Sharýanyń kóńili kúpti

Oblystyq aýyl sha­­rýa­­­shylyǵy bas­qar­­masynyń má­limetine qaraǵanda, egistik jer kólemi ótken jylmen salystyrǵanda 52 myń gek­tarǵa kóbeıgen. Maıly da­qyl­dar alqaby da 430 myń gektarǵa keńeıtildi. Kóktemgi egis naýqanyn oıdaǵydaı ótkizý úshin ázirlik sharalary tyńǵylyqty jasalǵan syńaıly. Qysta 1,1 mıllıon gektar alqapqa qar toqtatyldy. Egis bastalmaı turyp eki mıl­lıon gektardan asa jer óńdel­di. Bul kólem ótken jylmen salystyrǵan­da úsh ese kóp. Mem­leket­tiń qol­daýynyń arqa­synda 10 mıl­lıard teńgege jýyq qara­jatqa 364 birlik jo­ǵa­ry ónimdi tehnıka alyndy. Jeńil­­detilgen janar maı kó­le­mi de jetkilikti.  

О́ńir dıqandarynyń kó­ńi­lin kúpti etken jaı – kıiktiń kóbeıýi. Saıyn saharanyń sánin keltiretin kıeli janýar ıgilik úıirip júrgen dıqandarǵa shanshýdaı batýda. Zor beınetpen alqapqa sińirilgen dán sál ǵana kóktep shyǵýy muń eken, samal jelmen jarysqan myńdaǵan kıiktiń tuıaǵynyń astynda taptalyp qalý qaýpi de týyn­dap otyr. Oblystyq máslıhat­ depýtaty, Egindikól aýda­nyndaǵy «Qorjynkól-A» jaýapkershiligi shekteýli serik­testiginiń dırektory Ábil­qaıyr Oshaqbaevtyń aıtýynsha, mundaı qaýip Selınograd, Qorǵaljyn, Egindikól, Atbasar, Astrahan, Jaqsy, Jar­qaıyń aýdandarynda týyp tur.

–Kıik sany ótken jyl­men salystyrǵanda, áldeqaıda kó­beıgen, – deıdi Ábilqaıyr Oshaqbaev, – ótken jyly jer emshegin emgen kóptegen sharýa osy kıiktiń kesirinen pisip turǵan egininen aıyrylyp, qanshama zııan shekti. Bıyl naqtyly shara qoldanylmaı otyrǵandyqtan, dıqandar da dúdámal. Ne egerin, ne ek­pesin bilmeı otyr. Qolda bar málimetterge qaraǵanda, jo­ǵaryda atalǵan aýdandardaǵy aqbókenderdiń sany rabaısyz ósip ketken. Meniń esebim­she bul jaı aqyq dánniń kóle­min 60-70 paıyzǵa kemitýi ábden múmkin. Osydan keıin táýe­kelge bel býyp egin egip kórińiz. 2023 jyly kıikterdiń sanyn retteý týraly qaýly shyq­qanymen, janýar­lardy qorǵaý uıymynyń shaǵymynan keıin sol kúıinde qaldy. Kıikti qýýǵa bolmaıdy. Ǵalymdardyń aıtýyna qaraǵanda, qýǵyn-súrginge ushyrasa beıkúná ańnyń boıyn­da kúızelis paıda bolady eken. Al qyrýar qarjy jumsap, áýpirimdep egin ekken dıqan bar baılyǵy­nan aıyrylyp qalsa, olarda kúı­zelis bolmaı ma? О́zińiz kóz aldyńyzǵa elestetińizshi, pisip turǵan eginniń ústimen saǵatyna 50 shaqyrym jyl­dam­dyqpen on myń kıik údere shaýyp ótse ótkir tuıaqtary tamyryna deıin úzip tastamaı ma?

Kóńili kúpti sharýanyń alǵa basqan qadamy keri qaıt­sa, zııany da besbatpan bolary anyq. Egis kólemi azaısa, jumysshylar qareketsiz qalady. Astyq tapshylyǵy týyndaıdy.

Seriktestik basshysynyń aıtýyna qaraǵanda, kıik sanyn ǵylymı-bıologııalyq ne­gizde­me boıynsha retteý qajet. Eko­logııa jáne aýyl sharýa­shy­lyǵy mınıstrlikteri aýyl sharýa­shylyǵy taýarlaryn óndi­rýshilerdiń egistikterin qorǵaý boıynsha baǵdar­la­ma túzýge tıis. Kıikter tól­degennen keıin egin ekken alqaptardan yǵystyrý ja­ǵyn da oılastyrǵan jón. Eń bolmaǵanda oblys aýmaǵy­nan ótetin tabıǵı joldaryn sharbaqtarmen qorshasa qaıtar edi.

Kıiktiń kúıigi az bolǵan­daı, shegirtkeniń shyryly da onsyz da degbiri ketip turǵan dıqandardyń qulaǵyna shalyna bastady. Taıaýda Jarqaıyń aýdanynda shegirtkege qar­sy kúres jónindegi jedel shtabtyń kóshpeli otyrysy ótkizildi. Jıyn barysynda aıtylǵan málimetterge qara­ǵanda, shegirtkeden qor­ǵa­ný úshin josparly jumys­tar qol­ǵa alynǵan. Bıyl óńirdiń 11 aýdanynda ıtalıan­dyq shegirtkege qarsy 226,5 myń gektar alqapta hımııa­lyq óńdeý júrgizilgen. Respýb­lıkalyq bıýdjet qarajaty esebinen 89 myń gektar, oblys­tyq bıýdjet qarajaty esebi­nen 137,5 myń gektar alqap óńdelmek. Shara barysynda arnaıy búrik­kish tehnıkalar, shegirtke osha­ǵyn baqylaýǵa arnalǵan avto­kólikter, aýmaq­tardy sho­lýǵa arnalǵan drondar qolda­nylmaq.

– Hımııalyq óńdeýdiń eń úlken kólemi Jarqaıyń aýda­nyna tıesili, – dedi fıto­sanı­tarııalyq dıagnostıka jáne boljamdar ortalyǵynyń ob­lystyq fılıalynyń basshysy Nurbek Sadyqov, – Ma­mandar shegirtke oshaqtaryn anyqtady. Bul aýmaqtar je­del shtab mú­she­lerine kórse­tildi. Qazirgi tańda shegirtke dernásil satysynda. Taıaý kúnderi hımııalyq óńdeýler júrgizilmek.

Respýblıkalyq bıýdjet ese­binen aýdan aýmaǵynda 3800 gektar jer óńdeldi. Jer bederiniń qolaısyzdaý bolýy­na baılanysty keıbir telim­derde óńdeý jumystary del­taplannyń kómegimen atqa­rylýda. Prıgorodnoe aýyly mańynda 2310, Ýálıhanov aýyl­dyq okrýginde 1490 gektar egistik alqabyna shegirtkeni joıatyn dári sebildi. 

Jyl saıyn jer betine bar beınetti ózimen birge ala shyǵatyn daqyldardy qorǵaý dıqannyń ǵana emes, dúıim eldiń sharýasy. О́ıtkeni onyń ar jaǵynda azyq-túlik qaýipsizdigi degen másele bar. 

Aqmola oblysy