«Sen meniń súıiktimsiń,
Shynardaı ıyqtymsyń.
Tek qana ult namysy
Súıýden bıik tursyn» deıdi aqyn.
Qyzyq qoı, alǵashqy shýmaqtan beri «janym, erkem» dep keledi de, sońǵy aýzynda «ult namysyn» dúńk etkizedi. Án áýeni men sóziniń sıqyry baýraı bergende, álgindeı dep qoıyp qalǵanda, «ne bop ketti ózi?» dep oılandyratyn jeri de osy tus. Al ataqty jazýshy Oralhan Bókeı kúndeliginde «meniń shyǵarmalarymnyń qaı jeri artyqtaý kórinse, men sondamyn» degen syńaıda oı aıtady.
Aqynnyń sózine qaraǵanda, súıýden de bıik nárse bar. Ult namysy eken! Esime birden Maǵjannyń «Batyr Baıan» poemasy tústi. Onda han Abylaıdyń bas batyrlarynyń biri Baıan týǵan inisin qalmaqtyń bir qyzymen týǵan Otanyn tastap qashyp bara jatqany úshin atyp óltiredi. Áńgimeniń qysqasy, batyr kezekti bir joryǵynda qalmaqtyń has sulýyn oljalap qaıtady. Álgi arý tutqynda júrip, Baıannyń týǵan inisi Noıandy ózine tánti etip, eline birge qashýǵa kóndiredi. Essiz ǵashyq Noıan arýdyń arbaýyna kúıip-janyp, ekeýi jońǵar dalasyna qashyp bara jatqan jerinen Baıan qýyp jetip, jastardy jer jastandyrady. Nege? О́mir boıy alashtan basqa muraty bolmaǵan Maǵjan muny tegin jazyp otyrǵan joq. Aqyn poemada Baıandy da, Noıandy da aqtamaıdy. Inisin ashý ústinde óltirip alyp ókinishke býlyqqan batyrdyń zarynda jalǵyz-aq eki jol keltiredi: «Joq, álde, joq, joq, álde... óltirdim be, Inimdi alty alashtyń namysy úshin?», deıdi. Osy rıtorıkalyq belgide poemanyń negizgi túıini turǵanǵa uqsaıdy. Batyr inisin qyzǵanyshtan óltirmegen. Mundaı oqıǵa bolýy da, bolmaýy da múmkin qazaq dalasynda. Másele onda emes. Másele – kúıdim-jandym eken dep bir tómen etektiniń sońynan erip, kúlli Otanyn, týǵan jeri men elin, ata-babasynyń myńjyldyq qany men terin satyp ketpeýde. Dala zańynda bul – keshiriletin is emes.
Álgi qalmaq qyzy sulý shyǵar, bálkim sulý músindi saıqal shyǵar, kim biledi? О́ıtkeni aqyn poemanyń arasyndaǵy batyr zarynda: «Tátti bal, balaýsa tal jas sulýdy, Kór bolǵyr eki kózim, kórdiń nege? Sadaqpen júreginen tartyp ketpeı, Jylandaı baýyryma sap keldim nege? Áıeldeı basa almaıtyn júrek jynyn, Esalań júrekke erik berdim nege?», deıdi Maǵjan. Demek, mundaı talaıly tusta bas tóreshi – aqyl, júrek emes! «Áıeldeı basa almaıtyn júrek jynyn» degen sózge mán berińiz. Sóz emes, bul – shyǵarmanyń kody! Qudaı er qylyp jaratty ma, erlerge tán ómir súr. Qatynjandy bolyp, elp etken sezimge erip ketpe.
Qaıbir kúnderi ándi qaıta tyńdaǵanda, Maǵjannyń osy poemasynyń sıýjeti, tipti sózderine deıin esime tústi de, ár jaǵynan Abaı sózi qylań berdi. Iá, joǵarydaǵy oılar men sezimder danyshpan Abaıdyń jyryna qaraı jol ashqandaı boldy.
«Mahabbat, dostyq qylýǵa,
Kim de bolsa teń emes.
Qazir daıyn turýǵa –
Bes kúndik ǵashyq jón emes.
Súıispek kóńilim oılaıdy,
Jannyń bári – qatybas.
Súıisý tozbaı turmaıdy,
Eńbekke az kún tatymas» degen Abaı. Bar bolǵany – osy eki-aq shýmaq. Biraq osy eki shýmaqqa adamzattyń esti hám essiz áreketiniń bári syıyp tur. Shyn mahabbat pen dostyq Qudaıdyń keni bolǵandyqtan (bul da Abaı sózi: «Qudaı bergen bul dostyq – kánniń biri», mundaǵy kán – meıirim men izgiliktiń keni), pendeniń aqyl-oıy jete bermeıdi. Joǵarydaǵy Noıanǵa uqsap elp etip erip ketýge bes kúndik ǵashyqtyń aldy-arty belgisiz, júrektiń kózi ashylmaǵan soń, sezim aldamshy, jarǵa jyǵary anyq. Demek, mahabbat, dostyq atty qudaılyq sezimderge (bul jerde qalmaq qyzyn unata sala sonymen qashyp ketken Noıan sııaqty, qyz ben jigit arasyndaǵy qumarlyq emes) jetkizetin kúsh – adamzattyq asyl murattar jolyndaǵy izdenis, tynymsyz eńbek. Ultty, kópti adastyrmas jaryq jolǵa jeteleý úshin etken eńbek pen tókken terdiń qasynda bári beker.
