ERG kompanııalar toby elimiz óńirlerinde ómirdi jaqsartýǵa baǵyttalǵan jobalardy belsendi túrde iske asyryp, 2017 jyldan bastap jylyna eki ret Makeathon «TOM:Kazakhstan» jobasyn ótkizip keledi. Meıkaton qatysýshylary osy ýaqytqa deıin qolǵa arnalǵan protezder, zaǵıp jandarǵa arnalǵan ıkemdi taıaqtar, aýtızmmen aýyratyn balalarǵa asyqtar men ınsýlttan keıin ońaltýǵa arnalǵan jumsaq ekzoskeletter ázirledi. Bul ónertabystar erekshe qajettiligi bar adamdardyń ómirin jeńildete túsedi.
Múgedektigi bar adamdarǵa arnalǵan ınnovasııalyq sheshimder jasaýǵa arnalǵan biregeı áleýmettik joba – Makeathon «TOM:Kazakhstan» 17-meıkatonnyń birinshi kezeńi Satbayev University alańynda sáýir aıynda bastalǵan bolatyn. Áleýmettik joba aıasynda ónertapqyshtar, ınjenerler, sala mamandary múmkindigi shekteýli jandardyń ómirin ózgerte alatyn tehnologııalardy ázirleý úshin bir alańda kezdesti. Meıkatonnyń «PreTOM» kezeńinde ónertapqyshtar daıyndyqtan ótip, erekshe qajettilikteri bar balalarmen kezdesip, olardyń densaýlyq jaǵdaıymen tanysty. О́lshemder alyp, ınnovasııalyq prototıpterdi ázirleýge kiristi.
Meıkatonǵa Almaty jáne Shymkent qalalarynan 7 komanda qatysty. Komandalar qoljetimdi materıaldarmen sal aýrýyna shaldyqqan balalarǵa arnalǵan reabılıtasııalyq quraldardy jasap shyǵardy. О́nertapqyshtar vertıkalızatordy modernızasııalaý, tirek-qımyl apparatyn kúsheıtýge arnalǵan geımıkasııa elementi bar velotrenajer, aqyldy, ınteraktıvti arba, reabılıtasııalyq ortalyqqa arnalǵan kolıaska túrindegi beıindi oryndyqty 72 saǵatta ázirlep, qazylar alqasynyń nazaryna usyndy.
Q.Sátbaev atyndaǵy QazUTZÝ Inklıýzıvti bilim berý, qoldaý jáne súıemeldeý ortalyǵynyń basshysy Dılıara Ýrmanovanyń aıtýynsha, Almaty Makeathon alańynda talantty jastar jyldan-jylǵa kóbeıip keledi. Bul alań jańa izdenisterge, qoǵamda týyndap otyrǵan kókeıkesti máselege beıjaı qaramaýǵa úndeıdi.
Makeathon «TOM:Kazakhstan» uıymdastyrýshysy «Áleýmettik damý qaýymdastyǵy» ZTB vıse-prezıdenti Sanııa Arapova atap ótkendeı, jas ónertapqyshtardyń jobalary erekshe balalardyń qımyl-qozǵalysyn jeńildetýge arnalǵan. Ata-analar úshin qoljetimdi qurylǵylardy ýnıversıtetterdiń zerthanalarynda qurastyrý nátıjesi elimizdegi ınjenerlik bilimniń bolashaǵyn aıqyndaıdy.
– Jas ınjenerlerdiń erkin ıdeıalary men bastamalary, ınnovasııalyq ónimderi ata-analar men erekshe balalardyń qajetine jarap jatqanyn qýanyshpen habarlaımyz. Búginde erekshe balalardyń qımyl-qozǵalysyna qajetti qurylǵylardyń naryqtaǵy baǵasy óte joǵary. Arnaıy kvotamen beriletin qurylǵylar balanyń dene bitimi, qozǵalysyna ár kezde sáıkes kele bermeıdi. Meıkaton alańynda ónertapqyshtar ata-analarymen sala mamandarymen kezdesti. Qandaı qımyl apparattary qajet ekenin bilgennen keıin balalardyń yńǵaıyna, dene bitimine keletin ınnovasııalyq ónimderdi sanaýly saǵattardyń ishinde jasap shyǵardy. Bul jas ınjenerlerdiń alǵan bilimin tájirıbede tıimdi qoldana alatyndyǵyn kórsetedi. Avtomattandyrylǵan, qoldanýǵa yńǵaıly, balanyń qımyl-qozǵalysyn jeńildetip, ata-anaǵa túsetin salmaqty azaıtatyn mundaı qurylǵylar satylymda joq. Onyń árqaısysy árbir balanyń ereksheligin eskere otyryp jasaldy, – deıdi Sanııa Arapova.
Meıkaton alańynda 1-oryndy ıelengen Qazaq-Brıtan tehnıkalyq ýnıversıtetiniń «NeIskýsstvennye ıntellekty» komandasy múshelerine 100 myń teńgeden úlestirilip, arnaıy dıplom berildi. Komanda kapıtany Ádilet Sadý serebraldy sal aýrýy dıagnozy qoıylǵan balalarǵa arnalǵan aqyldy ońaltý kreslosyn tanystyrdy. «Oryndyq logopedtiń suranysy boıynsha jasaldy. Qoldanystaǵy eski modeldegi oryndyq yńǵaısyz ári balalardyń qajettilikterine beıimdelmegen eken. Qozǵaltý núkteleri mehanıkalyq, ústeldiń artqy buryshyn nemese bıiktigin qolmen qozǵap otyrý qajet», deıdi ol. Komanda músheleri arnaıy túımelermen nemese qashyqtan pýltpen basqarylatyn tolyǵymen avtomattandyrylǵan retteý júıesi bar jańa oryndyq qurastyrdy. Innovasııalyq oryndyq ońaltý úderisin yńǵaıly etip, ortalyqtaǵy mamandardyń jumysyn jeńildetedi. Balalardyń ózin senimdi jáne erkin sezinýge yqpal etetin fýnksıonaldy ári qaýipsiz oryndyq jasap shyǵarýǵa komanda músheleri basty mán bergen.
«DSP dıagnozy qoıylǵan balanyń qozǵalysy men ońalýyn jetildirý» jobasy úshin «Unimates» komandasy 2-oryndy ıelendi. Komanda músheleriniń árqaısysyna 60 teńge syılyq pen dıplom úlestirildi. Komanda kapıtany Sardor Iýldashovtyń aıtýynsha, qurylǵy sal aýrýyna shaldyqqan balalardyń qozǵalysyna laıyqtalyp jasalǵan. Jobanyń birinshi bóliginde FS933L baldaǵy tórt deńgeıli trospen jetildirilgen. Turaqty qoldana berýge yńǵaıly. Balany yntalandyrýǵa baǵyttalǵan oıyn elementterin ıntegrasııalaý, jattyǵýlardy oryndaý fýnksııalary da joba barysynda eskerilgen. Dóńgelekter datchıktermen jáne arnaıy planshetpen jabdyqtaldy. Mıkrokontroller arqyly balanyń qozǵalysy týraly derekterdi bilip otyrýǵa bolady.
Meıkatonda 3-oryndy ıelengen «Versta» komandasynyń múshelerine 40 myń teńge jáne dıplom tabys etildi. Kapıtan Ravıl Ragozın atap ótkendeı, joba tirek-qımyl apparatynyń fýnksııalary buzylǵan 13 jastaǵy balaǵa beıimdelgen jańartylǵan vertıkalızator. Qurylǵy tize men aıaqtyń nyq turýyn qamtamasyz etedi. Aıaqty erkin qozǵaltýǵa múmkindik beredi. Jambas pen bel omyrtqa jumysyn júıeleıdi. Vertıkalızator balanyń erekshelikterine beıimdelgen, jyldam ońaltýǵa, ómir sapasyn jaqsartýǵa yqpal etedi.
4-oryndy enshilegen A.Qýatbekov atyndaǵy halyqtar dostyǵy ýnıversıtetiniń «CyberBricks» komandasynyń kapıtany Nurbek Omar DSP dıagnozy qoıylǵan balanyń ońalýyna múmkindik beretin ınteraktıvti arbanyń ereksheligin atap ótti. Onda barlyq derekti, jasaǵan jattyǵýlar týraly málimetterdi bazaǵa engizýge bolady. Dáriger osy derekterdi ınternet arqyly qadaǵalap otyrady. Ary-beri alyp júrýge jeńil ári yńǵaıly. Qurylǵyny bala ózdiginen qoldana alady.
«Erekshe balalardyń ata-analary odaǵynyń» basqarma tóraǵasy, erekshe balanyń anasy Raýana Saǵadıevanyń aıtýynsha, erekshe qajettilikteri bar balalardy tárbıelep otyrǵan otbasylarǵa turaqty qoldaý kerek.
«Búginde memleket tarapynan jumyspen qamtý, oqytý, ońaltý ortalyqtary bolǵanymen, jyl saıyn osy sanattaǵy balalar sanynyń ulǵaıýymen onyń ózi jetkiliksiz bolyp otyr. Kezek sany jyl saıyn artyp barady. Al sanaýly uıymdardyń qoldaýy jetkiliksiz. Qoldaý ortalyqtardyń jumysyn erekshe qajetiligi bar ata-analarǵa oqytyp, sýbsıdııalaý arqyly damytýǵa bolady. Qoldaý ortalyqtaryn ashý úshin erekshe balasy bar ata-analardy ońaltý mamany retinde oqytyp, qaıta daıarlaý qajet. Eger de olar arnaıy mamanǵa oqytylatyn bolsa, óz balasymen qatar ózge balalarǵa da kómegi tıgen bolar edi. Bul memleketke túsetin salmaqty da edáýir jeńildetedi. Búginde ata-analar odaq tarapynan ashylǵan 100-den astam chat arqyly aqparat alyp otyr. Balasyna kúrdeli dıagnoz qoıylǵan kezde qoldaý tappaı júrgen otbasylar barshylyq. Osy oraıda olarǵa qoldaý kórsetetin, keńes beretin biryńǵaı baılanys ortalyǵyn ashý ýaqyt kúttirmeıdi. Bul birinshiden aqparattyq, ekinshiden psıhologııalyq qoldaý alýǵa múmkindik beredi», deıdi Raýana Bahtybekqyzy.
Makeathon «TOM:Kazakhstan» qandaı da bir bıznes maqsatty kózdemeıdi. Erekshe qajettilikteri bar balalardyń ómir sapasyn jaqsartýǵa arnalǵan árbir ónim tehnologııalyq jańashyldyǵymen erekshelendi. Bolashaq ınjenerler ınnovasııalyq ónimderdi qurastyrýda bala qozǵalysyn jeńildetýge, jyldam ońalyp ketýine, kúndelikti belsendi bolýyna yqpal etetin ádisterdi tıimdi qoldandy.
ALMATY
