Sýret: deutschklasse.ru
Orta ǵasyrdyń basynda, búgingi tilmen aıtsaq, grammatıka ilimi ǵylymda jańashyldyqtyń jarshysy ispetti sezildi. Ony meńgerip saýatty jaza biletinder, qalam ustaı alatyn jan balasy sırek edi. Sonymen másnáýıde keltirilgendeı, kemede naqý ilimi kemeńgeri murnyn shúıirip, aınalaǵa qomsyna qaraıdy. Janyndaǵy jolaýshydan «Sen naqý ilimin meńgerdiń be?» dep suraıdy. Bilmeımin dep bas shaıqaǵan jolaýshyǵa «Oı, beıshara-aı, onda ǵumyryń bos ótken eken, jaryq jalǵanda sendelip bekerge júripsiń», dep qaralaı bastaıdy. Baıypty jolaýshy úndemeı ǵana kisilik tanytady. Bir mezette daýyl turyp, jasyn uryp, tabıǵattyń tosyn minezi alyp kemeni shaıqaı bastaıdy. Sonda álgi jolaýshy naqý ilimi kemeńgerinen «Siz júzý bilesiz be?» dep suraıdy. Ol júze bilmeıtinin aıtyp, tómen qaraıdy. Sonda jolaýshy «Onda ómiriń bosqa ótken eken. Qazir keme teńiz túbine batady. Sýǵa batyp kóz jumatyn boldyń», deıdi.
Másnáýıde kelgen naqý ilimi – dúnıe biliminiń, tán biliminiń balamasy. Al júzý bolsa, anyq ǵylym, jan ilimi retinde beınelenedi. Sońǵy ǵasyrlar dúnıe ǵylymynyń sharyqtaý shegine bet alǵandyqtan, jan ǵylymy búrkemelengeni shyndyq. Shákárim synaǵan pánshildik osy edi.
Ǵylym dep boqty jegizdi,
Denesiz zat joq degizdi.
Paıdasyz pánmen perdelep,
Tapqyzbaı qoıdy negizdi.
Shákárim pánshildik
dep ǵylymda zatshyl (materııashyl) bolýdy aıtady. Keńes zamanyndaǵy fılosofııalyq túsinikke salsaq – materıalızm. Al mundaı pánshildik tamyr jaıǵan ortada jan, meıirim, izgilik, adamgershilik, dástúr týraly áńgime shoǵy seıiledi. Dúnıe ǵylymynyń shyńyna jetse de, keýdesindegi bos qýystan azap shekken búgingi qoǵam adamdarynyń basty derti de osy – pánshildik, zamanǵa kúılep túp negizdi taba almaý. Shyn ǵylymnyń joqtyǵy.
Rýmı naqý ilimi kemeńgerleriniń tákappar portreti arqyly zamanaǵa ún qatady. Solaısha «bárin bilme, ózińdi bil» deıdi jol tosqandarǵa.
