Abaı • 02 Shilde, 2024

Ulttyq muratty shyńdaǵan jol

132 ret
kórsetildi
3 mın
oqý úshin

Abaı týraly jazý qıynnyń qıyny bolsa da, hakim sózderi men ómirbaıany til ushyna ózi-aq oralyp turmaı ma? Aýyldaǵy úlkender «ár eldiń óz Abaıy bar» dep otyratyn. Qazir árkimniń dep aıtyp júrmiz. Hakim ómiri men shyǵarmashylyǵyn oqyrman sana-sezimi jetkeninshe túsinetini ras qoı. О́ńgesi tanytýshylardyń isi shyǵar.

Ulttyq muratty shyńdaǵan jol

Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»

Bir belgili aqyn aǵam­nyń sózi eske túsedi. «Semeı men Qar­qaralydan uzap shyq­paı, Jıdebaıda jatyp-aq adamzatty jyrlap tas­taǵan Abaıdan asqan danyshpan joq» deıtin. Oı, Alla-aı, deseńizshi, shynynda da Abaıdyń uzap bar­ǵan mekenderi Semeı, ári assa Qarqaraly eken-aý. Qa­zaq arasynyń ózin tolyq ara­lamaǵan. Aqyl men oıdyń qudiretinde shek joq degen osy emes pe? Uzap jolǵa shyq­paı-aq, adam tanýǵa ǵana emes, álem tanýǵa dańǵyl jol salyp ket­kenin kóremiz.

Alǵash sapary Qarqa­ralydan bastalypty bala Abaıdyń. Múmkin Semeıge barǵan shyǵar, biraq Áýezov «Abaı jolynda» aqyn alty jasynda ákesine erip Qarqaralyǵa, meshittiń ashy­­lýyna kelgenin jazady. Odan keıin kúıeý bolyp, basqa da jaǵdaımen qan­­shama ret barǵany anyq. Másele, aqynnyń aýlynan uzap shyqqan osy bir sa­parynyń ózi Alash balasyn ulttyq murattarǵa bastaıtyn uly jolǵa aınalýyn­da. Abaı jol qylǵan Semeı men Qarqaralynyń arasy asyl murattardyń altyn kópiri bolyp qaldy. Keıin qa­zaqty qaıtsem el qylam degen Alash arystary osy jolmen Qarqaralydan Semeıge jónedi. Álıhan, Ahmetter o basta Qarqaraly petısııasyn jazyp, halyqqa sol jerde tanystyrǵan-dy. Munda turaqtatpaǵan soń, arystar shoǵyry Qarqaralydan Se­meıge júrgeni – aqynnyń basyp ótken jolyn yrymdap, Abaı muratyn betke alǵandaı elesteıdi. Abaı joly, Abaı shyǵarmalary, basyp ótken izi – uly murattarǵa bastaıdy degen sóz. Keıbir pál­sapashylar ómirdi jol dep uǵyndyratynyn oılasaq, munyń máni soǵurlym ashyla túsedi. Allanyń jazýy deımiz be, aqynnyń rýhy deımiz be, Abaıdan soń bul aralyqty mań­daıǵa tutqandardyń esimi tarıhta altyn árippen ja­zylǵanyn baıqaımyz. Alash arystarynyń osy joldy basyp ótip baryp Semeıde tý tikkeni belgili. Olardan soń Qarqaralydan Semeıge oqý izdep attanǵan jeti jasar jetim bala Qasym Amanjolovqa da qasıeti daryǵan. Qyzyl ım­perııanyń tusynda Qasym qazaqtyń ulttyq aqyny bolyp qaldy. «Týǵan jer» óleńinde Qasym aıtpaqshy, hakim bas­qan izdiń «ol sheti men bul shetine qarasań», ómirdiń uly muratyna jeteleıdi.