Balýandarǵa buıyrǵany – qos altyn

Bir altynǵa zar boldyq

Jarysty grek-rım kúresi sheberleri bastady. Kúrestiń bul túrinde elimiz Azııanyń aldyńǵy leginde ekeni barsha jurtqa málim. Osyǵan deıingi Azııa chempıonattarynda barlyǵy 146 medalǵa (44 altyn + 42 kúmis + 60 qola) qol jetkizdik. Bul kórsetkish jóninen Iran (58 altyn) men Ońtústik Koreıadan (56 altyn) ǵana qalyp kelemiz. О́zge memleketterden kóshimiz áldeqaıda ilgeri. Biz tek 1993-2024 jyldar aralyǵynda, elimiz táýelsizdik alǵannan keıingi kezeńde ótken básekelerdi esepke alyp otyrmyz. Atalǵan dodadan bas júldesiz oralǵan kezimiz de joq emes. Atap aıtsaq, 2001 jyly 1 kúmis pen 1 qolany, 2007 jyly 2 kúmisti, 2008 jyly 2 kúmis pen 1 qolany, 2010 jyly 1 kúmis pen 2 qolany, 2019 jyly 1 kúmis pen 6 qola medaldi qanaǵat tuttyq. Sol keleńsiz jaǵdaı taǵy da qaıtalanyp, alystaǵy Ammanda «klassıkterimiz» elimizdiń ánuranyn birde-bir ret shyrqata almady.

Taıaý shyǵysta kúsh synasqan 10 jerlesimizdiń ekeýi ǵana aqtyq synǵa alqynbaı jetti. Omar Sataev (82 kg) pen Álimhan Syzdyqov (130 kg) fınalda Iran balýandaryna ese jiberdi. Magomad Ibragımov (77 kg) pen Shámil Ojaev (87 kg) qola medaldi qanaǵat tutty.

Sary qurlyqtyń basty dodasynda maqtaýly Meıirjan Shermahanbettiń (67 kg) syn saǵatta súringen sátinde qatty qynjyldyq. Álem chempıonatynda qola, Azııa oıyndarynda kúmis, Azııa birinshiliginde altyn alǵan marqasqa buryn-sońdy kózge túse qoımaǵan Ońtústik Koreıanyń ortańqol balýany Mensong Kvonnyń osal tusyn taba almady. Jastar arasyndaǵy (U-23) álem chempıony, eresekterdiń qurlyq birinshiliginiń jeńimpazy Sultan Ásetulynyń (63 kg) jolyna da úlken úmitpen qaraǵan edik. Alaıda Ammanda bul balýandy múlde tanymadyq. Alǵashqy eki aınalymda aıqyn basymdyq tanytqan Sultan she­shýshi tusta ońbaı opyq jedi. Áýeli О́zbekstannyń, odan keıin Soltústik Koreıanyń ókiline esesi ketti. Sol sekildi Iordanııadan quralaqan oralǵan Erbol Kamalıev (55 kg), Baqytjan Qabdyl (60 kg), Ádilhan Sataev (72 kg), Ilııas Gýchýgov ta (97 kg) el senimine selkeý túsirdi.

Abyroı bolǵanda, áıteýir qazaqtar bıylǵy Azııa chempıonatynan altynsyz qaıtqan joq. Biraq bul bas júldeni bizdiń tól túlegimiz emes, О́zbekstanda týyp-ósip, sol jaqta kúrestiń qyr-syryna qanyq­qan qan­dasymyz Aıtjan Qalmahanov oljalady. 19 jastaǵy daryndy jas soltús­­tikkoreıalyq Chan Kım­di, otandasymyz Sultan Áset­ulyn, ırandyq Moha­mad Mehdı Abbas Keshtkardy jolynan yǵys­­tyryp, Taıaý shyǵysta О́zbek eliniń án­uranyn shyrqatty.

Grek-rım kúresinen 2025 jylǵy Azııa chempıondary: 55 kg – Koheı Iаmagava (Japonııa), 60 kg – Se Ýng Rı (Soltústik Koreıa), 63 kg – Aıtjan Qalmahanov (О́zbek­stan), 67 kg – Saıd Esmaılı (Iran), 72 kg – Danıal Sohrabı (Iran), 77 kg – Aram Var­da­nıan (О́zbekstan), 82 kg – Muham­mad Na­gýsı (Iran), 87 kg – Jalǵas­baı Ber­di­mu­ra­dov (О́zbekstan), 97 kg – Muham­med­hadı Sa­ra­vı (Iran), 130 kg – Fardın Hedaıat (Iran).

Jámılanyń jarqyraǵan sáti

Áıelder kúresinen ótken jarystyń alǵashqy kúni kózimizben jer shuqydyq. Bozkilemge shyqqan bes burymdynyń barlyǵy da jeńilistiń kermek dámin tatty. Bir ǵana beldesýde jeńiske jetip, jartylaı fınalǵa jetken Svetlana Ankıcheva (50 kg) úshinshi oryn úshin saıysta súrindi. Jubanysh beldesýde baǵy janǵan Gúldana Bekesh (59 kg) pen Irına Kazıýlınadan (68 kg) da qaıyr bolmady. Tájirıbeleri ábden tolysqan Zúlfııa Iаhıarova (55 kg) men Elmıra Syzdyqova (76 kg) tusaýkeser kezdesýlerinde tize búkti.

Kelesi kúni Nılýfar Raımova (57 kg) shý degennen utylsa, basqa qyzdarymyz birazǵa bardy. Solardyń arasynan 72 kg salmaqta kúresken Jámıla Baqbergenova ǵana jasyndaı jarqyldady. Bastapqy básekede ońtústikkoreıalyq Sehe Kımdi aıqyn utqan ol jartylaı fınalda japonııalyq Masako Fýrýıtımen aıqasty. Dál osy sportshy 2021 jyly Oslo­daǵy álem chempıonatynyń aqtyq synynda bizdiń Jámılany jeńgen edi. Bul joly da Fýrýıtı 2:1 esebimen alda kele jatty. Biraq básekeniń aıaqtalýyna bir sekýnd qana qalǵanda J.Baqbergenova ony kilemniń syrtyna ıterip shyǵaryp, asa qajetti upaıdy qorjynǵa saldy. Bul sheshimimen kelispegen japondar qazylar alqasyna shaǵym túsirgengimen, ózgerissiz qaldy.

Fınalda Jámılanyń joly jastar arasyndaǵy álem birinshiliginiń (U-20) kúmis júldegeri, Azııa chempıony (U-20) Iýkı Lıýmen qıysty. Birinshi kezeńde qytaı balýany belseńdi qımyldap, bizdiń balýannyń erkin kósilýine múmkindik bermedi. Úzilisten keıin qarqynyn kúrt kúsheıtken Jámıla qarsylasyn ábden sastyrdy. Aqyry 4:1 esebimen jeńiske jetip, tórt dúrkin Azııa chempıony atandy. Sóıtip, Baqbergenova atalǵan jarysta oljalaǵan altyn medaldardyń sany jóninen Tatıana Amanjol, Gúzel Manıýrovamen teńesti. Bul – balýandyq ónerdi serik etken elimizdiń burymdylary arasyndaǵy eń úzdik kórsetkish.

О́zge úsh balýanymyz úshinshi orynǵa talasty. Bul rette Zeınep Baıanovanyń (53 kg) joly boldy. Qola medal úshin tartysta ol Otgontýııa Shınboldpen she­berlik baıqasty. Osyǵan deıin úsh bir­deı dúbirli dodada dál osy mońǵol sport­shysy Zeınepke san soqtyrǵan edi. Bul joly namysqa tyrysqan qazaq qyzy ese qaıtardy. Tynys Dúbek (62 kg) qyr­ǵyz Qal­mıra Bilimbekqyzynan, Gaýhar Muqa­taı (65 kg) qytaılyq Kı Jangten jeńildi.

Jalpykomandalyq esepte Japonııa quramasy aldyna jan salmady. Kún­shyǵys eliniń arýlary 4 altyn, 1 kúmis, 4 qolany oljalady. Odan keıingi satylarǵa Soltústik Koreıa (2+4+1), Qytaı (1+3+4), Ún­distan (1+1+3), Qazaqstan (1+0+1), Qyr­ǵyzstan (1+0+1), Mońǵolııa (0+1+3), О́z­bekstan (0+0+2), Ońtústik Koreıa (0+0+1) qura­malary taban tiredi.

Áıelder kúresinen 2025 jylǵy Azııa chempıondary: 50 kg – Remına Iаshımoto (Japonııa), 53 kg – Soı Hıogıon (Soltústik Koreıa), 55 kg – O Kıonrıong (Soltústik Koreıa), 57 kg – Sara Natamı (Japonııa), 59 kg – Sakýra Onıshı (Japonııa), 62 kg – Manısha Manısha (Úndistan), 65 kg – Mıva Morıkava 68 kg –Lı Zelý (Qytaı), 72 kg – Jámıla Baqbergenova (Qazaqstan), 76 kg – Aıperi Medetqyzy (Qyrǵyzstan).

Sheshýshi sáttiń sheshimi

Iordanııanyń bas shaharynda eli­mizdiń 10 erkin kúres sheberi kúsh synasty. Alǵashqy kúni altyn medaldiń syńǵyryn estimedik. Tórt órenimizdiń arasynan 97 kg salmaqtaǵy Rızabek Aıtmuhan sýyrylyp shyqty. Bastapqy básekelerde ındonezııalyq Muhammad Rýdıansıýan men túrikmenstandyq Shatlyq Hemalaevtyń aıaǵyn kókten keltirgen dańqty balýan jartylaı fınalda jastar arasyndaǵy álem, qurlyq chempıony, ırandyq Muhaamadmobın Azımıden aılasyn asyrdy. Fınalda Rızabek aryndy Arash Esıdamen aıqasty. Dál osy japon jigi­ti­nen osydan eki jyl buryn Astanada ótken Azııa chempıonatynyń fınalynda utyl­ǵan-dy. Osy joly da jerlesimizdiń oǵan áli jetpedi. О́te saýatty taktıka usta­­nyp, básekeniń basynan aıaǵyna deıin bir tynym tappaǵan Esıda Alash jur­tyn al­tyn­nan aıyrdy. Bul – Rızabek Aıt­mu­han­­nyń Azııa chempıonatyndaǵy úshinshi kúmisi.

Nursultan Sadyq (65 kg) jarysty merziminen buryn aıaqtasa, qalǵan úsh balýan qola medalǵa talasty. Sheshýshi tusta Rahat Qaljannyń (57 kg) baǵy jan­dy. Alǵashqy aınalymdarda An Jıeng (Ońtústik Koreıa) pen Parıj Olım­­pıadasynyń qola júldegeri Gýlım­jon Abdýllaevty (О́zbekstan) jeńgen jerlesimiz jartylaı fınalda Mılad Valızadege (Iran) jol berdi. Úshinshi oryn úshin tartysta Rahat Hýseın Albehadılalborstan (Irak) aılasyn asyrdy. Dál osy mejede Dáýlet Ergesh (79 kg) tájik Magomed Evlovtyń, Nachyn Kýýlar (70 kg) japon Ioshınosýke Aoıagıdiń aldynda dármensizdik tanytty.

Jarystyń sońǵy kúni Balǵabaı Muhamed (61 kg) pen Nursultan Azova (125 kg) júldesiz qaldy. Nurqoja Qaıpanov (74 kg), Bolat Saqaev (86 kg), Azamat Dáý­let­bekov (92 kg) jartylaı fınalǵa esh ke­der­gisiz jetti. Bul mejede Azamat súrin­di. Ol ırandyq Ámirhosseın Fıroýǵa ese jiberdi. Biraq aıtýly balýanǵa ókpe aıta almaımyz. Keıingi úsh Azııa chem­pıo­na­tynda aldyna jan salmaǵan Azamat Ior­da­nııanyń astanasynda óziniń úıren­shikti salmaǵynda kúresken joq. Sol sebepti de ózinen áldeqaıda eńseli qarsy­las­tarmen tiresý qazaq sportshysyna qıyn soqty. Desek te Dáýletbekov elge qura­laqan oralǵan joq. Úshinshi oryn úshin tartysta qandasymyz ózbek Sherzod Paıo­novtan basym túsip, qola medaldi qor­jynǵa saldy. Bastapqy básekelerde qar­sy­lastaryna esh múmkindik bermegen Bolat Saqaev fınalda utyldy. Sheshýshi tusta ıran­dyq Abdolfazl Rahmanıdiń osal tusyn taba almaǵan ol kúmisti qanaǵat tutty.

Otandyq erkin kúres sheberleri arasynan Nurqoja Qaıpanovtyń asqan sheberligine tánti boldyq. Byltyr Tıra­nada álem chempıony atanǵan qazaq­tyń maqtanyshy Ammanda bahreındik Magomedrasýl Aslýev, mońǵol Batbaıar Batsýh, ırandyq Muhammed Shakerı, qyrǵyz Orozbek Toktomámbetovti tize búktirip, altyn tuǵyrǵa kóterildi. Bul beldesýlerdiń barlyǵyn Qaıpanov taktı­kalyq turǵydan óte saýatty ótkizdi. Esh artyq qımyl joq, asyqpaı-saspaı kúresti. Qarsylastarynyń mysyn basyp, únemi shabýyl ótinde júrdi. Qorǵanysynda da min joq. Osylaısha, Nurqoja úshinshi ret Azııanyń bas balýany atandy.

Jalpy esepte Iran (4+1+4) ozdy. Ekinshi orynda – Japonııa (3+0+3). Úshinshi satyǵa elimizdiń quramasy (1+2+2) taban tiredi. Odan keıingi oryndarǵa Qyr­ǵyzstan (1+1+0), Soltústik Koreıa (1+0+1), Mońǵolııa (0+2+3), Úndistan (0+2+1), Bahreın (0+1+2), Tájikstan (0+1+1), Qytaı (0+0+3) quramalary jaıǵasty.

Erkin kúresten 2025 jylǵy Azııa chempıondary: 57 kg – Shonson Han (Soltústik Koreıa), 61 kg – Takara Sýda (Japonııa), 65 kg­ – Kaıseı Tanaba (Japonııa), 70 kg – Erna­zar­ Akmatalıev (Qyrǵyzstan), 74 kg – Nur­qoja Qaıpanov, 79 kg – Mahdı Iýse­fı­ha­­jıvar (Iran), 86 kg – Abolfazl Rahımı (Iran), 92 kg – Ámir Hosseın Fırýzpýr (Iran), 97 kg – Arash Esıda (Japonııa), 125 kg – Ámir Reza Masýmı (Iran).