Rýhanııat • 27 Aqpan, 2025

Maıdanda erlikpen qaza tapqan batyrdyń esimi ulyqtaldy

501 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıinde Keńester odaǵynyń Batyry  Imanǵalı Taýqyshuly Biltabanovtyń    100 jyldyǵy atap ótildi. Ol  1925 jyly 10 sáýirde Qobda aýdany Qosótkel aýylynda dúnıege kelgen. 1943 jyly  qańtarda áskerge alynyp, 1945 jyldyń 26 aqpanynda Oder ózeni úshin shaıqasta erlikpen qaza tapqan, dep habarlaıdy Egemen.kz.

Maıdanda erlikpen qaza tapqan batyrdyń esimi ulyqtaldy

Batyrdyń nemere týysy 87 jastaǵy  Zulqarnaı  Bashbaevtyń aıtýynsha, Imanǵalı Taýqyshuly ata-anasynan 12 jasynda jetim qalyp, ákesiniń nemere aǵasynyń áıeli Zeriptiń qolynda tárbıelenipti. Taýqyshtyń birge týǵandary 1930-shy jyldardyń ashtyǵynda qaıtys bolǵan. Qurashasaı aýylynda bastaýysh mektepti bitirip,  ári qaraı oqýyn  aýdan ortalyǵy Qobdada jalǵastyrǵysy kelgenimen, qatynaýy qıyn bolǵan soń oqýyn jalǵastyra almaıdy.    16 jasynda  mehanızatorlar kýrsyn bitirip,   keńshar traktoryn júrgizgen. 1943 jyldyń 2 qańtarynda áskerge shaqyrtylyp, pýlemetshi retinde 1 –Ýkraın maıdany 289 –  atqyshtar polki, 120 – atqyshtar  dıvızııasynyń quramynda  Kıev, Harkov, Dnepropetrovsk qalalaryn azat etip, Dnepr ózeni úshin shaıqasty. 1945 jyly 26 aqpanda Polshadaǵy  Opole qalasynyń mańynda 19 jasynda qaza tapty.  

Aa

1945 jyldyń 16-25 qańtarynda   Oderfeld derevnıasy mańynda keńes áskeriniń negizgi kúshterin Oder ózeninen ótkizýdegi plasdarm qorǵanysynda Imanǵalı 120 jaý sarbazynyń kózin joıǵan.   25 qańtarda bir kúngi urysta 58 nemis soldaty men ofıserin óltirgen. Sol kúni oq jaryqshaǵy tıgenine qaramastan, shaıqasty jalǵastyra bergen. Osy erligi úshin Keńester Odaǵynyń batyry ataǵyna usynylǵanyn aıtyp, 289-atqyshtar polkiniń komandıri aýyldaǵy Zerip sheshesi men inisi Ysqaqqa  hat  jazady.

26 aqpanda dzotqa qaraı shegingen nemis soldattarynyń atqan avtomat oǵy Imanǵalıǵa tıip,  aýyr jaralansa da,  aqyrǵy kúshin jınap  beline baılanǵan granatalardy  jaý dzotyna laqtyryp erlikpen qaza tapty. Batyr Polshadaǵy   Bolevlavıse derevnıasyndaǵy áskerı zıratta jerlengen. Bul jerde keńes Armııasynyń 141 sarbazy jatyr.   

Ap

1997 jyly Imanǵalı Biltabanovtyń esimi Qobda aýdanyndaǵy aýyldyq okrýgke berildi.  Osy jerdegi aýyl mektebi de batyrdyń esimin ıelengen. Qobda aýdandyq mýzeıiniń meńgerýshisi Gúlbarshyn Erǵalıevanyń aıtýynsha,  Imanǵalıdan úıine eki hat kelgen. Birinshisi,   1944 jyldyń 12 tamyzynda inisi Ysqaqqa jazǵan haty. Araılym Shoımanova tapsyrǵan osy hattyń   túpnusqasy Qobda aýdandyq mýzeıiniń ekspozısııasynda tur.  Al, 1945 jyldyń qańtarynda jiberilgen haty joǵalyp ketken.

Ekinshi dúnıejúzilik soǵys jyldary Aqtóbe oblysynan 38 Keńester Odaǵynyń batyry, 9 «Dańq» ordeniniń ıegeri shyqsa, onyń 8-i Qobda topyraǵynan  maıdanǵa attanǵandar. Qobda aýdandyq ardagerler keńesiniń tóraǵasy Nurlybek Kereımaǵambetovtyń aıtýynsha, bulardan ózge atalmaı qalǵan eki batyr bar. Onyń biri, maıdannan oralǵan boıy Almatyǵa kóship ketken Joldybaev bolsa, ekinshisi Dnepr ózenindegi shaıqastaǵy erligi úshin Keńester Odaǵynyń batyry ataǵyna usynylǵan Raqyshev degen jigit.

«Alaıda Raqyshevke Keńester Odaǵynyń Batyry  ataǵyn berý týraly  usynys hattyń birinde  ony   Dnepr  ózeniniń sol jaǵalaýynda  erlik kórsetti dep, ekinshisinde oń jaǵalaýy dep jazylǵan.  Sáıkessizdikti  túzetýge ýaqyt beriledi. Osy  aralyqta ol  nemisterdiń tutqynyna túsip qalady», dedi N. Kereımaǵambetov.

Aa