Qumshaǵyldaǵy qıǵashtyqtar

Ákimdik áńgimeni ashyq aıtýdan nege taısalady? Qumshaǵyl – Taraz qalasynyń irgesinde qaq ortasynan temirjol ótip, ekige bólinip jatqan aýyl. Irgede usaq tas alatyn úlken karer bolǵandyqtan, eldi meken osylaı atalyp ketse kerek. Qumshaǵyldyń Jambyl aýdanynan bólinip, Taraz qalasynyń quramyna kirgenine nebári úsh-tórt jyl boldy. Árıne, shekarasyn ózgertip, qanatynyń astyna alǵan shahar basshylyǵy az ýaqytta bul aýyldyń bar máselesin sheship, shamshyraǵyn jarqyratyp jaǵyp jibermeıtini anyq. Áıtse de «Basymyzǵa baq ornatsyn demeımiz, biraq bizdi qala basshylyǵynyń osy eldi mekenge degen enjarlyǵy qynjyltady. Sońǵy jyldarda ákimdik­tiń osy aýyldyń máselesin sheshýge degen yqylas, umtylysyn baıqaı almadyq», deıdi qumshaǵyldyqtar. «Qalamen qoıyndasyp jatsa da Qumshaǵylda áli kúnge tabıǵı gaz máselesi sheshilmegen. M.Dýlatov, Q.Rysqulbekov, Jeltoqsan, S.Seıfýl­lın kó­she­leriniń birneshe burylystary jóndeý kórmegenine talaı jyldyń júzi boldy. Asfalt tóselmegen, jań­byr, qar jaý­ǵanda kóshemiz belýardan bat­paq bolyp ketedi. Kósheler ja­ryqtandyrylmaǵandyqtan, túnde munda adam júrýge qorqady. Balalar oınap, asyr salatyn, shaǵyn fýtbol oınaıtyn, jalpy sport alańdary joq. Qudaı-aý, qazir mundaı alańdar qala túgili aýdandarda salynyp jatyr emes pe? Al Qumshaǵyl mun­daı jaqsylyqtardan qur qal­ǵan. Eń bolmasa, boks neme­se kúres seksııa­sy ashylsa eken. №19 mekteptiń aldyndaǵy úl­ken kóshemen kólikter qatty jyl­damdyqpen júredi. Balalardyń qaýipsizdigi úshin eshqandaı sharalar qaras­tyrylmaǵan. Qumshaǵylda bir kezderi mádenıet úıi bolǵan. El mereke-jıyndarda osy klýbta bas qosyp, konsert kórip, arqa-jarqa bolyp jatatyn. Qazir ol ǵımarattyń orny da joq. Bir kásipkerler buzyp, kirpishine deıin tasyp áketken. Endi sol mádenıet úıiniń qajettiligi kún saıyn bilinýde. Bálkim, sol kásipkerlerdi qaıtadan sondaı ǵımarat salyp berýge májbúrleý kerek shyǵar. Áı, qaıdam... Aýyz sý qubyry júrdi, biraq keıbir kóshelerde, naqtyraq aıtsaq, Seıfýllın kóshesiniń keıbir burylysyndaǵy eski qubyrlar aýystyrylmady. Aıtyp edik, eshkim qulaq aspady. Osynyń kesirinen 20-dan astam úı eski qu­byrdan sý iship otyr. Qumshaǵylda qoqys tas­taıtyn arnaýly jáshikter, konteınerler joq. Aýyldyń irgesindegi munaı bazasynyń janynan taǵy da osy salaǵa qatysty qurylystar júrip jatyr. Bul bazanyń aýylǵa jaqyn ornalasýy tym qaýipti emes pe?» deıdi Qumshaǵyl aýylynyń Dýlatov, Rysqulbekov, Jel­toqsan, Seıfýllın kóshe­le­riniń turǵyndary. Olar bul aıtqandaryn qaǵazǵa da túsirgen eken, bas-aıaǵy 161 adam qol qoıypty. Árıne, bir qaraǵanda, bul – úlken qalaǵa jaqyn ornalasqan aýyldardyń kóbisiniń basynda bar másele. Biraq, kóbisinde bar eken dep, buǵan enjar qaraýǵa taǵy bolmaıdy. Bul turǵyndar «úıime kómir túsirip ber», bolmasa «oshaǵyma ot jaǵyp ber» dep jeke basynyń problemasyn aıtyp otyrǵan joq. Jandaryna batyp, kún saıyn azabyn tartyp júrgen soń, el bolyp jınalyp ortaq máseleni aıtyp otyr. Qumshaǵyldyń basyndaǵy máselelerdi qaǵazǵa túsirip jáne 161 turǵyn qol qoıǵan hat­tyń kóshirmesin Taraz qalalyq ákimdigine joldap, máseleniń aq-qarasyn aıyryp berýdi ótindik. Obaly ne kerek, kóp uzamaı-aq, qalalyq ákimdiktiń eki bóliminen jaýap hat keldi. Mádenıet jáne tilderdi damytý bóliminiń basshysy M. Jınaqbaeva óz hatynda Qumshaǵylda túrli má­denı is-sharalardyń uıym­das­tyrylǵanyn tizbekteı kele, jylt etkizip aýyldan kitaphana fılıaly ashylǵanyn aıta ketipti. Al mádenıet úıin salý ázirge josparda joq eken. Sondaı-aq, ákimdiktiń turǵyn úı-kom­mýnaldyq sharýashylyq, jolaý­shylar kóligi jáne avtomobıl joldary bóliminiń basshysy K. Demetbaev qysqa ǵana jaýabynda bıyl B. Momyshuly men sý munarasyna deıingi kóshege ortasha jóndeý jumystary júrgizilgenin aıtýmen shektelipti. Osymen, bitti. Shynynda, osy eki hattan-aq Qumshaǵyldyń aldaǵy ýaqytta da «shekesi» qyza qoımaıtynyn anyq baıqaısyz. «Byltyr bıtým zaýytynyń tútini biraz daý bolyp, aýylǵa Taraz qalasynyń ákimi arnaıy kelgen. Sonda «Qumshaǵylǵa 2015 jyly tabıǵı gaz tartylady» dep aıtyp edi, sonda ótirik bolǵany ma?» dep ań-tań bolyp otyr aýyl turǵyndary. Rasynda, jaýap hattardyń ishinde tabıǵı gaz qashan keledi, jol qashan jóndeledi, sport alańdary, mádenıet úıi qashan salynady, jalpy josparda bar ma, bul týraly eshqandaı derek joq. Shynyn aıtý kerek, bizdiń ákim­derge ashyqtyq, batyldyq jetis­peıdi. Áıtpese, Taraz qala­synyń ákimdigi óti jarylyp ketse de «Qumshaǵylǵa kelesi jyly gaz kelmeıdi, jol jóndelmeıdi, basqa da tirlikter atqarylmaıdy, biraq, ol jumystar pálen jylǵa jos­parlanǵan, sol kezde jasalady» dep áńgimeni ashyq aıtyp, málimettiń bárin jaıyp salýdan nege qorqady? Jasyryp-japqannan el tynyshtalyp, daý kótermeı basylyp qalady dep oılaı ma? Eń bolmaǵanda, el tilep, surap júrgen dúnıeleri qashan qoldaryna tıedi, eki jyl, bálkim, bes jyl, áıteýir, qashan ıgiligin kóretinderin bilip júrgeni durys emes pe? Jasyryp-jabýdan keıin jurt naqty jaǵdaıdy bilmeı, ártúrli alyp-qashpa sózderge jol beredi. Al osyny Taraz qalasynyń ákimi Nurjan Kalenderovtiń qol astyndaǵy qyzmetkerleri túsine me? Shynyn aıtý kerek, shahar basshylyǵynyń shala-sharpy jaýap bergen hattaryna túsingen de joqpyz, qanaǵattanǵan da joqpyz. Osyǵan qarap, Qumshaǵyldyń máselesine qulaq asatyn basshy ázirge bolmaı tur dep oı túıýge bolatyndaı. Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan». Jambyl oblysy.