Infraqurylym ıgiligi – halyqqa

Bıyl el boıynsha 18 mln sharshy metr turǵyn úı salý jos­parlanyp otyr. Bul – elimiz úshin rekordtyq kórsetkish. Buryn josparlanǵannan 2,5 mıllıonǵa artyq. Turǵyn úı qurylysy – ekonomıkanyń negizgi draıveri, óıtkeni árbir qurylysqa qatysty shaǵyn jáne orta bıznes áleýeti artady. Jumys oryndary ashylyp, qurylys jáne árleý materıaldarynyń óndiris kólemi arta túspek.

«Búginde qyzmet kórsetý sa­lasy kóterilip, ıpotekalyq baǵ­­darlamalarǵa suranys artyp ke­ledi. Prezıdent sol jıyn­da «Otbasy bankiniń» jańa baǵ­dar­lamasy iske qosylǵanyn habarlady. Baǵdarlama osy jyldyń 1 mamyryna jos­par­lanyp otyr. Bul – naryq qara­jaty esebinen iske asyr­ylmaq. Bi­rinshi jyly «Otbasy bank» na­ryqtan 300 mıl­lıard teńge, keıin 8 jyl ishin­de jyl sa­ıyn 200 mıl­lıard teńge tartýdy josparlap otyr. Osy ýaqyt ishinde 68 myń­ǵa jýyq jeńildetilgen nesıe beriledi. Osylaısha, eldegi tur­ǵyn úıge muqtaj azamattarǵa qol­jetimdi nesıe berý artady», deıdi Premer-mınıstrdiń oryn­basary, Ulttyq ekonomıka mınıstri Nurlan Baıbazarov.

Aıtpaqshy, qoǵamda baǵ­dar­lama turǵyn úı quny­nyń kezekti ósýine sebep bolady degen pikir bar. Mınıstrdiń sózinshe, jeńil paıyzdyq mólsherlemeniń paıdasy páter baǵasynyń ósýine ákelip soqpaýy úshin bir jyl­ǵa baǵany belgileý júıesi qaras­tyrylady. Páter baǵasy «Otbasy bankiniń» arnaıy portalynda qoljetimdi turǵyn úıdiń belgili bir pýlynan ǵana berilip, naqty taldanǵan soń bekitiledi.

Naryqtaǵy baǵanyń tu­raq­­tylyǵyn qamtamasyz etý úshin qurylys kompanııala­ry­men res­pýb­l­ıkalyq semınar ótkizilgen. Endi Qazaq­stannyń qurylys salý­shylar qaýymdastyǵy men qurylysshylar odaǵy da óz usynystaryn bermek. Absolıýtti ashyqtyqpen barlyq ótinish berýshi men osy nesıeni alýshylar tizimderin jarııalaý josparlanǵan. Al jyljymaıtyn múliktiń qaıtalama naryǵy týraly aıtar bolsaq, onda «Otbasy bankiniń» jańa baǵdarlamasy boıynsha shamamen 12 myń otbasy baspana alady eken. Eger jyljymaıtyn múlikti satyp alý-satý kóle­mine qarasaq, byltyr ol 370 myń mámileni qurapty. Jos­­parlanǵan qo­symsha kólem búkil naryqtyń sha­mamen 3%-yn­ quraıdy. Sondyqtan úı baǵasynda aı­tarlyqtaı ósý bolmaıdy degen senim bar. Al tabysy tó­men otbasylar úshin bıyl jalǵa beriletin turǵyn úı sa­ny 4 ese artady. Bul úsh­in qosymsha 272 mlrd teńge bólinedi. Ha­lyq­tyń osy toby satyp alý múm­kin­di­gimen jaldamaly bas­panada tura­tyn bolady.

Prezıdenttiń ekinshi bastamasy – transporttyq jelini damytý. Bıyl jalpy kólemin 12 myń shaqyrymǵa deıin jetkize otyryp, qosymsha 2,5 myń shaqyrym avtomobıl jo­lyn salý jáne rekonstrýk­sııa­­laý josparlanyp otyr. Bul – tarıhı maksımým. Nátı­je­sinde, 24 myń ýaqytsha jáne turaqty jumys orny qury­lady. Al respýblıkalyq joldar jelisiniń normatıvtik jaı-kúıiniń sapasy 93%-ǵa, aımaq­tyq joldar sapasy 91%-ǵa deıin artady. 1 trıllıon teń­ge­ge jýyq ınvestısııa tartylyp, ekonomıkamyzǵa jumys isteı­di.

Budan bólek, jalpy uzyn­dyǵy shamamen 1,3 myń sha­qy­rym «Maqtaaral-Darbaza» (152,3 km), «Baqty-Aıagóz» (272 km), Almaty stansasynyń aınalma temirjol jelisi (74 km), «Dostyq-Moıynty» (836 km) temirjol jelilerin salý jobalary jalǵasatyn bolady.

Aqtaý teńiz saýda portynyń ótkizý qabiletin keńeıtý ju­mys­­tary júrgizilip jatyr. Son­daı-aq Quryq portynyń akvatorııa­synda tereńdetý jumystaryn júrgizý jáne porttyń úzdiksiz jumysyn qamtamasyz etý bo­ıynsha ju­mystar júzege asyrylady. Qostanaıda qurǵaq port iske qosylady. Sondaı-aq kóliktiń barlyq túrimen joǵary júk aǵynyn qamtamasyz etý ári tranzıttik dálizderdi damytý úshin logıstıkalyq orta­lyq­tar men qoımalar salynady. Investısııa tartý úshin arnaıy ekonomıkalyq jáne ındýstrııalyq, sondaı-aq sha­ǵyn ónerkásiptik aımaqtarda bar­lyq qajetti ınfraqurylym tartylady. Oǵan shamamen 190 mlrd teńge bólingen.

«О́tken jyly Rıder men Eki­bastuz stansalarynda bol­ǵan jaǵdaıǵa baılanysty Pre­zıdent eldi gazdandyrý men turǵyn úı-kommýnaldyq sha­rýa­shylyǵyn jań­ǵyr­týǵa erek­­she na­zar­ aý­da­ryp otyr. Sala­da­ǵy apat sanyn aza­ı­tý jáne to­zý deń­geıin tó­men­detý úshin ınje­ner­lik jeli­ler­di jańǵyrtý ju­mys­tary jal­ǵasady. Bıyl bar­lyq óńir bo­ıynsha 6,5 myń shaqyrym jelini jańǵyrtý jáne jumys istep turǵan 55 stansany jóndeýge shamamen 650 mlrd teńge ınvestısııa tartý qaras­ty­rylǵan. Eń aldymen «qyzyl aımaq» dep tanylǵan nysandarda jóndeý júrgiziledi. Bul baǵyt­taǵy jumystar byltyr bastal­ǵan bolatyn. Sonymen qatar bıyl respýblıka boıyn­sha 87 eldi mekendi gazdandyrý arqyly 300 myńnan astam aza­mat «kógildir otynǵa» qol jetkizedi. Bul jumys ta bas­talyp ketti. Úkimet 195 mlrd teńge qarastyrdy. 1 796 shaqyrym gaz tasymaldaý júıe­sin jańǵyrtý jáne salý Astana men Shymkent qa­la­sy, sondaı-aq Aqmola, Aq­tóbe, Almaty, Atyraý, Jam­byl, Jetisý, Batys Qazaq­stan, Qaraǵandy, Qos­tanaı, Qy­zyl­orda, Mań­ǵys­taý, Túrkistan jáne Ulytaý oblys­taryn qam­tı­dy», deıdi N.Baı­ba­zarov.

Aıta ketý qajet, halyq úshin tarıf júktemesin tómen­de­­tý úshin «qyzyl aımaqta» ­or­na­­lasqan ınfraqury­^­lym­dy jań­­ǵyrtý maqsatynda «Qa­­zaq­­­stannyń Damý Banki» men bas­qa da damý ınstıtýttary arqy­ly qarjylandyrý máselesi qaras­ty­rylyp jatqan kórinedi. Tutastaı alǵanda, tarıftik saıasatty tutynýshylarǵa júkteme mınımaldy bolatyndaı etip qurý jumysy júrgizilip jatyr. Sondaı-aq halyqtyń osal toptary turǵyn úı kómegi tetigi arqyly tarıfterdiń ózgerýinen qorǵalatyn bolady. Ol úshin kommýnaldyq shyǵyndary otbasy kirisiniń 10 paıyzynan asatyn azamattar jergilikti atqarýshy organdarǵa habarlasýy qajet. Qazir bul úderisti sıfr­landyrý jumystary bas­ta­­lyp ketti, sondyqtan muqtaj tu­tynýshylar avtomatty túrde ótemaqy alady.

Ulttyq ekonomıka mınıstr­ligi bergen málimet boıynsha, barlyq kommýnaldyq qyz­met­ke qoıylatyn tarıf pen baǵa­nyń ózindik quny qyz­met­ker (elektrık, monter, sle­sar, ot jaǵýshy jáne t.b.) ja­laqysynyń ósýi, eko­no­mı­kanyń rettelmeıtin sek­tor­la­ryndaǵy materıal­dar men shıkizat baǵasy, stra­te­gııa­lyq taýar (gaz, kómir, elektr energııasy jáne t. b.) qunynyń ósýi kóptegen faktordy eskere otyryp qalyptastyrylady.

Sondaı-aq ataýly áleý­met­tik kómek alýshylardy qol­daýǵa gazben jabdyqtaý qyz­met­terine tarıftiń jekelegen tarmaǵy kózdelgen. Ondaǵy tarıf kádimgi tutynýshylarǵa qaraǵanda 20%-ǵa tómen. Osy tetikti iske asyrý bastalǵannan beri shamamen 177 myń tuty­ný­shy tómendetilgen baǵamen qyzmet alypty.

Jalpy, «Tarıfti ınves­tı­sııaǵa aıyrbastaý» baǵdar­la­masyn júzege asyrý 2029 jylǵa qaraı kommýnaldyq ın­fra­­qurylymdy jańǵyrtýǵa sha­mamen 3 trıllıon teńge tartýǵa jáne qoldanystaǵy tozýdy 20%-ǵa azaıtýǵa múmkindik beredi degen boljam bar.

«Bul jerde aıtylǵan ju­mys­tardyń barlyǵy el bıýd­je­tine nemese ulttyq qorǵa úlken salmaq túsirmeı me degen suraq týatyny zańdylyq. Ras, josparlanǵan sharalardyń bar­lyǵy qarjylandyrý kózi­men qamtamasyz etiledi. Esep­teý jumystary júrip, jan-jaqty taldaý jasalady. Min­detterdi iske asyrý re­spýb­lı­kalyq bıýdjettiń tıim­siz shyǵystaryn qysqartý, jergilikti bıýdjetterdiń kiris bóligin ulǵaıtý, «Samuryq-Qazyna» AQ qory men «Báı­terek» holdınginiń rezervterin tar­tý, sondaı-aq jeke jáne tikeleı sheteldik ınvestısııalar esebinen júzege asyrylatyn bolady», deıdi Ulttyq ekonomıka mınıstri N.Baıbazarov.