Ulttyq Quryltaı jumysy qalaı júrgiziledi?
Eń aldymen Erlan Tynymbaıuly Ulttyq quryltaıdyń mańyzdylyǵyna toqtaldy. Máselen, bıylǵy Quryltaıǵa deıin jyl basynda 4 jumys seksııasynyń otyrysy ótken. Iаǵnı, Memleket basshysynyń quryltaı otyrystarynda kótergen bastamalarynyń oryndalý barysyn taldaý, quryltaı músheleri usnystarynyń oryndalýyn baqylaý, jıyn músheleriniń jańa bastamalary men usynystaryn qarastyrý syndy máseleler aldyn ala naqtylanady. Al 14 naýryz kúni Ulttyq quryltaı jumys seksııalarynyń otyrystary salalyq mınıstrlerdiń qatysýymen ótkizildi. Bul ár salaǵa qatysty máselelerdi jurt aldyna shyǵaryp talqylaýǵa múmkindik beredi. Eń mańyzdy jıyn - Ulttyq quryltaıdyń negizgi otyrysy 15 naýryz kúni bastaldy. Jıynda Memleket basshysy men quryltaı músheleri sóz sóıledi. Bul otyrysqa 4 jumys seksııasynyń ókilderi de qatysyp, Quryltaı hatshylyǵyna qańtar-naýryz aılarynda aıtylǵan usynystardy taldaý, bastamalar paketin jasaqtaý jáne naýryz-sáýir aıyndaǵy Prezıdent bastamalaryn júzege asyrý, sondaı-aq quryltaı músheleriniń usynystaryn qaraý josparyn ázirlep, iske asýyn qadaǵalaý tapsyrylǵan bolatyn.
Ne aıtyldy, ne oryndaldy?
Erlan Qarın Ulttyq quryltaı otyrysynda kóterilgen bastamalardy júzege asyrý jónindegi zań jobalarynyń algorıtmi usynylǵanyn atap ótti.
«Quryltaıdan keıin úsh zańnamaǵa qol qoıyldy. Olar - áıelderdiń quqyqtary men balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý máseleleri jónindegi túzetýler, shegýge kelmeıtin temeki ónimderi men veıpterge tyıym salý jónindegi túzetýler, memlekettik nagradalar týraly túzetýler. Sonymen qatar Oıyn bıznesi, lotereıa qyzmeti jáne lýdomanııa máseleleri jónindegi túzetýler, esirtki óndirýshileri men tasymaldaýshylardyń jaýapkershiligin saralaý jónindegi túzetýler qazirgi tańda májilistiń birinshi oqylymynda. Al vandalızm jáne tabıǵı obektilerdi qorǵaý jónindegi túzetýler, onomastıka máseleleri týraly túzetýler, arheologııa salasyndaǵy túzetýler syndy zań jobalary ázirlenýde» deıdi E.Qarın.
Ulttyq quryltaıda aıtylyp, júzege asqan aýqymdy bastamalar
Ulttyq quryltaıda aıtylyp, júzege asqan mańyzdy bastamalar bar. Onyń biri Shyǵys Qazaqstan oblysy men Abaı oblysynda jańa aýdandar qurylýy boldy. Al 2024 jyldyń 15 sáýirinde, qoǵamdyq ómirge úlken jańalyq ákelgen mańyzdy sheshim qabyldandy.
«Ol - áıelderdiń quqyqtary men balalardyń qaýipsizdigin qamtamasyz etý jónindegi zań. Elimizde beleń alǵan otbasylyq zorlyq-zombylyqqa qatysty bul bastamaǵa kópshilik oń kózqarasta ekenin aıta ketken jón. Sondaı-aq quryltaı aıasynda balalardyń bolashaǵyna qatysty mańyzdy sheshimderdi biri – jasóspirimder men jastar arasynda elektrondy temeki men veıp tutyný máselesi de kóterilgen. Jaqynda osy temekini/veıpti tutynýdyń aldyn alý jónindegi 2023-2025 jyldarǵa arnalǵan jol kartasy qabyldandy. Al 2024 jyldyń 19 sáýirinde veıpterdi ákelýge, óndirýge, satýǵa jáne taratýǵa tolyq tyıym salatyn zańǵa qol qoıyldy. Al kóp uzamaı, 2024 jyldyń 26 sáýirinde Prezıdent Memlekettik nagradalar týraly túzetýlerge qol qoıyp, jańa zań kúshine endi. Odan bólek, birneshe mańyzdy másele boıynsha jospar bekitildi. Olar: jastar saıasaty tujyrymdamasy aıasynda jas kásipkerlerge jyldyq 2,5% jeńildikpen kredıt berý; Qoǵamda eńbek qundylyǵy ıdeologııasyn nasıhattaý jónindegi 2023 – 2025 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospary; Qazaqstannyń Aqparattyq doktrınasyn iske asyrý jónindegi 2023-2025 jyldarǵa arnalǵan is-qımyl jospary; Qazaqstan Respýblıkasynyń nashaqorlyqqa jáne esirtki bıznesine qarsy kúres jónindegi 2023-2025 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospary; Al lýdomanııaǵa qarsy kúres týraly zań Parlament Májilisiniń birinshi oqylymynda maquldandy», dedi Memlekettik keńesshi.
Al osy quryltaıda kóterilip, keıinnen iske asqan bastamalardyń biri - «Áziret Sultan» memlekettik tarıhı-mádenı mýzeı-qoryǵyna «Ulttyq» mártebe berilip, elimizde «Qazaqstannyń halyq jazýshysy» ataǵy qaıtarylǵany da aýyz toltyryp aıtarlyq nátıje.
Aıta keteıik, Memlekettik keńesshi Erlan Qarın jyl sońyna deıin qabyldanatyn toǵyz zańnyń qaı-qaısysy da mańyzdy ekenin eskertti.
Caıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn tolyq aqtaý jónindegi memlekettik komıssııanyń jumysy
Memlekettik komıssııa Prezıdent Q.Toqaevtyń 2020 jylǵy 24 qarashadaǵy Jarlyǵyna sáıkes qurylǵan bolatyn. Erlan Qarın basty maqsat – XX ǵasyrdyń 20-50 jyldaryndaǵy saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý jónindegi zertteý-izdeý, jınaqtaý-taldaý jumysyn keshendi ári júıeli túrde júrgizý ekenin aıtady.
«Elimizdiń barlyq aımaǵynda saıası qýǵyn-súrgin qurbandaryn aqtaý jónindegi jergilikti komıssııalar quryldy. Memlekettik komıssııa quramynda 425 ǵalym, zertteýshi men sarapshy eńbek etti, onyń 260-tan astamy aımaqtyq komıssııanyń quramynda boldy. Eldiń barlyq aımaǵyndaǵy 60-tan astam memlekettik jáne vedomstvolyq arhıvtegi materıaldar zertteldi. 2,6 mıllıonnan astam qujat pen materıaldan qupııa belgisi alynyp tastaldy. Saıası qýǵyn-súrginge ushyraǵan 311 myńnan astam adam aqtaldy. Zertteý nátıjesin ǵylymı turǵyda rásimdeý úshin Memlekettik komıssııa materıaldarynyń 72 tomnan turatyn jınaǵy bir serııamen baspaǵa daıyndaldy. Aldaǵy ýaqytta saıası qýǵyn-súrginge qatysty zertteý jumysyn Prezıdent tapsyrmasymen qurylǵan XX ǵasyrdaǵy saıası qýǵyn-súrgin materıaldaryn zerdeleý ortalyǵy jalǵastyrady», dedi Memlekettik keńesshi.
Aıta keteıik, 2 jyl ishinde osy Ortalyqqa repressııa qurbandaryna qatysty 688 myńnan astam is jáne 48 myńǵa jýyq esepke alý kartochkasy berilgen.
«Qazaqstan tarıhy: ejelgi dáýirden búginge deıin»: akademııalyq basylym jaryq kórdi
7 tomdyqty ázirleý týraly bastama Prezıdenttiń «Táýelsizdik bárinen qymbat» atty maqalasynda kóterilgen edi. Kóp uzamaı jobaǵa 5 ǵylymı ınstıtýt pen elimizdiń 250-den astam, sheteldiń 60-tan astam tarıhshy ǵalymy jumyldyrylǵan. Kóptomdyqqa 40-tan astam arheologııalyq zertteý materıaldary men tarıh, arheologııa, etnografııa baǵytyndaǵy 300-ge jýyq basylym enedi. Akademııalyq basylymdy daıyndaý barysynda halyqaralyq forýmdarda, ǵylymı konferensııalarda, dóńgelek ústelder men ádistemelik semınarlarda seksııalar ótkizildi. Erlan Tynymbaıuly osy sharalardyń aıasynda ǵylymı zertteýlerdiń nátıjeleri tekserilip, ǵalymdardan, sarapshylar men mamandardan usynystar alynǵanyn atap ótti.
QR IýNESKO men ISESKO isteri jónindegi ulttyq komıssııanyń jumysy
2023 jyly IýNESKO-nyń Bas dırektory Odre Azýle keıingi 10 jylda alǵash ret Qazaqstanǵa sapar jasady. Memleket basshylyǵynyń sheshimimen Parıjde Qazaqstan Respýblıkasynyń IýNESKO janyndaǵy Turaqty ókildigi qaıta ashylǵan bolatyn. IýNESKO-nyń Almatydaǵy klasterlik bıýrosy uıymnyń Aımaqtyq kópsalaly keńsesi retinde qaıta quryldy. Aıta keteıik, bul Almatydaǵy keńseniń aımaqtyń 7 elin úılestirýine múmkindik beredi. Olar: Qazaqstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan, Túrikmenstan, Aýǵanstan, Pákistan jáne Iran elderi.
«2023 jyly Altyn-Emel Ulttyq parki men Barsakelmes qoryǵy «Turannyń qysqy sýyq shólderi» atty transulttyq nomınasııasynyń quramdas bóligi retinde IýNESKO-nyń dúnıejúzilik mura tizimine endi. Mańǵystaýdaǵy Ústirt qoryǵy men jerasty meshitterin IýNESKO-nyń mádenı jáne tabıǵı murasy tizimine engizý daıyndyǵy júrip jatyr. Jumystyń mańyzdy nátıjesiniń biri – Qazaqstannyń IýNESKO-nyń dúnıejúzilik mura komıtetiniń 2023-2027 jyldardaǵy múshesi bop saılanýy», deıdi Erlan Qarın.
QR Prezıdenti janyndaǵy jastar saıasaty jónindegi keńes
2022 jyly Jastar saıasaty jónindegi keńestiń quramy men jumys tártibi tolyq jańartyldy. «Memlekettik jastar saıasaty týraly» Zańǵa tujyrymdamalyq túzetýler engizilip edi. Erlan Qarın memlekettik jastar saıasatynyń 2023-2029 jyldarǵa arnalǵan tujyrymdamasy bekitilgenin alǵa tartty. Onyń aıtýynsha, Keńes músheleri «Qazaqstan jastary» Ulttyq baıandamasynyń daıyndyǵyna qatysady. Qazaqstan Respýblıkasynda nashaqorlyqqa jáne esirtki bıznesine qarsy kúrestiń 2023 – 2025 jyldarǵa arnalǵan keshendi jospary bekitilgen. Sondaı-aı, Memlekettik keńesshi zańsyz oıyn bıznesi men lýdomanııaǵa qarsy is-qımyl jónindegi Keshendi jospar daıyndalyp jatqanyn da atap ótti.
