Maýsymashar kúngi teatr atmosferasyn sózben aıtyp jetkizý múmkin emes. Bul kúni zaldan tanymal otandyq kompozıtorlardy, opera sahnasynyń ardagerlerin, ataqty mádenıet qaıratkerlerin, sondaı-aq ózderine klassıkany endi ǵana ashqan jandardy da baıqaýǵa bolatyn edi. Olar demin ishke tartyp, keshtiń bastalýyn taǵatsyzdana kútti. Ahmet Jubanov pen Ǵazıza Jubanovanyń «Qurmanǵazy» týyndysynan sımfonııalyq orkestrdiń alǵashqy akkordtary estilgende-aq kórermender birden qazaq dalasyna, onyń dástúrleri men túp-tamyryna súńgip ketkendeı qybyr-sybyry sap tyıylyp, aınalada siltideı tynǵan tynyshtyq ornady.
«Kazakh Opera Gala» konsertiniń árbir nómirin baǵdarlama avtory, teatrdyń bas dırıjeri, Qazaqstannyń eńbek sińirgen qaıratkeri, Memlekettik syılyqtyń laýreaty Alan Bóribaev muqııat zerdelepti. Maestro jaýyngerlik epostardan bastap lırıkalyq nómirlerge deıin qazaq operasynyń barlyq qyryn jan-jaqty kórsete aldy. Maǵynasy mol mýzyka keshine únimen shartarapty moıyndatqan «Astana Opera» trýppasynyń jetekshi solısteri, sondaı-aq árqashan joǵary deńgeıde óner kórsetetin teatrdyń sımfonııalyq orkestri qatysty.
«Bul joba bizdiń mýzykaǵa qushtar ata-babamyzǵa, operalyq mádenıetimizdi qalyptastyrǵan uly tulǵalarǵa, alǵashqy klassık kompozıtorlarymyzǵa, biregeı qubylys týdyrǵan qazaq operasynyń negizin qalaýshylarǵa, sondaı-aq onyń bedelin nyǵaıtqan keıingi býyn ókilderine sheksiz qurmet pen zor alǵystyń belgisi desek te bolady. Kompozıtorlarymyz jandyra jazdy, júrekpen jazdy jáne óz mýzykasyna eń shynaıy da jalyndy áýenderdi qosýǵa, halqynyń muń-sherin, bastan keshirgen orasan kóp kúıinishin beıneleýge tyrysty. Qaıtalanbas halyq naqyshtary men áýenderi tamasha orkestrlik oryndaýda erekshe áýelese, «Qurmanǵazy» operasyndaǵydaı biregeı dala kúıleri ekpindete esedi. Al Muhtar Áýezov, Sáken Seıfýllın syndy birgeı tulǵalardyń klassıkalyq qazaq ádebıetindegi asqaq beıneleri Ǵazıza Jubanovanyń ótkir dramalyq mýzykasynda nemese Sydyq Muhamedjanovtyń shynaıy lırıkasynda sahnalanǵan kezde tereń áser qaldyrdy», dep aıtýly mýzyka keshi týraly tolǵanǵan dırıjer ári qaraıǵy áńgimesin de áserli jalǵady:
«Sondaı-aq atalǵan konsert ulttyq operamyzdy uly kompozıtorlarmen birlese qurǵandardyń bárine, kóptegen shyǵarmanyń alǵashqy oryndaýshylary bolǵan ári avtorlaryn kózi kórgen dırıjerler, ánshiler, mýzykanttarǵa degen súıispenshilik pen alǵystyń kórinisi dese de bolady. Bul kesh – operamyzdyń ózindik bet-beınesin qalyptastyrǵan Manarbek Erjanov, Qanabek pen Kúlásh Baıseıitovter, Qurmanbek Jandarbekov, Ǵarıfolla Qurmanǵalıev, Ánýarbek Úmbetbaev, Abaı Baıtoǵaev, Rıshat pen Múslim Abdýllınder, Káýken Kenjetaev, Shabal Beısekova, Baıǵalı Dosymjanov, Ermek Serkebaev, Roza Jamanova, Era Eponeshnıkova, Bıbigúl Tólegenova, Narıman Qarajigitov, Murat Musabaev, Shora Úmbetalıev, Rahıma Jubaturova, Horlan Qalılambekova, Álibek Dinishev syndy sahnamyzdyń ańyz adamdarynyń, tarıhı premeralardyń alǵashqy dırıjerleri Grıgorıı Stolıarov, Leonıd Shargorodskıı, Ǵazız Doǵashev, Valerıı Ratter, Turǵyt Osmanov, Fýat Mansurov, Tólepbergen Ábdirashev jáne basqa da kóptegen kórnekti tulǵalardyń shyǵarmashylyǵyna taǵzym keshi. Bul konsert – ózimizdiń túp-tamyrymyzǵa oralý», dep túıindedi sózin Alan Bóribaev.
Iá, qazaq operasynyń tamyryn sonaý XX ǵasyrdyń basynan alatyn baı tarıhy bar. Ahmet Jubanov, Latıf Hamıdı, Evgenıı Brýsılovskıı, Muqan Tólebaev jáne basqa kompozıtorlar óz dáýiriniń mádenı jáne áleýmettik shyndyǵyn beıneleıtin shyǵarmalar jazyp, qazaq operasynyń bastaý alýy men damýynda sheshýshi ról atqardy. Olardyń operalarynda jıi ushyrasatyn halyq mýzykasynyń elementteri arqyly uly dala úni opera sahnasynda sharyqtady. Al bıyl mýzykasúıer qaýym júzjyldyǵyn atap ótetin Sydyq Muhamedjanov, Ǵazıza Jubanova, Bazarbaı Jumanııazov, Erkeǵalı Rahmadıev syndy keıingi býyn kompozıtorlary shyǵarmalarynyń konserttik baǵdarlamaǵa enýi HH ǵasyrdyń ekinshi jartysyndaǵy qazaq operasynyń damý jolyn kórsetti.
Ásem áýen áýelegen taǵylymdy keshte «Astana Opera» sahnasy ulttyq operalardyń túıisken núktesine aınaldy, al ondaǵy keıipkerlerdiń beınelerin daryndy ártister júzege asyrdy. Olardyń qatarynda Sydyq Muhamedjanovtyń «Aqan seri – Aqtoqty» operasynan Aqtoqtynyń arııasymen kórermender aýdıtorııasyna shyqqan Ulpan Áýbákirova óneri kóp kóńilin baýrasa, Talǵat Ǵaleev Erkeǵalı Rahmadıevtiń attas operasynan Alpamystyń «Kegim bar, keýdem toly-aı ala almaǵan» arııasyn tanystyrdy. Onyń ınterpretasııasynda Alpamys erlik pen batyldyq beınesinde keskindeldi. Al Áıgerim Amanjolova Evgenıı Brýsılovskııdiń «Er Tarǵyn» operasynan Aqjúnistiń ánin kemeline keltire shyrqady. Orkestrdiń naqyshyna keltirip oryndaǵan qýatty mýzyka úni de kórermendi oqıǵalardyń qaq ortasynda júrgendeı áserge bólep, ata-babalarymyzdyń aıtýly jeńisterin eske saldy.
Ári qaraı baǵdarlama qazaq opera dástúrleriniń bar baılyǵyn pash etken arııa, dýet, sımfonııalyq týyndylar men ývertıýralar tizbegimen jalǵasty. Ásirese teatr prımasy Jupar Ǵabdýllınanyń B.Jumanııazovtyń «Mahambet» operasynan Zylıqa romansyn, Meıir Baınesh pen Bıbigúl Januzaqtyń M.Tólebaevtyń «Birjan – Sara» operasynan aıtysty oryndaýdaǵy ártistik qabiletteri men vokaldyq sheberlikterin atap ótýimiz qajet. Bul nómirler kez kelgen kedergini jeńip shyǵatyn naǵyz mahabbatty shynaıy jetkize bildi.
Kóńildi terbegen kesh sońynda tamasha konserttiń tyńdarmandarymen az-kem tildesken edik. Ulttyq mýzykanyń qýatyna uıyǵan tyńdarman Omar Kekilbaev: «Joǵary sapada oryndalatyn mundaı konsertter óte sırek ótedi. Búgingi oqıǵa elimizdiń uly kompozıtorlyq mektebine degen qurmet pen taǵzymnyń belgisi desem, artyq aıtpaǵanym. Batys Eýropa kompozıtorlarynyń shyǵarmalarynan quralǵan gala baǵdarlamalardy jıi ushyrastyrýshy edik, alaıda qazaq klassıkteriniń mundaı baı murasynyń birge jınaqtalýyn alǵash ret kórip turmyn. Sondyqtan biz búgin óner kórsetýdiń ǵana emes, sondaı-aq mańyzdy mádenı oqıǵanyń da kýágeri boldyq. Ol bizge elimizdiń baı mýzykalyq murasyn eske salyp, onyń qazirgi álemdegi mańyzdylyǵyn atap kórsetedi. Mundaı konsertterdiń ótýi dástúrge aınalady degen senimdemin. Bul kesh jas kompozıtorlardy qazaq operasy men sımfonııalyq mýzykasynyń uly dástúrin jalǵastyrýǵa jigerlendirdi dep oılaımyn», dedi áýen keshinen áserlengen Omar.
Al «Astana Operanyń» turaqty kórermeni Gúlbaný Ahmetova biz qoıǵan saýalǵa qýana til qatyp, keshten alǵan áserin búkpesiz bólisti: «Bul konsert men úshin tyń dúnıe boldy. Búgin orkestr, hor jáne solıster – Aızada Qaponova, Mádına Islamova, Nazym Saǵyntaı, Janat Shybyqbaev, Beıimbet Tańaryqov, Rasýl Jarmaǵambetov, Sultan Baqytjan, Valerıı Selıvanov jáne taǵy basqalary keremet óner kórsetti. Senesiz be, men ulttyq repertýardyń munshalyqty áserli ári qýatty oryndalýyn buryn-sońdy estimegen edim. Maýsymnyń ashylýy keremet boldy. «Astana Opera» jańa maýsymda taǵy da kóptegen jańalyqtar men mýzykalyq tosynsyılar usynatynyna hám kórermenin tańǵaldyryp, rýhanı azyq syılaıtynyna esh kúmán joq», dep sózin túıindedi tyńdarman.
Keshtiń álqıssasy sekildi, núktesi de sondaı qýatty ári saltanatty ekpinde qorytyndylandy. Altynbek Ábilda men Saltanat Muratbekovanyń jáne teatr horynyń oryndaýyndaǵy Ahmet Jubanov, Latıf Hamıdıdiń «Abaı» operasynan shyrqaǵan «Betashary» qazaq halqynyń rýhanı murasy men mádenı qundylyqtaryn beıneledi. Al kesh shymyldyǵy Muqan Tólebaevtyń «Birjan – Sara» ývertıýrasymen túrildi. Munda orkestr men hor qazaq sımfonııalyq mýzykasynyń barlyq qýaty men ásemdigin pash etti. Kórermender tik turyp qol soqty. Tyńdaýshy qoshemetinen shabyt alǵan bas dırıjer Alan Bóribaev konsert baǵdarlamasy sheńberinen shyǵyp, ımprovızasııaǵa erik berdi. Onyń oryndaýyndaǵy Eskendir Hasanǵalıevtiń «Atameken» áni zalǵa jınalǵan kúlli kórermendi rýhtandyrdy. Tolassyz soǵylǵan shapalaq úni uzaq ýaqyt shymyldyqty japqyzbaı turyp aldy.
