Baýyrsaq kerek, baýyrsaq!

Qazaq janynyń, ult qa­­sıetiniń aıǵaǵy kúı óneriniń sýre­tin kó­rip, sezimin sýrettep jyrlaǵan aqyn kóp emes. Ketbuǵanyń kúı sar­natqanynan uly Joshynyń ólimin bilgen qahandaı kúıdi ká­dim­gideı tápsirlep túsinip qana qoımaı, áýennen alǵan alapat áse­ri­nen bálkim odan da zor týyndy qashap shyǵý degenińiz, Ulyqbek Esdáýletshe aıtsaq, «Shekspırdiń qalamdasynyń» qolynan ǵana kel­se kerek. «Qurmanǵazy» poemasyn­daı aýqy­­­my keń, aryny kúshti, sony­sy­na qaraı qazaqtyń kúı óne­rinen bir kem soqpaıtyn kóre­gen oı, kemeńger sezimder tun­dyr­ǵan keń kólemdi shoqtyqty týyn­dy­larǵa ult ádebıeti qashanda zárý. Onyń «Kóbik shashqan» atty bó­limindegi shýmaqtarǵa tańda­nyp,­ súısinbegen oqyrman kemde-kem shyǵar. «Qurmanǵazy «Kóbik shashqan» kúıin shyǵarǵanda dál mundaı ǵalamat qubylysty kór­di me, kórmedi me – ol arasy alma­ǵaıyp. Eger kórgen bolsa, aqyn aıtyp otyrǵan adamnyń záre-qutyn alatyn osy kórinisten artyq bol­maǵan shyǵar», dep jazypty Qa­dyr­ Myrzalıev. Aıtqandaı-aq qoı!

Byltyr ǵoı deımin, jazýshy Muhtar Maǵaýın baýyrsaq týraly shaǵyn ǵana maqala ja­rııalady. «Esebi, búgingi baýyr­saqtyń kem degende jıyrma ǵa­syr­lyq ǵumyry bar. Arǵy baba­larymyzdan bastap, eki myń jyl boıy baýyrsaq jep kele­miz. Shynynda da tańǵalarlyq, súıinishti jaǵdaıat. Endeshe, keıingi bir aqyldy balalar usynyp otyr­ǵandaı, Baýyrsaq kúnin toı­lamasqa nemene?» degen jazýshy Baýyrsaq kúnin belgileýdi usynǵan jastardyń bastamasyna qoldaý bildirdi. Endi munyń ne­gizi bolýy kerek qoı. Qazaqtyń qasterli dámin áıgileıtin us­tyny degende, áýeli Hamıt Erǵalıevtiń «Baýyrsaq» atty jyry menmundalaıdy. Taǵdyr maıdanynan shyńdalyp shyqqan aqyn muny tym ertede jyrlap ketkeniniń ózi súıinish. Eshbir jasandylyqsyz, ómirdiń ózinen alynǵan jáne qazaq turmysynan qalyptalǵan mundaı klassıkalyq óleń úlgi­sine eleń etpeý... árıne, qas nadandyq bolar edi-aý.

«Esime qaıtyp ene almas

Jeldi kún ıakı tymyq kún.

Qaı sátte anam eń alǵash

Baýyrsaq berdi?.. Umyttym.

Álde ony jaqyn týystan

Ákelgen ashtyq – aýyr shaq?..

Áıteýir tıtteı ýystan

Shyǵarmaı jedim baýyrsaq»,

dep bastalatyn óleńge áser­lenbeıtin qazaq joq shyǵar. Esińe shyjyldap maıǵa pis­ken qyzyl shyraıly ystyq baýyrsaqty balqaımaqqa shylap jegen bala­lyǵyń ǵana túse me? «Álde ony jaqyn týystan ákelgen – ashtyq, aýyr shaq» degende, ulttyń ótken joly, aýyr taǵdyry oralady oıǵa. Qazaqtyń ulttyq dámi baýyrsaǵyn aıtyp otyryp kúndelikti ómirdiń kórkem sýretin de, ulttyń júrip ótken jolynyń aýyrtpalyqtaryn da ashyp bergen aqyn.

«Eı, jurtym!.. Eger osy biz

Bir dámge týra baǵynsaq…

Shańyraq, oshaq, mosymyz

Moıyndap kelgen baýyrsaq!..

Aqshaly ıakı maldy – men…

Alaqan jaısa nemerem.

Basqadan buryn, aldymen

Baýyrsaq bermeı ne berem!?

Basyńnan óter kalendar –

Júdeý shaq álde táýir shaq!

Bári bir! Sen bar – álem bar,

Baýyrsaq kerek!.. Baýyrsaq!»

depti Hamań. О́mirlik kórkem sýret te, júz jylǵy, myń jylǵy ótken eski ómir de, sýymas sezim men ómirsheń oı da osy óleńde tur. «Shańyraq, oshaq, mosymyz moıyndap kelgen baýyrsaq...» degende aqyn balasynyń qolyndaǵy baýyrsaqty emes, ulttyń qadirli dámin aıtyp turǵany sezilmeı me? Osyndaǵy shańyraq, oshaq, mosy – ejelgi qazaqtyń ómiri men turmysynyń keıpi emeı ne?! Bul úsheýin aıtsa eske birden kıiz úı, onyń ishindegi múlik pen jıhaz, dastarqan jaǵalap júrgen qazaq balasynyń qolyndaǵy baýyrsaq orala ketedi. Sondyqtan «Baýyr­saq kerek, baýyrsaq!».