Álemniń 9 eli juldyzdarynyń basyn qosqan «Operalııa» festıvali – óner jankúıerleriniń jyl saıyn asyǵa kútetin basty mádenı oqıǵalarynyń biri. О́ıtkeni aıtýly joba túrli mýzykalyq dástúrlerdi biriktirip, opera, balet jáne sımfonııalyq ónerdiń barlyq ásemdigin kórsetedi. Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń qoldaýymen elimizden bólek, Grýzııa, Ispanııa, Italııa, Qytaı, Reseı, Tájikstan, Ýkraına men Chehııadan kelgen tanymal ártister óneri shyn mánindegi kásibı sheberliktiń shyńyn kórsetýge daıyn.
«Teatrymyzdyń sahnasynda «Operalııany» osymen ekinshi jyl ótkizgeli jatqanymyzdy maqtan etemiz. Bul keremet festıval osydan jıyrma jyldan astam ýaqyt buryn paıda bolǵany belgili. Jyl saıyn ol teatr óneriniń bedelin asqaqtatyp, elordanyń mádenı ómirin baıyta túsedi. «Operalııa-2024» álemdik aýqymdaǵy óner kórsetýlerdi usynatynyna esh kúmán joq», dep atap ótti Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri «Astana opera» dırektory Ǵalym Ahmedıarov.
Festıvaldyń ashylý rásiminde teatr foıesinde teatrlandyrylǵan shoý ótti. Onda operalyq nómirler oryndalyp, «Operalııa» baǵdarlamasyna engen spektaklderdiń kostıýmderi men rekvızıtteri tanystyryldy. M.Tólebaevtyń «Birjan – Sara» operasyndaǵy aıtys sahnasynda birinshi bolyp kórermender aýdıtorııasyna shyqqan Bıbigúl Januzaq pen Meıir Baınesh keshtiń shymyldyǵyn ashyp berdi. Olar ózderiniń áserli ári sheber oryndaýlarymen kópshilikti baýrap aldy.
Sondaı-aq festıvaldyń ashylýy tanymal ıtalııalyq ártisterdiń óner kórsetýimen este qaldy. Olardyń qatarynda soprano Dezıre Rankatore, barıton Alberto Gazale men tenor Djýlıo Pellıgra boldy. Sımfonııalyq orkestrge baǵdarlama avtory Djýzeppe Akýavıva men maestro Abzal Muhıtdın dırıjerlik etti, olar barlyq mýzykalyq týyndyny naqyshyna keltire otyryp jetkizdi.
Italııalyq meımandar, atap aıtqanda Dezıre Rankatore, Alberto Gazale men Djýlıo Pellıgra «Astana Opera» solısterimen birlesip, opera óneri jaýharlarynan arııalar usyndy. Olardyń Djýzeppe Verdıdiń «Rıgoletto» jáne «Travıata», sondaı-aq Djakomo Pýchchınıdiń «Toska» jáne «Bogema» operalarynan oryndaǵan nómirleri kórermenderdiń zor qoshemetine bólendi. Al Alberto Gazale Rýdjero Leonkavallonyń «Paıastar» operasynan prologpen sahnaǵa shyǵyp, óziniń biregeı daryny men dramalyq oıynnyń tereńdigin pash etti.
«Astana opera» teatryndaǵy festıvalda óner kórsetkenime óte qýanyshtymyn jáne meni shaqyrǵany úshin teatr ujymyna raqmetimdi aıtqym keledi. Qazaqstanǵa kelgenime, osyndaǵy mańyzdy debıýttik óner kórsetýge qýanyp otyrmyn. Qazaqstandyq kórermenderge jetkizgim keletin nárse – bul ıtalııalyq operaǵa degen mahabbat pen onyń nátıjesinde bolatyn sezimderge degen yqylas. Qazaq ónerimen jaqynyraq tanysý úshin bul jaqqa taǵy da kelgim keledi. Festıval ıtalııalyq melodrama repertýarynyń ǵajap mýzykasy arqyly kórermender kóńiline uzaq turaqtap, júreginen óshpes oryn alady degen úmittemin», dep atap ótti tenor Djýlıo Pellıgra óner kórsetýden keıin.
Festıval aıasynda opera men balet óneriniń ozyq úlgileri kórsetiledi. Baǵdarlamaǵa árqaısysy erekshe nazar aýdarýǵa turarlyq jarqyn operalar enipti. Atap aıtsaq, qazaq kompozıtory M.Tólebaevtyń «Birjan – Sara» klassıkalyq týyndysy ulttyq operanyń baı álemine esik ashsa, Dj.Pýchchınıdiń «Týrandot» áıgili operasy shaqyrylǵan solısterdiń qatysýymen kórsetiledi. Sonymen qatar grýzııalyq tenor Georgıı Onıanı, ýkraınalyq soprano Oksana Kramareva, cheh sopranosy Lıbýshe Santorısova bastaǵan talantty ártister ónerimen tyńdarmandaryna tamasha tartý jasamaq. Al G.Donısettıdiń «Mahabbat sýsyny» komedııalyq operasynyń kórsetilýi – festıvalǵa jeńildik pen romantıkalyq kóńil kúı ústeri sózsiz. Odan bólek P.Chaıkovskııdiń «Evgenıı Onegın» operasy shaqyrylǵan solıster – reseılik Eleonora Makarova men Evgenıı Kachýrovskııdiń, sondaı-aq Tájikstannan Shohrýh Iýnýsovtyń qatysýymen ótedi. Ánshilerdiń sheberligi tyńdarmandarǵa ózi úshin álemdik opera jaýharyn jańadan ashýǵa múmkindik beredi.
Balet ónerin súıer qaýymdy da biregeı qoıylymdar kútedi. Olardyń qatarynda áıgili horeograf Rolan Petıdiń 100 jyldyǵyna oraı qoıylǵan M.Jarrdyń «Parıj Qudaı anasynyń sobory» qoıylymy men L.Delıbtiń jan bitken qýyrshaq týraly jeńil ári kóńildi «Koppelııa» baleti usynylady.
«Gala-operaǵa» ıtalııalyq juldyzdar qatyssa, «Gala-baletke» Elena Vorobeva, Alekseı Selıverstov, sondaı-aq Chjan Haıdýn, Chjan Iýıı men Sýn Hýeısın syndy reseılik jáne qytaılyq solıster shaqyrylypty. Kameralyq zalda jeti konsert ótedi, olardyń kóbine Inıakı Alberdı (akkordeon, Ispanııa), Ketevan Abıatarı (soprano, Italııa / Grýzııa), Elızaveta Aleksandrova (arfa, Sankt-Peterbýrg) syndy sheteldik ártister ózderiniń óner kórsetýlerimen kórik beredi dep kútilýde. Sonymen qatar Genrık Venıavskıı atyndaǵy XVI halyqaralyq skrıpkashylar bedeldi baıqaýynyń laýreaty Merýert Kármenovanyń (Belgııa/Qazaqstan) konserti jáne Astana Piano Passion halyqaralyq baıqaýynyń laýreattary Aleksandr Kýtýzov pen Bekzat Raqymovtyń (Almaty / Máskeý) shyǵarmashylyq keshi de kórermenin rýhanı lázzatqa kenelteri sózsiz.
Teatrdyń úlken zaly men K.Baıseıitova atyndaǵy kameralyq zalda josparlanǵan konserttik baǵdarlamalar da budan qyzyqty bolmasa, kem túspeıdi. Olardyń qataryndaǵy «Darqan dala» ulttyq mýzyka konserti Qazaqstannyń dástúri men mádenıetine boılaýǵa múmkindik berse, alǵash ret «Astana Opera» sahnasynda Táttimbet atyndaǵy akademııalyq orkestriniń elordalyq teatrdyń horymen jáne opera solısterimen birge óner kórsetýi de ózinshe úlken jańalyq bolmaq.
Dırıjer tuǵyrynan Alan Bóribaev, Abzal Muhıtdın, Djýzeppe Akýavıva, Erlan Baqtygereı, Rýslan Baımýrzın men Elmar Bóribaev syndy daryndy tulǵalardy kórýge bolady.
Aıtýly óner dýmanyń osy jyldaǵy basty ereksheligi – bıyl Qazaqstan men Italııa arasynda ózara túsinistik pen áriptestik jóninde memorandýmǵa qol qoıyldy. «Operalııa» eki el arasynda ártisterdi ózara almastyrý týraly josparlardy júzege asyrýdyń bir bólshegine aınaldy. Osylaısha, memorandým qazaq mádenıetine álemdik mádenı keńistikte oıyp turyp oryn alýǵa múmkindik beredi.
Búginde festıval elimizdiń opera ónerin nasıhattaıtyn biregeı alańǵa aınaldy. Kópshilik Ǵ.Jubanovanyń «Eńlik – Kebek», E.Brýsılovskııdiń «Qyz Jibek», E.Rahmadıevtiń «Alpamys» jáne «Qamar sulý» operalarynyń nómirlerinen lázzat aldy. «Astana Opera» ártisteri – Jupar Ǵabdýllına, Saltanat Ahmetova, Aızada Qaponova, Gúljanat Sapaqova, Ulpan Áýbákirova, Dinmuhamed Kóshkinbaev, Talǵat Ǵaleev, Shyńǵys Rasylhan, Rasýl Jarmaǵambetov, Talǵat Allabırınov, Azat Málik, Álıhan Zeınolla, Ramzat Balakıshıev, Beıimbet Tańaryqov jáne Bolat Esimhanov joǵary kásibılik pen sheberlikterin kórsetip, sahnada jarqyn óner kórsetti.
«Halyqaralyq jáne otandyq oryndaýshylardyń mundaı baılanysy «Operalııany» biregeı etedi. Búgin men alǵash ret qazaq ulttyq operasynyń úlgilerimen tanysyp, qatty qaıran qaldym», dep atap ótti sheteldik meıman Andreas Graab.
«Astana opera» sahnasyndaǵy «Operalııa» halyqaralyq festıvaliniń ashylýy shyn máninde keremet ótti. Endi alda ǵajaıyp mýzyka men tamasha óner kórsetýlerge toly jıyrmadan astam tabysty týyndy kórermenin kútedi.
