«Altyn adam» anımasııalyq fılmi – jas urpaqtyń boıynda otansúıgishtik pen ulttyq muraǵa qyzyǵýshylyqty oıatatyn áleýmettik mańyzy bar jarqyn jobalardyń biri.
Fılm «Altyn adam» dep atalǵanymen, ony Esik qorǵanynan tabylǵan ataqty artefaktimen baılanystyrýdyń esh qısyny joq. Adam boıyndaǵy eń qasterli qasıetter ulǵaıa kele, álemdi ustap turatyn uly qundylyqtarǵa aınalyp, halyq arasynda «Altyn adam» atalyp ketetinin shytyrman oqıǵaǵa toly biregeı týyndy tamasha tuspaldaıdy.
Saqtardyń tarıhyn, mádenıetin, jaýyngerlik ónerin beınelegen fılmniń bas keıipkeri Ańqyldyń basynan keshken oqıǵasy tym shıelenisti bastalady. «Máńgilik otty» izdep Hantáńiri shyńyna attanǵan saq jaýyngeriniń qııal-ǵajaıypqa qurylǵan oqıǵasy jańa hıkaıalarmen jetildirilip, jyldam óristep otyrady. Ákesi Anteı qaǵannyń taq murageri atanyp, naǵyz jaýynger bolý úshin 13 jastaǵy bozbala ańshylyqqa attanyp, qar barysynyń terisin ıyǵyna jamylyp kelýge mindetti. Yqylym zamannan beri jalǵasqan Orda dástúri solaı buıyrady. Biraq Ańqyldyń qulashtap atqan jebesi jerdegi tiri jannyń birin de janap ótpesten, kók aspandaǵy bulttardyń ózin kóktep ótip, kóz jetpeıtin býaldyr belgisizdikke batyp ketedi. Muny Táńirdiń tuspalyndaı qabyl alǵan Ańqyl qormalda qamaýly turǵan barysty óltirýden de bas tartady. Hal ústinde jan tapsyrǵaly jatqan han ákesi balasynyń bul isin álsizdikke ıakı ádildikke jatqyzaryn bilmeı dal bolady. Anasy ulyn abyroısyzdyqtan qutqarýdyń amalyn jasaýdy oılap júrgende, halyq qaǵansyz qalyp, saqtarǵa qalyń jaý qater tóndirip, andyzdap el shetine keledi...
Jol boıy ol dostary men qarsylastaryn kezdestirip, san túrli synaqtan ótedi, shynaıy jaýyngerge aınalyp, saq dalasyna tóngen zulymdyqty jeńedi. Táńirdiń dıdaryn kórýden úmitti olarǵa máńgi Muzdy jyldardyń jumbaǵyn sheshýge týra keledi: ádildik pen shyndyqtan, jaýyngerlik erlikten ózge mynaý álemdi ustap turǵan qandaı kúsh? Ańqyl onyń da jumbaǵyn sheshti – izgilik. Táńir beınesindegi qudiretti kúsh Ańqyldyń júregine anasynyń sútimen sińgen adamgershiligin ádiletti baǵalaǵan eken. Táńir onyń bir kezdegi aspanǵa ushyp, kózden ǵaıyp bolǵan jebesine qut darytyp ózine qaıtarady. Qaıǵydan qusa bolyp qaza bolǵan aıaýly anasynyń da keýdesine jan bitip, qaıta tiriledi.
«Altyn adamnyń» oqıǵasy qoıý, dınamıkasy jyldam, bir tynyspen jalyqtyrmaı jetelep otyrady. Kóne saqtardyń tarıhy, mádenıeti men ar-namys týraly túsinigi kórkem ári áserli túrde ashylady. Bas keıipker Ańqyl – jas kórermenge batyldyq pen erliktiń, adaldyq pen rýhanı kúshtiń úlgisi ispettes.
Fılmniń rejısserleri Turdybek Maıdan, Tilek Tóleýǵazy jáne ssenarıı avtorlary Ánnás Baǵdat, Ularbek Nurǵalym bul jobamen uzaq ýaqyt jumys istegen. «Joba 2019 jyly bastalyp, ótken jyldyń sońynda aıaqtaldy. Bir qaraǵanda, bes jylǵa taıaý ýaqyt jumsalǵanymen, 40-tan asa adam naqty 182 kún jumys istedi. Fılmniń maqsaty – tarıhı qundy jádigerimiz altyn saýytty negizge ala otyryp, jas kórermendi «altyn saýytty qandaı adam kıgen, ony kııý úshin boıda qandaı laıyqty qasıet bolýy kerek?» degen saýaldyń tóńireginde oılandyrý. «Altyn saýytty parasaty tunǵan, erlik jasaı alatyn, batyrlyǵy, ádildigi bar adam ǵana kııýge laıyqty bolǵan. Iаǵnı Altyn adam – altynmen aptalyp, kúmispen kúptelgen syrty jyltyr adam emes, onyń ishki rýhy, adamgershiligi myqty bolsa ǵana, osy atqa laıyq degen ıdeıany nasıhattaımyz», deıdi Tilek Tóleýǵazy.
«Altyn adam» kıno ónerindegi eń kúrdeli stıldiń biri – klassıkalyq sýret úlgisinde salynyp, túsirilgen. Keıipkerdiń áreketin, qımyl-qozǵalysyn, ár oqıǵanyń órbýin satylap beınelep, tutas oqıǵany qurastyrý qajyrly eńbek pen qyrýar ýaqytty talap etedi. Rejısserdiń aıtýynsha, bir sekýnd úshin 24 sýret salynady. Al 1,5 saǵatqa jýyq júretin tolyqmetrli «Altyn adamdy» ázirleý barysynda 110 myńǵa jýyq sýret salynǵan.
Atalǵan jabyq kórsetilim — otandyq anımasııany damytýǵa, sapaly kontenttiń salmaǵyn arttyrýǵa jáne kórermenniń jańa býynyn tárbıeleýge baǵyttalǵan mádenı bastamalardyń bir bóligi. Shyǵarmashylyq top jańa týyndy arqyly balalardy izgilikke baýlýdy, otansúıgishtik minez qalyptastyrýdy kózdeıdi. «Altyn adam» 5 maýsymnan bastap eldiń barlyq kınoteatrlarynyń ekranynan kórsetile bastaıdy.
ALMATY
