«Qazir Jaıyq ózenimen aǵyp keletin tasqyn sýdyń kóp mólsheri Atyraý oblysynyń aýmaǵyna kirdi. Kún saıyn Inder, Mahambet aýdandary men Atyraý qalasyndaǵy gıdrobeketterde sý deńgeıiniń kóterilý kórsetkishi tirkelip otyr. Inder jáne Mahambet aýdanynda sý deńgeıi qaýipti shekten asyp ketti. Biraq ózen jaǵalaýynda salynǵan bóget eldi mekenderdi sý basý qaýpinen qorǵap tur», dedi J.Bısembıev.
Ákim orynbasarynyń aıtýyna qaraǵanda, Atyraý qalasynda Jaıyq ózeniniń jaǵalaýyna 250 shaqyrymnan asa bóget turǵyzylǵan. Degenmen shahar mańyndaǵy Besikti, Almaly, Talǵaırań, Aqjar, Aqsaı eldi mekenderi sý basý qaýpi basym aýmaqta qalyp otyr. Osyǵan baılanysty Jaıyq ózeniniń jaǵalaýyndaǵy qaýipti ýchaskelerde táýlik boıy kezekshilik uıymdastyrylyp tur. Máselen, Mahambet aýdanynda osyndaı kezekshiler úshin 40 beket ashylǵan. Onyń ishinde Mahambet aýlynda ár 300 metr saıyn qoıylǵan 27 beket bar. Al Taldykól aýlyndaǵy bekettiń aralyǵy – 500 metr. Saraıshyq aýlynda 200 metr saıyn 8 beket qoıylǵan.
О́zendegi tasqyn sý Saryózek kanalynyń keı tusyn jaryp ketti. Atyraý qalasynyń ákimi Shákir Keıkınniń aıtýynsha, Saryózek eldi mekenindegi sharýa qojalyǵynyń ıeleri habar bergen.
«Saryózek kanaly boıyndaǵy bógettiń úsh metrdeı aýmaǵyn sý jaryp ketkeni anyqtaldy. Soǵan baılanysty qalalyq ákimdik pen «Arnaýly avtobaza» JShS-dan 15 adam kanaldyń sý jyrǵan bóligin qalpyna keltirý jumysyn júrgizdi. Bógetti nyǵaıtý úshin qum toltyrylǵan 1 tonnalyq 60 jáne 50 kg 100 qapshyq tóseldi. Bul jumys 2 saǵatta aıaqtaldy. Osyndaı qaýiptiń aldyn alý úshin arnaıy top táýlik boıy kezekshilik atqarady», dedi Sh.Keıkın.
Qazir tasqyn sý Atyraý – Oral trassasynan aýyldarǵa baratyn joldyń eki janyna jaıyla bastady. Mahambet aýdanynyń ákimi Qaırat Nurlybaevtyń aıtýynsha, osyndaı sebepten Taldykól aýlynyń turǵyndaryn evakýasııalaý bastaldy.
«Tasqyn sýdyń aýylǵa kiretin joldy basý qaýpine baılanysty Taldykól aýlynyń turǵyndaryn aldyn ala qaýipsiz aýmaqqa evakýasııalaý týraly sheshim qabyldandy. Birinshi kezekte júkti áıelder, balalar men zeınet jasyndaǵy qarııalardy kóshirý uıǵaryldy. Al aýyr naýqastar oblystyq densaýlyq saqtaý basqarmasy ázirlegen algorıtm boıynsha evakýasııalanady. Turǵyndardy ýaqytsha qonystandyrý úshin Atyraý qalasyndaǵy APEC joǵary kolledjinde jáne «Dana» qonaqúıinde evakýasııalyq pýnktter daıyndaldy», dedi Q.Nurlybaev.
Beıbarys aýyldyq okrýgindegi Taldykól aýlynda 221 úı, 1 215 turǵyn bar. Aýyl turǵyndaryna erikti kóshý usynyldy. Buǵan kelisim bergen turǵyndardy evakýasııalaýǵa 25 oryndyq 4 avtobýs, 12 orny bar 2 GAZel avtokóligi men 30 qyzmetker bólingen. Osy aýyldan 158 turǵyn Atyraý qalasyna jetkizilip, APEC joǵary kolledjindegi evakýasııa pýnktine ornalastyryldy. Onyń ishinde 91 bala, 5 stýdent, 55 qarııa, 3 júkti áıel jáne 4 múmkindigi shekteýli adam bar. Týystarynyń úıine ornalasqan turǵyndardyń sany – 245 adam. Olar ózderimen birge 143 balasyn ala ketken.
Taldykól aýlynan evakýasııalanǵan turǵynnyń biri – Aıǵanym Qarasaeva. Qazir onyń qasynda 83 jastaǵy enesi men úsh balasy bar.
«Biz keshki saǵat 18.00 shamasynda kelip ornalastyq. Bárimizdi medısınalyq tekserýden ótkizdi. Munda úıdegideı emes, biraq balalardyń qaýipsizdigi qymbat qoı», dedi A.Qarasaeva.
Aýyldyń jigitteri mekenin tastap ketken joq. О́ıtkeni olar aýyldy tasqyn sýdan qorǵaý úshin qalǵan. Qazir bul aýylda tasqyn sýǵa qarsy jumysqa tótenshe jaǵdaılar salasynyń 107 qyzmetkeri, 28 áskerı qyzmetshi jumylǵan. Arnaıy 9 tehnıka bar.
Tasqyn sýdan Saraıshyq aýlyna da qaýip tóndi. О́ıtkeni arheologııalyq qazba orny mańynda salynǵan bóget astynda qalǵan burynǵy jerasty qubyry bolǵan tus jarylǵan. Bóget boıynda túngi kezekshilikte júrgen turǵyndar aýylǵa tóngen qaýip jóninde dabyl qaqty. Oqıǵa ornyna aýyl turǵyndary, Mahambet aýdanynyń ákimi bastaǵan jergilikti atqarýshy organnyń ókilderi jedel jetti. Tasqyn sýdy bógeý úshin 11 tehnıka tartylyp, bóget janyna topyraq tógildi. Osylaısha, 2 972 adam meken etken 506 tútini, oǵan qosa ortaǵasyrlyq tarıhı qalashyǵy bar Saraıshyq aýlyna tóngen qaýip seıildi. Bul aýyldy tasqyn sýdan qorǵaý úshin 13,6 shaqyrym bóget salynǵan. Onyń 5,4 shaqyrymy – qaıta jańǵyrtylǵan qoldanystaǵy eski bóget. Al 8,2 shaqyrymy jańadan soǵylǵan.
Atyraý oblystyq jedel shtabtyń aqparatyna súıensek, qazir tasqynǵa qarsy kúres is-sharasyna 5 430 adam tartylǵan. Onyń ishinde tótenshe jaǵdaı departamentterinen – 898, Qorǵanys mınıstrliginen – 1 468, Ulttyq ulan gvardııasynan – 285, Shekara qyzmetinen 45 sarbaz jáne 511 polısııa qyzmetkeri bar. Olar Atyraý qalasynda, Inder, Mahambet jáne Qurmanǵazy aýdandaryndaǵy jaǵalaýdaǵy bógetti nyǵaıtýǵa atsalysyp júr. Sondaı-aq 548 arnaıy tehnıka, 132 sý sorý qurylǵysy, 31 qaıyq, 3 tikushaq tartylǵan.
Qazir Jaıyq ózenindegi sý laılandy. О́zen betinde aǵash qaldyqtary, ózge de qoqystar qalqyp júr. Osyǵan baılanysty atyraýlyqtardy aýyzsýdyń tazalyǵy alańdatyp otyr.
«Atyraý oblysy Sý Arnasy» KMK bas tehnologi Jámıla Isaǵalıevanyń aıtýynsha, kásiporyn ıeliginde Jaıyq ózeninen alynǵan sýdy tazartatyn tórt arnaıy stansa bar. Onyń árqaısysynda táýligine 30 myń tekshe metr sý tazartylady. Qazir bul stansalarda sý tazartýǵa qoldanylatyn 14 tonna reagent bar. Bul – úsh aıǵa jetetin qor.
«Jaıyq ózeninen alynǵan sýdy tazartý, súzgiden ótkizý sekildi jumystar toqtamaıdy. Biz osy kezge deıin Atyraý qalasy men onyń mańyndaǵy eldi mekenderdegi, Maqat aýdanyndaǵy Maqat jáne Dossor kentterindegi turǵyndardy taza aýyzsýmen úzdiksiz qamtamasyz etip otyrmyz. Osy jumysty odan ári jalǵastyra beremiz», deıdi J.Isaǵalıeva.
Keshe Atyraý – Oral trassasynyń Jalǵansaı aýly tusyndaǵy 56-shaqyrymy ýaqytsha jabyldy. О́ıtkeni joldy tasqyn sý basý qaýpi týyndap otyr. Joldyń bul bóligi Mahambet aýdanynyń aýmaǵynda ornalasqan.
Inder aýdanynyń ákimi Daryn Shamuratovtyń aıtýynsha, Atyraý – Oral trassasynan Inderbor kentine baratyn 7 shaqyrym joldy qalpyna keltirý bastaldy. Bul joldy 13 mamyrda Jaıyq ózeninen saıǵa quıylǵan tasqyn sý shaıyp ketken edi. Endi atalǵan jol qalpyna keltirilgenshe, Kóktoǵaı, О́rlik, Esbol, Eltaı, Yntymaq, Aqqala aýyldarynyń turǵyndary aýdan ortalyǵy Inderbor kentine qaıyqpen qatynaıtyn boldy.
Atyraý oblysy
