyzdyq tarmaq úles qosqan. Elektr energııasy – 19,9 paıyzǵa (0,4 paıyzdyq tarmaqqa), turǵyn úı nysandaryna jóndeý júrgizý jáne qyzmet kórsetý – 7,9 paıyzǵa (0,4 paıyzdyq tarmaqqa), turǵyn úı arendasy – 7,5 paıyzǵa (0,2 paıyzdyq tarmaqqa) ósken.
Sonda túsingenimiz, ınflıasııa baıaýlap jatyr degeni de shartty túrdegi kórinis bolyp qalady. Shyn máninde qymbatshylyq jalǵasyp jatyr jáne eldiń júzine shynaıy kúlki úıiretin arzanshylyq dáýiriniń aýyly alysta. Ásirese qyzmet kórsetý baǵytyndaǵy qymbatshylyqtyń kúsheıýi ınflıasııanyń baıaýlaý traektorııasyna aı ótken saıyn qaýip tóndirip keledi. Elimizdiń (Úkimettiń) bıylǵa jasap otyrǵan ınflıasııalyq boljamy 7,5-9,5 paıyz deńgeıinde ekeni belgili. 2025 jyly ınflıasııany 5,5-7,5 paıyz deńgeıine túsirgimiz keledi. Alaıda kóktemniń tosynsyı mezgili ekenin de esten shyǵarmaýymyz kerek. Kóktem men jazǵy maýsym dál kúz sekildi anyq qaýip tanytpaǵanymen, oıda-joqta táýekelderdiń týyndap qalýy múmkin ekenin de umytpaımyz. OPEK+ elderiniń munaı óndirisin qysqartýǵa qatysty mindettemeleriniń oryndalýy (ıaǵnı onyń ishinde Qazaqstan da bar), ishki ekonomıkalyq qýat – óndiristik modeldiń jaqsarýy, Teńiz ken ornynyń keńeıýi, ekonomıkalyq jyldyq ósimdi 6 paıyz deńgeıinde ustaı alý mindeti, eksporttyń ulǵaıýy sııaqty aýyr da jaýapty mindetterdi óz deńgeıinde atqarý ınflıasııanyń baıaýlaýyna eleýli úles qospaq.
