Sýret: primeminister.kz
Qazir hımııa salasy óńdeý ónerkásibiniń 4,6%-yn qurap, aýyl sharýashylyǵy, qurylys pen metallýrgııa sııaqty salalardyń damýyna oń áserin tıgizip otyr. Jyl qorytyndysy boıynsha óndiris kólemi 7,7%-ǵa ósip, 1,1 trln teńgeden asty. Keıingi bes jylda salada 5% turaqty ósý baıqalady. Bul – otandyq óndirýshiniń belsendi qyzmeti men memlekettik qoldaýdyń jemisi.
«Saladaǵy iri kásiporyndar áýeli ishki suranysty qamtamasyz etip, qosymsha eksportty damytyp jatyr. Bıylǵy birinshi toqsan qorytyndysy boıynsha ónim kólemi 12,5%-ǵa ósip, 406 mlrd teńgeni qurady. Osy jyly óndiris kólemin 5%-ǵa arttyrý kózdelgen. Jospardaǵy ósimge bıyl iske asatyn jobalardy, polıpropılen óndirisin 32%, natrıı sıanıdin 15%, tyńaıtqysh pen fosfordy 13%-ǵa arttyrý arqyly qol jetkizý kózdelgen», dedi О́ndiris jáne qurylys mınıstri Ersaıyn Naǵaspaev.
Onyń aıtýynsha, búginde hımııa salasynda 49 joba iske asyrylyp jatyr. Negizgileri munaı men metallýrgııa salasyna qajet hımııa ónimin shyǵarýǵa baǵyttalǵan. Mysaly, elde óndiriletin kaýstıkalyq soda ne ishki naryqta paıdalanylady. Buıyrtsa, salaǵa 2035 jylǵa deıin 4,8 trln teńge kóleminde ınvestısııa tartý josparlanǵan.
«Energetıka mınıstrligi byltyr Munaı-gaz hımııasy ónerkásibin damytýdyń 2024–2030 jyldarǵa arnalǵan jol kartasyn ázirledi. Qujat 6 negizgi baǵytty jáne salany keshendi yntalandyrýǵa baǵyttalǵan 34 is-sharany qamtıdy. Onyń qatarynda jalpy quny shamamen 15 mlrd dollardy quraıtyn 6 iri ınvestısııalyq jobany iske asyrý kózdelgen. Olardy iske asyrý shamamen 3,5 myń turaqty jumys orny men qurylys kezeńinde 16 myńnan astam ýaqytsha jumys ornyn qurýǵa múmkindik beredi», dedi vedomstvo basshysy Erlan Aqkenjenov.
2022 jylǵy qarashada jylyna 500 myń tonna polıpropılen óndiretin KPI zaýyty iske qosyldy. 2024 jyldyń qorytyndysy boıynsha zaýyt shamamen 250 myń tonna ónim óndirdi. Búginde zaýyt qapshyq, tutynýshylyq orama, kilem buıymy, bir ret qoldanylatyn ydys jáne basqa da ónimderdi óndirýge arnalǵan polıpropılenniń 12 markasyn shyǵarady.
Jyl sońyna deıin jańa 2 polıpropılen markasyn shyǵarý josparlanǵan. Sondaı-aq jylyna 1,25 mln tonna polıetılen óndiretin zaýyt qurylysyn júzege asyrý jumysy jalǵasýda. Qazir bolashaq zaýyt alańyn daıyndaýdyń bastapqy qurylys jumystary 49,2%-ǵa aıaqtaldy, al pırolız qondyrǵylaryn ornatý úshin kotlovandar qazý jumysy bastaldy. Zaýyt 2029 jyly iske qosylady. Joba aıasynda 20-dan astam suranysqa ıe polıetılen markalaryn shyǵarý josparlanyp otyr. Onyń 40%-y premıým klasyna jatady.
Prezıdent tapsyrmasymen iske asyp jatqan QazMunaıGazdyń iri jobasy – polıetılen óndiretin zaýyt. Osy jyly tolyq masshtabty qurylys jumysy bastaldy. Jobamen birge eki ınfraqurylymdyq joba – gaz separasııalaý kesheni men magıstraldyq qubyrlardy salý iske asady. 3 jobanyń jalpy quny shamamen 11 mlrd AQSh dollaryn quraıdy, bul QMG men seriktesterdiń tikeleı ınvestısııasy.
«Búginde barlyq ınvestısııalyq sheshimder qabyldandy. Osy oraıda Úkimet qoldaýynyń arqasynda qurylys normalarynyń keıbir artyq talaptary alynyp tastaldy. Nátıjesinde, QMG jáne «Polıetılen» jobasynyń ınvestorlary qajetti ınvestısııalyq sheshimderdi der kezinde qabyldady. Sonymen qatar gaz separasııalaý kesheni jobasyn qarjylandyrý – ashyq másele. Qazaqstan damý bankimen qolaıly sharttardy qarastyryp jatyrmyz», dedi «QazMunaıGaz» UK» AQ basqarma tóraǵasy Ashat Hasenov.
Memleket basshysy ekonomıkany ártaraptandyrý men básekege qabilettiligin arttyrý úshin hımııa, munaı hımııasy salasyn damytýdyń strategııalyq mańyzyn atap kórsetti. Hımııa ónerkásibi aýyl sharýashylyǵy, taý-ken ónerkásibi, metallýrgııa men qurylys sııaqty basqa da salanyń damýyn qamtamasyz etedi.
«О́tken jyl qorytyndysy boıynsha hımııa ónerkásibinde óndiris kólemi 7,7%-ǵa ulǵaısa, munaı-gaz hımııasynda ósim 50%-dan joǵary boldy. Hımııa ónimderiniń eksporty 2 mlrd dollardan asty, bul 2023 jylǵy deńgeıden 13%-ǵa artyq. Bıylǵy I toqsanda da oń dınamıka saqtaldy. Hımııa salasy 12,5%-ǵa ósti», dedi Úkimet basshysy.
Hımııa men munaı-gaz hımııasy sektorynda 12 iri kásiporyn jumys isteıdi. Olar mıneraldy tyńaıtqysh, beıorganıkalyq jáne organıkalyq hımııalyq zatpen qatar aýqymdy ónim spektrin shyǵarady. Atyraý oblysynda jumys istep turǵan polıpropılen zaýyty – Ortalyq Azııa óńirindegi osy baǵyttaǵy eń iri kásiporyn.
«Byltyr jobanyń II kezeńi – polıetılen óndirisiniń qurylysy bastaldy. Bul – otandyq óńdeý ónerkásibindegi eń aýqymdy joba. Ol ımporttyq ónimderdi tolyq almastyryp, qosylǵan quny joǵary eksporttyń ósýin qamtamasyz etýi kerek. Zaýyttyń el ekonomıkasyna tıgizetin mýltıplıkatıvtik áseri zor bolýǵa tıis. Sonymen qatar Jambyl oblysynda natrıı sıanıdi men ammonıı sýlfaty óndirisin keńeıtý kózdelip otyr», dedi O.Bektenov.
Premer-mınıstr býtadıen, karbamıd, polıetılentereftalat óndirisi boıynsha perspektıvaly jobalardy iske asyryp jatqanyna toqtalyp, olardyń bári qosylǵan qun tizbegin qurýǵa úlken úles qosatynyn aıtty. Degenmen shıkizatty tereń óńdeý baǵytynda salanyń áleýeti tolyq paıdalanylmaı otyrǵanyn nazarǵa aldy.
«Kúrdeli ónim shyǵarý kólemi áli de tómen. Shıkizat resýrsy men munaı baǵasy qubylyp turǵan qazirgi jaǵdaıda óńdeý kólemin ulǵaıtyp, daıyn ónimmen syrtqy naryqtarǵa shyǵý kerek. Bul ekonomıka qýatyn arttyryp, turaqty jumys oryndaryn qurýǵa múmkindik beredi», degen Úkimet basshysy tıisti vedomstvolarǵa birqatar mindet júktedi.
