О́ndiris • 14 Naýryz, 2025

Fosfor shıkizatyn óndiretin kombınat

53 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Hımııa ónerkásibi dese, jurttyń jadyna Jambyl oblysy oralatyny anyq. Qazynaly Qarataýdyń qoınaýynan óndirilgen sary fosfor men ózge de ónimder elimizdiń ár qıyrynan bólek, jyldar boıy ózge memleketterge eksporttalyp kelgeni málim. «Qazfosfat» JShS ónimderimen aty shyqqan óńirde «Mıneraldy tyńaıtqyshtar zaýyty», «Jańa Jambyl fosfor zaýyty» sekildi óndiris oshaqtarynyń da orny bólek.

Fosfor shıkizatyn óndiretin kombınat

Sarysý aýdanynda orna­las­qan taý-ken óńdeý kombı­natyndaǵy tynymsyz tirshilik ilki sátke de toqtaǵan emes. Seksen jylǵa jýyq tarıhy bar óndiris oshaǵynda fosfor shıkizaty úzdiksiz óndirilip jatyr. 900-ge jýyq azamatty jumys­pen qamtyp otyrǵan kásip­orynda óndiriletin usaq­talǵan fosforǵa degen sura­nys qaı kezde de joǵary. Kom­bınat basshylyǵy jumys­shylarǵa qoldan kelgenshe qolaıly jaǵdaı qarastyrady.

«Qart Qarataýdyń qoınaýynan fosforıt keniniń óndirile basta­ǵanyna 80 jylǵa jýyq ýaqyt ótti. Tarıh úshin 80 jyl degenimiz az ýaqyt shyǵar. Al bizdiń óńirdegi óndiris oshaǵy úshin bul uzaq merzim sanalady. Taý-ken óńdeý kombınatynda qazir 859 adam jumyspen qamtylǵan. Ortasha jalaqy – shamamen 417 myń teńge. Odan bólek, áleýmettik kómekter kórsetiledi», deıdi Sarysý aýdandyq О́nerkásip jáne kásipkerlik bóliminiń basshysy Danııar Ermekbaev.

ap

Bólim basshysy kel­tir­gen derekke súıensek, 2023 jyldyń basynan bas­tap, «Kóksý» kenishi qyzmet­kerlerine jolaqy retinde 21 000 teńgeden berilse, seh qyzmetkerlerine aı saıyn 10 500 teńge tólenedi eken. Al 2023 jyldyń sáýir aıynan beri karer­de eńbek etetin azamattarǵa aı saıyn 15 000 teńge qarastyrylsa, avtokólik sehynyń karer mańynda jumys isteıtin eńbekkerlerge 7 500 teńge qarjy bólinipti.

«Ujymda jumysshy­­lar­dyń den­saýlyǵyn jaqsar­tý máselesi ár kez nazarda. Olardyń ýaqtyly em-dom alýy úshin «Kóktal» emdeý-saýyqtyrý kesheni jumys istep tur. Zeınetke shyqqan ardagerlerge «Kóktal» emdeý-saýyqtyrý keshenine ber­rettik tegin joldama beriledi. Bir sózben aıtqanda, taý-ken óńdeý kombınatynyń basshy­lyǵy qyzmetkerlerge qoldan kelgenshe qoldaý kórsetip otyr», deıdi D.Ermekbaev.

Qolda bar málimetke súıensek, kásiporyn bas­shylary jyl saıyn hımııa qyz­metkerleri kúni jáne shahterler kúni merekesinde jumysshylar­ǵa qarjylaı syıaqy úlestirse, nátı­jeli jumysymen kózge túsken ozat qyzmetkerlerge tońazytqysh, teledıdar, noýtbýk sekildi ózge de ba­ǵaly syılyqtar tabystap, olar­dyń jumysyna laıyqty qurmet kórsete­di. Sondaı-aq munda túrli merekede sporttyq jáne mádenı is-sharalar turaqty uıymdastyrylady.

«80 jylǵa jýyq tarıhy bar ká­siporyn jumysy jyl ótken saıyn qar­qyn ala tústi. Máselen, ótken jyly fosfordyń «FKT – 11» markasynyń 839 452 tonnasy óndirilse, «FKT – 9» markaly fosfordyń 199 861 tonnasy, al «FKT – 5» markaly fosfordyń 84 987 tonnasy óndirildi. Jalpy alǵanda, óndirilgen ónim kólemi (usaqtalǵan fosfor shıkizaty) 1 124 300 tonnany qurady. Bul baǵyttaǵy júıeli jumys bir sátke de toqtamaıdy», deıdi D.Ermekbaev.

Kásiporyn basshylyǵy 2022 jyl­dyń tamyzynan bastap óndiriste eńbek etetin qyzmetkerlerdiń barlyǵyn turaqty túrde túski aspen qamtýdy qolǵa alypty. Budan bólek, áleýmettik seriktestik negizinde aýdanǵa qarasty eldi mekenderge qajet kezde tehnıka berip, kómek kórsetip júr.

«2023 jylǵy jeltoqsanda jarý jumysyna arnalǵan jarylǵysh emes zattardy daıyndaıtyn poremıt zaýyty qaıtadan seh retinde is­ke qosyldy. Kúrdeli jóndeýden keıin jumysy qaıta jandanǵan sehta qazir 15 azamat turaqty jumyspen qamtylǵan. Poremıt sehynyń kóme­gimen keshen kareriniń taý-ken jynystaryn jarý jumysy júıeli túrde júze­ge asyrylyp jatyr», deıdi ­jaýapty bólim basshysy.

Bizde bar derekke súıensek, ót­ken jyly kásiporyndaǵy qyzmet­ker­lerdiń jalaqysy 10%-ǵa kóteri­lipti. Al 2024 jyly 831,308 tonna taý massasy óndirilgen. Osy jyly kásiporyn jetekshileri kórsetkishti 1 100 000 tonnaǵa deıin jetkizýdi jos­parlap otyr. Jyl bastalǵaly beri usaqtalǵan fosfor shıki­zatynyń úsh markasy boıyn­sha 167 278 tonna ónim óndi­rilgenin de aıta ketken jón.

 

Jambyl oblysy,

Sarysý aýdany

Sońǵy jańalyqtar