Kórme • 27 Aqpan, 2025

Ǵalym ómirinen ǵıbrat

60 ret
kórsetildi
2 mın
oqý úshin

Qostanaı oblysynyń ortalyq kitaphanasynda aǵartý­shy Shoqan Ýálıhanovtyń 190 jyldyǵyna arnalǵan «Qazaq hal­qynyń kemeńger perzenti» atty kórmeniń ashylý rásimi ótti. Is-sharaǵa óńir zııalylary, mýzeı qyzmetkerleri, kitap­hana­shy­lar, muǵalimder men stýdentter qatysty.

Ǵalym ómirinen ǵıbrat

Kitap kórmesiniń «Aqqan jul­dyz» atty birinshi bóli­minde Shoqannyń ómiri men qyzmeti týraly ensıklopedııalar, bıb­lıo­gra­fııalyq anyqtamalar men áde­bıet­ter qoıylǵan. Al «Shoqan jáne dala órkenıeti» atty ekinshi bólimde ǵalym­nyń jazbalary, 10 tom­dyq shy­ǵar­­malar jınaǵy, «Altyshaharǵa sapar», «Shoqan asýlary» atty kitaptar oqyr­­mandar nazaryna usynylǵan.

Saltanatty rásimde oblystyq tarı­hı-ólketaný mýzeıiniń qyz­met­kerleri kóp­­shilikti ózderimen birge ala kelgen kóshpeli kórmeniń maz­munymen tanys­tyrdy. Mýzeı­diń ǵylymı hatshysy Ná­zıma Otashevanyń aıtýynsha, ólke­taný murajaıynda Shoqannyń ómiri men qyz­metine qatysty fotosýretter men qu­­jattardyń 60-qa jýyq kóshirmesi saq­­tal­ǵan. Olardyń kóbi 1960, 1970, 1980 jyl­­da­ry qazirgi Sankt-Peterbýrgtiń orta­­lyq mem­lekettik arhıvi men Máskeý qa­la­­syn­daǵy áskerı-tarıh arhıvinen alynǵan.

Mysaly, atalǵan kórmeden Azııa­ de­­partamentiniń Syrtqy ister mınıstr­ligine Sh.Ýálıhanovty Azııa depar­ta­men­tine qabyldaý týraly óti­nishin, 1860 jyly 21 naýryzdaǵy Bas shtab depar­ta­men­tiniń Sh.Ýálıhanov­ty marapattaý týraly qujat kóshirme­sin kórýge bolady. Shtabs-rotmıstr Ýálıhanovtyń qyzmeti týraly formý­lıarlyq tizim de bar.

Shoqan 1858 jyly 28 maýsymda Qapaldan 30 shaqyrym jerden kópes kerýenimen Qashqarǵa saıahattap baryp, Shyǵys Túrkistan tarıhyna, geografııa­syna, Altyshaharǵa qatysty kóptegen qundy málimet jınaıdy. Atalǵan kórme Shoqannyń osy sapary jóninde de jan-jaqty maǵlumat beredi.

Ǵalym Shoqannyń jastaıynan sýret ónerine áýes bolǵany belgili. Bala Shoqan bul ónerdi Qusmuryn bekinisinde, Ýálıhanovtar otbasynda biraz ýaqyt ómir súrgen orys topograf-sýretshileri men geodezısterinen úırenedi. Kóshpeli kórmeden Shoqannyń osy kezeńde salǵan biraz sýretin tamashalaýǵa bolady.

«Shoqan alǵash týsh, qaryndash, keıi­­nirek akvareldi qoldanǵan. Tabıǵat sýretterin, óziniń avtoportretin salǵan. Keıinnen kózben kórgenderin kúndeli­gine túsirip, beınelep otyrady. Ǵalym muralarynyń ishinde onyń qaryndashpen, sııamen syzǵan eskızderi mańyzdy oryn alady. Munda kóptegen jerdiń florasy men faýnasy, Qyrǵyzstan men Shyǵys Túrkistan turǵyndarynyń keskin-kelbeti jáne olardyń kásipteri beınelengen», deıdi Názıma Otasheva.

 

Qostanaı oblysy