Shámshi men shabyt

Týǵan halqyn án besigine, vals yrǵaǵyna bólegen sazgerdi este saqtaý maqsatymen Júsipbek Aımaýytov atyndaǵy Pavlodar oblys­tyq qazaq mýzykalyq drama teatry «Shámshi» atty spektakl-konsertin kórermenge usyndy. «Án padıshasynyń halyq aýzynan túspeıtin, klassıkaǵa aınalǵan shyǵarmalary qalaı dúnıege keldi?» degen suraqqa jaýap izdeıtin qoıylym zor anshlagpen ótti.

Qoıylymnyń alǵashqy mınýtynan-aq zalda otyrǵan kórermen Shámshiniń ishki bulqynysy men shabytynyń ıi­rimderin aıqyn sezindi. Áý basta dra­ma­lyq turǵyda órbıdi-aý dep kút­ken edik, oılamaǵan jerden spektaklde Shám­shiniń ázili de jarasyp, keıbir tus­tarynda komedııalyq obrazy baıqalyp qaldy.

Shámshi birde sharq uryp shabytyn izdese, endi birde kóńiliniń jyrtyǵyn jamaıtyn «Muqaǵalı shirkin janymda bolar ma edi?», dep tolǵandy. Qoıylym ádette adamdy tolǵandyryp, oılantyp otyratyn. Bul týyndy adamnyń jansaraıyn, tynysyn ashyp, demaldyratyndaı. «Elim júregimdi túsinse deımin, qaıda barsam da daý-damaı», dep qamyǵady kompozıtor. Endi birde Saǵynyshyn izdep taý­sylady. Al ıesine adal Shabyty jaryq dúnıeni tastaǵansha qasynan tabyldy. Ár sát, ár beıne án bolyp aqtarylyp, kóńilderge nur bolyp quıylyp jatty. Konsert-spektaklde dırıjer Bolat Rahymjanovtyń jetek­shiligindegi sımfo­nııalyq orkestr­diń súıemeldeýimen Shám­shi Qaldaıa­qovtyń 18 áni shyrqaldy. Bar­lyq ándi akterler jandy daýysta oryndap, vokaldyq ónerlerine eriksiz tánti etti.

Qoıylym avtory – Nurken Turly­bek, rejısseri – Ádilet Aqanov, qoıýshy-sýretshisi – Aısulý Sháripova. Basty rólde – Mádenıet qaıratkeri Beıbit Shánim (ekinshi quramda Kenjeǵazy Qarymsaqov), Shabytty teatrdyń jas akteri Baýyrjan Eginbaı, Saǵynyshty Raıhan Jumaqanova, Anasyn Gúljıhan Hamıtova, syǵan qyzy Izoldany Aızana Tasbolatova somdady.

Ujymnyń kórkemdik jetekshisi, qoıylym rejısseri Ádilet Aqanov buǵan deıin kerekýlik teatr sahnasynda áıgili kompozıtordyń shyǵarmashylyǵyna qatysty «Syǵan serenadasy» qoıylymy bolǵanyn jetkizdi. Al «Shámshi» spektakl-konserti jurtshylyqty Shámshiniń ánderimen áldılep, sazgerdiń ishki álemine úńilip kórýge jeteleıdi. Maqsaty – tulǵanyń ishki oı-tolǵam, ıirimderin, shabyt shyńyn uǵyndyrý.

«Shámshi ánderi qoǵamda áli kúnge ómirsheńdigin saqtap, toı-dýmanda, otba­sylyq merekede turaqty shyrqalyp ke­ledi. Ási­rese aǵa býyn Shámshiniń áni dese, isher asyn jerge qoıatyny ras. Qoıylymnyń máni – Shám­shi men Shabyt. Olardyń tek ekeýara ǵana túsinisetin álem­deri bar. Shámshiniń ishki syry árbir júrekti tolǵaıdy. Ol ómirdiń qula­zytqan sátterine moıymaı, máńgilik áýen­derdi muraǵa qaldyrdy. Týyndyda án áleminiń maıtalmany, vals koroli, uly kompozıtor Shámshi Qaldaıaqovtyń ómiri men óneri, jetistigi men jeńilisi, mahabbaty men ǵadaýaty sıpattalady», dep Ádilet Aqanov sahna syrtyndaǵy áńgimede ujymnyń shyǵar­mashylyq izdenisteri týraly aıtyp berdi.

Jalpy, bul týyndynyń sahnalyq nusqasynyń jazylýyna teatrdyń beldi akteri, Mádenıet qaıratkeri Beı­bit Shánim jáne óner ujymynyń ózge de aǵa býyn akterleri túrtki bolsa kerek. Jergilikti kórermenge korol Rı­chard, korol Lır sııaqty kesek tul­ǵalar­dyń obrazymen tanymal B.Shánim Shámshiniń ánderin bala kezden jattap óstik deıdi. Taǵdyrdyń teperishin kóp kórgen sazgerdiń ánderine zamanynda shekteý qoıylyp, keıbir ánderiniń radıodan berilýine tyıy­m da salynǵan. Máselen, «Aq­mań­daılym» áni 1957 jyly ja­ryqqa shyqsa, radıoda oı­natýǵa tek 1958 jyly ǵana ruqsat berilgen. Osyndaı qıyn­dyqpen kúrese júrip, asaý sha­byttyń órinen tús­pegen óner ıesiniń ishki jan dúnıesi álem-tapyryq bolǵany anyq. Taǵdyrly tul­ǵa­nyń ishki jan arpalysyn «Shámshi» spektakl-konserti sahnada ashyp kór­sete aldy.

«Beıbit aǵa sııaqty teatr maı­tal­man­dary ǵana mundaı kesek róldi sahnaǵa alyp shyǵa alady. Sebebi shyǵar­mashylyq adamynyń ishki jan dúnıesin ta­nyp-bilý, ony sahnada somdaý úlken sheberlikti ǵana emes, osy saladaǵy talaı jylǵy tájirıbeni qajet etedi. Shámshini óz zamanyndaǵy adamdar túsine almady, jan dúnıesin asha almady. Bul qoıylymnyń sahnalyq nusqasyn ázirlemes buryn Sh.Qaldaıaqov týraly kóptegen fılmdi kórip, kitap, gazet-jýrnaldarǵa úńildim. O.Bodyqovtyń Shámshi týraly kitabyna kóp súıendim», deıdi J.Aımaýytov teatry basshysynyń orynbasary, qoıylym avtory Nurken Turlybek.

Al teatr dırektory Arman Temirbek atap ótkendeı, «Shámshi» – bıylǵy maýsym­nyń sońǵy premerasy.

«Byltyr teatrymyz úshin sátti ke­zeń boldy. Qazan aıynyń sońy men qarasha aıynyń basynda teatr trýppasy Reseıdiń Máskeý oblysy My­tıshı qalasyndaǵy «FEST» drama jáne komedııa teatrynda ótken «Podmoskovnye vechera» festıvaline qatysyp, «Úzdik ansambl» atalymyna ıe boldy. Jalpy, qoıylymnyń ózi men akterlerdiń oıyny reseılik teatr maıtalmandarynyń oń baǵasyn aldy. Al maýsym basynan beri óner ujymy jańa premeranyń tusaýyn kesti. Olar – Shekspırdiń «III Rıchard», Oralhan Bókeıdiń «Kerbuǵy» qoıylymdary», dedi teatr basshysy.

Erekshe atap óterligi, bıyl Alash qaıratkeri, qazaqtyń kórnekti jazýshysy, dramatýrg, pýblısıst, qazaq áde­bıetin qalyptastyrýshylardyń biri Júsipbek Aımaýytulynyń týǵanyna 135 jyl tolyp otyr. Tulǵanyń mereıtoıyna oraı Aımaýytov teatry 20-25 qyrkúıek kúnderi «Ertis-Baıan» I respýblıkalyq teatr­lar festıvalin ótkizýdi uıǵaryp otyr. Festıval otandyq teatr ónerindegi úzdik jumysty, zamanaýı teatr úrdisiniń negizgi baǵytyn anyqtaý jáne teatr óneriniń klassıkalyq, zamanaýı muralary arasyndaǵy shyǵarmashylyq baılanysty nyǵaıtý, akterlik kásibı deńgeıdi shyńdaý, teatr álemindegi jańa esimderdi anyqtaý maqsatynda ótkiziledi.

«Elimizdegi eń úzdik degen spektaklder Pavlodar tórinde qoıylyp, jergilikti kórermen de ózge akterlerdiń ónerine tánti bolady degen oıdamyz. Bul festıvaldegi negizgi talap qatysatyn jumys buryn ózge teatrlardyń sahnasynda qoıylmaýy kerek ári keıingi bir jyl ishinde premerasy ótken bolýǵa tıis. Bul áriptesterimizdiń arasyndaǵy básekelestikti arttyra túsedi degen senimdemiz. Qazirdiń ózinde festıvalǵa qatysýǵa nıet bildirgender barshylyq. Tipti sonaý Italııadan habarlasyp, qatysý múmkindigin bilip jatqandar kezdesti», deıdi J.Aımaýytov atyndaǵy Pavlodar oblystyq qazaq mýzyka-drama teatrynyń basshysy Arman Temirbek.

Qazirgi ýaqytta respýblıkalyq synǵa qatysý jóninde 7-8 teatrdan ótinim túsken. Al kúzde bul tizim 10-12-ge jetedi dep kútilip otyr. Aımaýytov teatry bıylǵy maýsymdy týar aıda qo­rytyndylap, besjyldyq esep berý maqsatymen Almaty, Taldyqorǵan qala­la­ryna gastroldik issaparmen shyǵý­dy josparlap otyr.

Pavlodar oblysy