Sýretti túsirgen – Igor BÝRGANDINOV
«Altyn qorda» saqtalǵan 400 kúı, 300 jyr-terme, 400 halyq jáne halyq kompozıtorlarynyń ánderi, 100 ertegi, 50 besik jyry, 250 retro ándi jınastyryp, osyndaı ıgilikke aınaldyrǵan «Qazaqstan» respýblıkalyq teleradıokorporasııasynyń eńbegi atap aıtarlyq. Aýdıojınaqtyń ereksheligi – mundaǵy 1500 shyǵarmanyń kóbi aýtentıkalyq formada, ıaǵnı alǵashqy oryndaýshylary jetkizgen túpnusqa esebinde.
Jınaqtaǵy aýdıoshyǵarmalar «Apple Music», «Spotify», «Yandex Music», «YouTube Music» sııaqty 100-den asa álemdik jetekshi mýzykalyq platformalarǵa jáne «Qazaqstan» teleradıokorporasııasynyń altynqor.com saıtyna júkteldi.
«Asyl mura» jınaǵy – álemdik strımıngtik platformalarǵa bir mezette júktelgen aýdıofaıldar kólemi boıynsha otandyq mýzyka tarıhyndaǵy eń iri joba. Bastama «Ozen» mýzykalyq leıblimen birlese júzege asyrylypty.
Jıynda joba jetekshisi – Memlekettik keńesshi Erlan Qarın «Asyl mura» aýdıojınaǵynyń jaryqqa shyǵýy men tól muralarymyz álemdik platformalarda qoljetimdi bolýy ulttyq mádenıetke jańasha serpin beretinin jetkizdi.
«Ǵasyrlar boıy «Qazaqstan» teleradıokorporasııasynyń «Altyn qorynda» ǵana saqtalyp kelgen 1500 túpnusqa, eń kóne shyǵarmalardyń álemdik mýzykalyq platformalarda jarııalanýy Memleket basshysy Q.K.Toqaevtyń Býrabaıda ótken Quryltaıda aıtqan Ulttyq sıfrlyq muraǵat qurý bastamasynyń júzege asýyna da zor yqpal etpek. Bul degenimiz – halqymyzdyń kúı ónerin, sóz óneriniń ozyǵy sanalatyn – jyr-termelerdi, halyq jáne halyq kompozıtorlarynyń úzdik týyndylaryn, ejelgi muramyz – ertegi men besik jyryn jáne eski zamannyń áýenderi – retro ánderdi mıllıondaǵan tyńdaýshy qolyndaǵy qurylǵy arqyly kez kelgen ýaqytta tyńdaı alady degen sóz. Bul – ulttyq ónerimizdi jahandyq mádenı keńistiktiń tórine shyǵarýǵa baǵyttalǵan taǵy bir úlken qadam. Jasandy ıntellekt dáýirinde mundaı jobalar ulttyq mádenı kontentti júıeleýge qyzmet etip qana qoımaı, jas býyn ónerpazdarǵa, keleshek urpaqqa senimdi derekkóz bolady», dedi E.Qarın.
Jınaqtaǵy «Kúıler» bólimindegi shyǵarmalardy oryndaýshylar qatarynda Qurmanǵazy, Táttimbet, Dáýletkereı, Seıtek, Mámen syndy halyq kúıshileriniń kózin kórgen nemese sol kózkórgenderdiń qolynan tikeleı kúı úırengen kúıshi-dombyrashylar Luqpan Muhıtov, Ábiken Hasenov, Qalı Jantileýov, Dáýlet Myqtybaev, Jappas Qalambaev, Ǵylman Áljanov, Fazyl Sultanov, Ǵylman Qaıroshev bar. Jınaqqa Qurmanǵazynyń kúılerin óz qolynan úırengen kúı anasy Dına Nurpeıisovanyń avtorlyǵy jáne óziniń oryndaýynda ótken ǵasyrdyń 50-jyldary taspalanǵan 12 kúı enip otyr. Sonymen qatar Qazanǵaptyń kózin kórip, tikeleı kúı alǵan kúıshi Qadyráli Erjanovtyń oryndaýynda buǵan deıin eshbir jınaqqa enbegen birneshe kúı engizildi.
XIX-XX ǵasyrlarda ómir súrgen Birjan Sal, Jaıaý Musa, Muhıt, Aqan seri, Balýan Sholaq, Áset, Estaı, Mádı Bápıuly, Kenen Ázirbaev, Maıra Ýálıqyzy syndy halyq kompozıtorlarynyń shyǵarmalary Qosymjan Babaqov, Manarbek Erjanov, Júsipbek Elebekov, Ǵarıfolla Qurmanǵalıev, Mádenıet Eshekeev, Jánibek Kármenovterdiń oryndaýynda berildi.
«Jyr-termeler» bóliminde halyq jyr-termelerimen qosa, Er Tarǵyn, Asan Qaıǵy, Mahambet О́temisuly, Súıinbaı Aronuly, Maılyqoja, Bazar jyraý, Jambyl Jabaev, Jıenbaı jyraý, Balýan Sholaq, Turmaǵambet Iztileýov, Kenen Ázirbaev, Isa Baızaqov syndy 100-den asa avtordyń shyǵarmalary qamtylǵan.
Qazaqstannyń halyq ártisi, ánshi Qaırat Baıbosynov pen Qazaqstannyń eńbek sińirgen ártisi, kúıshi Aıgúl Úlkenbaeva da qýanyshy men izgi nıetin jetkizdi.
«Bizdiń kezimizde aýylda kishkentaı qara radıo bolatyn. Sodan Qazaq radıosyn tyńdaýshy edik. Boıǵa jıǵan barymyz da, nárimiz de sol. Bir estip qalǵan ánimizdi birneshe aıdan soń bir qaıtalaýy múmkin. Halyqqa sol tyńdaǵandarymyzdy jetkizýmen kelemin. Al mynaý degen baǵa jetpes asyl qazynanyń qaıta oralǵany ǵoı. Bul jınaqtyń taǵy bir qundylyǵy, myna ónerge qanat qaqqan jastarǵa taptyrmas bilim quraly bola alady. Notadan oqyǵan bólek te, ónerpazdyń daýys maqamynan tyńdap, sińirgenniń lázzatyn sózben aıtyp jetkizý qıyn», deıdi Qaırat Baıbosynov.
«Bul jınaqty qazaq rýhanııatynyń ensıklopedııasy dep aıtsam, qatelespegendeı ekenmin. О́ıtkeni izdegen adam bárin tabady. Án, kúı, jyr, terme, tipti ertegi, besik jyry da qamtylypty. Kimniń shyǵarmasy, qaı jyly taspalanǵan, kim oryndaǵan – barlyq málimet bar. Sondyqtan ensıklopedııa dep aıtýǵa tolyq negiz bar», dedi kúıshi Aıgúl Úlkenbaeva.
Jınaq elimizdegi ulttyq kitaphanalar qoryna, О́ner ýnıversıtetteriniń kitaphanalaryna taratylady jáne áýesqoı tyńdarmandar úshin satylymǵa shyǵarylady. Al shyǵarmalardy QR-kod arqyly tyńdaý úshin – kúıler:https://altynqor.band.link/kuiler, «Jyr-termeler: https://altynqor.band.link/zhyrtermeler, halyq jáne halyq kompozıtorlarynyń ánderi: https://altynqor.band.link/halykanderi, ertegiler: https://altynqor.band.link/ertegiler, Besik jyry: https://altynqor.band.link/besikzhyry jáne retro ánder: https://altynqor.band.link/retroander siltemesinde.
