Osyǵan baılanysty keńes dáýirindegi ásker, avıasııa jáne áskerı-teńiz kúshterine kómek kórsetý jónindegi erikti qoǵamy (DOSAAF) táýelsizdiktiń alǵashqy jyldarynda «Otan» respýblıkalyq qoǵamdyq uıymyna aınaldy. Ýaqyt óte kele zaman talabyna saı memlekettiń qorǵanys qabiletin jáne aýmaqtyq tutastyǵyn qamtamasyz etý jolynda ol birshama damý kezeńinen ótti. Qazaqstan Úkimetiniń 2000 jylǵy 15 mamyrdaǵy qaýlysymen «Qorǵanys mınıstrliginiń Áskerı-tehnıkalyq mektebi» respýblıkalyq memlekettik qazynalyq kásiporny bolyp qaıta quryldy. Qazirgi ýaqytta kásiporynnyń fılıaldary Aqtóbe, Almaty, Atyraý, Qaraǵandy, Kókshetaý, Qyzylorda, Pavlodar, Semeı, Taldyqorǵan, Taraz, Oral, Shymkent qalalarynda ornalasqan.
2000 jyldan bastap Qarýly kúshter úshin 11 mamandyq boıynsha 31 myńnan asa áskerı-tehnıkalyq maman daıarlandy. Onyń ishinde tank pen MT-LB (kóp maqsattaǵy jeńil brondalǵan súıretkish) mehanık-júrgizýshileri, bronetransportıorlerdiń, aýyr júk avtomobılderiniń júrgizýshileri jáne kran júrgizýshileri, desanttyq-shabýyl áskerleriniń mamandary, shaǵyn jáne orta qýatty radıostansanyń radıotelegrafısteri bar.
«Áskerı qyzmet jáne áskerı qyzmetshilerdiń mártebesi týraly» 2012 jylǵy 16 aqpandaǵy Zańymen Áskerı-tehnıkalyq mektepke áskerı-tehnıkalyq jáne ózge de mamandyqtar boıynsha áskerge shaqyrylýshylardy, áskerı mindettilerdi daıarlaýdy, qaıta daıarlaýdy júzege asyratyn mamandandyrylǵan uıym mártebesi berildi. Osyǵan sáıkes qazirgi ýaqytta azamattardy oqytý eki negizgi baǵyt boıynsha júrgiziledi.
Birinshi baǵyt – Qarýly kúshterge shaqyrylýǵa jatatyn 17,5 pen 26 jas aralyǵyndaǵy áskerge shaqyrylýshylardy oqytý. Oqý merzimi – 3 aı. Kásiporynnyń 8 fılıalynda (Almaty, Qaraǵandy, Pavlodar, Taldyqorǵan, Taraz, Oral, О́skemen jáne Shymkent) oqýdan ótedi.
Ekinshi baǵyt – azamattardy áskerı daıyndalǵan rezervti daıarlaý baǵdarlamasy boıynsha oqytý. Oqý merzimi – 40-42 kún. Jyl saıyn orta eseppen 24 jastan asqan, buryn áskerde qyzmet etpegen, biraq Qarýly kúshterdiń jumyldyrý rezervi úshin densaýlyq jaǵdaıy boıynsha jaramdy nemese densaýlyǵy shekteýli áskerı mindettilerdi 4-ten 5 myńǵa deıin daıyndaımyz. Oqytý memlekettik qyzmet kórsetý bolyp sanalady. quny – 305 myń teńgeni quraıdy.
Ekinshi baǵyt boıynsha jumyldyrý rezervin tolyqtyrý úshin 29 áskerı-eseptik mamandyq boıynsha 60 myńǵa jýyq áskerı mindetti daıarlandy. Atap aıtsaq, jaýyngerlik laýazymdar: atqyshtar, atqysh-sanıtarlar, mergender, granatometshiler jáne olardyń kómekshileri, AGS-17, SPG-9 jáne artıllerııanyń eseptop nómirleri; jaýyngerlik qamtamasyz etý: barlaýshy, hımık-barlaýshy (radıasııalyq, hımııalyq barlaý mamany, ÝQT radıotelegrafıst-mamany (qýaty az qysqa tolqyndy radıostansa) mamany, zenıtshi-atqysh, ZÝ-23-2 zenıttik qondyrǵysynyń eseptop nómiri; jaýyngerlik qyzmet kórsetý: aspaz, nan pisirýshi (naýbaıshy), kıim-keshek (azyq-túlik qoımasynyń) qoımashysy, avtomobıl (brondy tank) tehnıkasyn jóndeý jónindegi slesar-mehanık, akkýmýlıatorshy, gazdy-elektrli dánekerleýshi jáne basqalar.
Áskerge shaqyrylýshylar men áskerı mindettilerdi daıarlaýǵa kúsh sala otyryp, biz osy ýaqyt ishinde jastardy áskerı-patrıottyq tárbıeleý, áskerı-qoldanbaly jáne tehnıkalyq sport túrlerin damytý, sondaı-aq tehnıkalyq shyǵarmashylyq boıynsha jumys daǵdylaryn birshama joǵaltyp aldyq. Sondyqtan Memleket basshysy Qazaqstan halqy Assambleıasynyń HH sessııasynda Qorǵanys mınıstrligine 2014 jylǵa qaraı áskerı-tehnıkalyq mektep bazasynda áskerı-patrıottyq tárbıe ortalyqtaryn qurýdy tapsyrdy. Qabyldanǵan sheshimderdi oryndaý maqsatynda jastarǵa áskerı-patrıottyq tárbıe berý ortalyǵy týraly ereje, bas dırektor orynbasarynyń – Ortalyq basshysynyń, dırektor orynbasarlarynyń – áskerı-patrıottyq tárbıeleý (ÁPT) bólimderi bastyqtarynyń, sondaı-aq kásiporyn fılıaldarynyń tárbıeshileri men nusqaýshylarynyń shtaty men laýazymdyq mindetteri ázirlenip, bekitildi.
Áskerı-qoldanbaly jáne tehnıkalyq sport túrleri boıynsha klýbtar, úıirmeler men seksııalar qurý boıynsha fılıaldardyń múmkindikterin zerdeleı otyryp, sporttyq jabdyqtar men tehnıkalar satyp alyndy. Onyń ishinde 23 kvadrosıkl, 18 kartıng, 20 motosıkl jáne basqa da jabdyqtar men snarıadtar bar.
Áskerı-tehnıkalyq mektep sportshylarynyń komandasy birneshe ret el birinshiliginiń jáne motosıklden halyqaralyq jarystardyń júldegerleri atandy. 2022 jyly biz elimizde ekinshi jáne Reseı Federasııasynyń Krasnodar qalasynda ótken Dostastyq kýbogine arnalǵan halyqaralyq jarystarda úshinshi oryn aldyq. 2024 jyly el chempıon atanyp, Sochı qalasynda ótken halyqaralyq jarystarda 20 komanda arasynda ekinshi orynǵa ıe boldyq.
«Jas sarbaz» respýblıkalyq balalar men jasóspirimderdiń áskerı-patrıottyq qozǵalysymen birlesken jumysty erekshe atap ótken jón. Qozǵalys qurylǵan sátten bastap biz «Aıbyn» respýblıkalyq jıyndaryna qatysý úshin óńirlik komandalardy úzbeı daıyndap kelemiz.
Jyl saıyn barlyq fılıalda mamyr merekeleri qarsańynda soǵys ardagerleri men tyl eńbekkerlerin qurmetteý, maıdangerlerdiń qabirlerin jınaý, Jeńiske arnalǵan saıabaqtardy, alleıalardy, abattandyrý boıynsha «Eshkim de, eshteńe de umytylmaıdy» aksııasy ótedi. О́skeleń urpaqty azamattyq ustanymǵa, Otanǵa degen súıispenshilikke, ony qarýmen qorǵaýǵa daıyn bolýǵa tárbıeleý isinde tarıh taǵylymyna súıene otyryp, barlyq fılıalda jaýyngerlik jáne eńbek dańqy murajaılaryn qurdyq.
Mysaly, meniń atam maıdanǵa alǵashqylardyń qatarynda attandy. Ol Týla túbinde aýyr jaraqattan kóz jumǵan qyzylásker Raýl Ajıkeev edi. Al naǵashym Kenjebaı Baýdınov fın soǵysyna qatysyp, ári qaraı ásker qatarynda qalyp Stalıngrad úshin shaıqasqan. Keıin Japonııanyń Kvantýn armııasyn talqandaýǵa úles qosyp, soǵysty Zabaıkale maıdanynyń quramynda aıaqtady. Úsh birdeı soǵystyń ardageri «Dańq», «Otan soǵysy», Qyzyl Juldyz ordenderimen nagradtalǵan edi.
Prezıdenttiń Ulttyq quryltaı otyrysynda aıtqanyndaı, Ekinshi dúnıejúzilik soǵystyń batyrlary – Otandy qorǵaýdyń búgingi jáne bolashaq urpaqtar úshin shynaıy úlgi-ónege.
Qoryta aıtqanda, jastardyń boıynda elshildikti qalyptastyrý, joǵary rýhanı-adamgershilik qasıetterdi damytý, Otandy qorǵaýǵa tárbıeleý – Áskerı-tehnıkalyq mektebiniń áskerı-patrıottyq tárbıe ortalyǵynyń basty mindeti.
Marat NAǴUMANOV,
general-maıor, ÁTM bas dırektorynyń orynbasary
